Triple Performance - Wkład użytkownika [pl]

Przeszczep kultury

2026-02-18T13:26:42Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Crop transplantation.jpg
| Type de production=Maraîchage@ PPAM
}}

{{Pages liées}}
'''Przesadzanie [[:Category:Uprawy|upraw]] polega na wcześniejszym wzroście roślin pod osłonami (szkółka, szklarnia), a następnie sadzeniu ich na otwartym terenie'''. Celem jest:

* '''zaoszczędzenie czasu na wzroście''' (roślina przesadzona zaczyna szybciej rosnąć niż nasiono, które musi wykiełkować w glebie)
* '''zapewnienie bezpieczeństwa wschodów'''
* lepsze '''zarządzanie chwastami'''
* '''poprawa jednorodności''' uprawy.

== Przesadzanie na otwartym terenie ==

=== Przebieg ===
Przesadzanie powoduje '''zatrzymanie rozwoju rośliny na kilka dni''', dlatego należy zapewnić jej najlepsze warunki, aby wzrost mógł się prawidłowo wznowić. Można podzielić sadzonki na trzy kategorie w zależności od '''głębokości''' ich sadzenia:

* '''sadzonki z szyjką korzeniową unoszącą się''' które powinny być '''ledwo przykryte ziemią''' (szyjka lekko ponad powierzchnią gleby), ponieważ są wrażliwe na gnicie (np. [[sałata]], [[truskawka]], [[burak]] i [[karczoch]])
* sadzonki z '''szyjką na poziomie gleby''', czyli '''zasadzone do podstawy dwóch pierwszych liści'''. Ta głębokość dotyczy większości sadzonek.
* sadzonki z '''szyjką zakopaną''', w tym przypadku '''szyjka i pierwsze liście sadzonki są zakopane''' (np. [[bakłażan]], [[papryka chili]], [[por]], [[pomidor]], [[papryka]], [[kapusta]]).

=== Okres ===
Przesadzanie odbywa się, gdy sadzonki mają '''2-3 liście i odpowiedni rozmiar''', aby były wystarczająco silne, by wytrzymać zmianę środowiska. Najczęściej wykonuje się je '''wiosną dla roślin jednorocznych''' i '''jesienią dla roślin zdrewniałych i wieloletnich'''.

== Zalety ==

* Uprawa przesadzana jest '''silna i dobrze rozwinięta''', dzięki czemu szybciej pobiera wodę i [[składniki odżywcze]] przed chwastami.
* Uprawa '''szybciej pokrywa glebę''', co pozostawia mniej miejsca i światła dla chwastów.
* Sadzonki są '''bardziej odporne i szybciej owocują''' niż przy bezpośrednim siewie na otwartym terenie.

== Wady ==

* Wymaga dużo '''ręcznej pracy'''.
* Przesadzanie może być '''źródłem stresu''' dla upraw, dlatego należy je wykonywać bardzo ostrożnie.

== Systemy rolnicze odpowiednie do przesadzania ==
Przesadzanie jest szczególnie stosowane w:

* [[maraîchage]]
* roślinach aromatycznych
* produkcjach o wysokiej wartości dodanej

== Źródła ==

* Agri-réseau. Production de transplants. [29/01/2026]. https://www.agrireseau.net/agriculturebiologique/documents/MARAI_Chapitre_6Production_transplants.pdf
* Roland Gerhards, Michael Spaeth, Alexandra Heyn et Marcus Saile. 2025. Sensor-Guided Mechanical Weed Control in Transplanted Lettuce and Cabbage. [29/01/2026]. https://link.springer.com/article/10.1007/s10343-025-01139-3
* Growsters. 2022. Repiquage : tout ce qu’il faut savoir. [29/01/2026]. https://growsters.fr/nos-articles/repiquage-tout-ce-quil-faut-savoir/#dropdown
[[de:Kulturtransplantation]]
[[en:Culture_transplantation]]
[[el:Μεταμόσχευση_καλλιέργειας]]
[[es:Transplante_de_cultivo]]
[[fi:Kasvinsiirto]]
[[hu:Kultúrnövény-átültetés]]
[[it:Trapianto_di_coltura]]
[[nl:Cultuurtransplantatie]]
[[fr:Transplantation_de_culture]]
[[de:Kulturtransplantation]]
[[el:Μεταμόσχευση καλλιέργειας]]
[[en:Culture transplantation]]
[[es:Transplante de cultivo]]
[[fi:Kasvinsiirto]]
[[hu:Kultúrnövény-átültetés]]
[[it:Trapianto di coltura]]
[[nl:Cultuurtransplantatie]]
[[pt:Transplante_de_cultura]]
[[ar:زرع_الثقافة]]

Solarizacja

2026-02-18T13:26:21Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Type de production=Warzywnictwo
| Objectif=Chwasty@ Odchwaszczanie przez przykrycie gleby
| Image = Exemple de la solarisation.jpg
}}
Solarizacja to metoda '''[[odchwaszczania]]''', polegająca na eliminacji '''uśpionych nasion''' zgromadzonych w glebie oraz '''sadzonych roślin''' za pomocą ciepła. Praktyka ta może również pomóc w zwalczaniu '''[[patogenów glebowych]]''' i/lub '''[[nicieni]]'''.

To '''podwyższenie temperatury gleby''' (do '''40°C do 50°C''' lub więcej pod osłoną), które sprzyja kiełkowaniu nasion i przyspiesza ich rozkład poprzez zwiększenie tempa procesów mikrobiologicznych i chemicznych w glebie. Zabieg ten przeprowadza się przed założeniem uprawy.

Chociaż użycie plastiku nie wydaje się ekologiczne, jest to metoda tymczasowa, która może pozwolić na oczyszczenie gleby z uśpionych nasion, by po kilku latach móc z niej zrezygnować.

==Zasada==

*'''Gdzie''' : Solarizacja gleby jest skuteczniejsza w '''[[:Category:Regions|regionach]] ciepłych i słonecznych'''; w przeciwnym razie lepiej stosować zacienianie. Solarizacja jest optymalna na terenach o małym lub zerowym nachyleniu lub gdy stok jest skierowany na południe lub południowy zachód. Solarizacja obszarów położonych na stokach północnych jest mniej skuteczna.
* '''Kiedy''' : Zaleca się przeprowadzenie solarizacji między '''początkiem maja a 15 czerwca''' i pozostawienie jej na co najmniej '''30 dni'''. Najwyższe temperatury gleby występują podczas długich dni, wysokich temperatur, bezchmurnego nieba i słabego [[wiatr]]. Efekt nagrzewania gleby jest mniejszy przy pochmurnej pogodzie. Wiatr rozprasza uwięzione ciepło i może uszkodzić lub zerwać folie. Obszary zacienione mogą nie być skutecznie traktowane przez solarizację. Solarizacja jest skuteczniejsza, gdy przeprowadza się ją w najcieplejszych tygodniach roku.
* '''Czas trwania''' : '''od 30 do 60 dni przed siewem''' lub sadzeniem uprawy. Zaleca się wykonywanie solarizacji co 2-3 lata w ramach pielęgnacji oraz co najmniej przez dwa kolejne lata, jeśli gleba jest bardzo zanieczyszczona.
*'''Przeciwko czemu?''' Ta praktyka jest użyteczna w zwalczaniu [[chwastów]] oraz niektórych [[grzybów]] glebowych: [[Olpidium brassicae|Olpidium]], [[Sclerotinia|Sclerotinia]] i [[Pythium]] na [[sałata]]ch i imbirze; [[Rhizoctonia brunatna|Rhizoctonia]]; Sclerotinia i [[Rhizoctonia]] na [[melon]]u; [[Fusarium solani]] na [[cukinia]]ch; Sclerotium na [[ignam]]ie; przeciwko [[bakterii]] Ralstonia solanacearum na psiankowatych.
*'''Zalety:'''
**Technika stosowana w '''uprawie konwencjonalnej''' i [[Rolnictwo ekologiczne|ekologicznej]].
**Brak okresu karencji, '''brak toksyczności''', '''brak pozostałości'''.
**Po kilku latach, jeśli zapas nasion chwastów w glebie jest znacznie zredukowany, można z niej zrezygnować.
** Skuteczna '''przeciw wielu chwastom''' i '''niektórym [[szkodnikom]]''' glebowym (pupy, larwy, [[nicienie]]).
**'''Efekt uboczny typu „starter”''' zaobserwowany na niektórych warzywach, spowodowany mineralizacją materii organicznej i biomasy mikrobiologicznej na powierzchni.

*'''Wady:'''
** Głównym ograniczeniem jest '''nasłonecznienie''' w miejscu stosowania w przewidzianym czasie. Oprócz wystarczającej sumy promieniowania na całym okresie przykrycia, kluczowy jest '''szybki wzrost temperatury w ciągu pierwszych 3 dni''' po położeniu folii.
** '''Metoda czasochłonna:''' wymaga dostępności działek przez wystarczający czas, co najmniej 4 tygodnie.
**Stosować odpowiednie płodozmiany, aby mieć '''wolne powierzchnie pod koniec wiosny.'''
**'''Ograniczona skuteczność wobec''' '''roślin [[byliny]]''' : należy wydłużyć okresy zabiegów.
**Mało skuteczna wobec '''głęboko zakopanych nasion chwastów''' i chwastów rozmnażających się '''wegetatywnie.'''

==Sprzęt==

*'''Wybór plastiku:'''
**Używany plastik musi być '''przezroczysty''', z '''polietylenu''' o grubości 30 do 50 μm, nieprzebity, z powłoką '''UV-ochronną''' i '''odporny na 700 godzin nasłonecznienia''' (specjalny do solarizacji). Szerokość plastiku powinna odpowiadać szerokości tunelu plus 50 cm. Na polu można stosować folie o szerokości 3,60 m, 4,70 m lub 5,80 m.
**'''Wiele innych rodzajów plastiku''' może być stosowanych. Plastiki przeznaczone do solarizacji na dużą skalę są zwykle traktowane inhibitorem ultrafioletu (UV), aby nie rozkładały się tak szybko na słońcu.
**Na małych powierzchniach rolki plastiku o grubości 0,025 do 0,1 mm mogą wytrzymać 4 do 6 tygodni okresu solarizacji bez degradacji. Jeśli dostępne, wybieraj '''folie jasne i przezroczyste''' zamiast matowych, mlecznych lub półprzezroczystych, które '''ograniczają nasłonecznienie.'''
* '''Grubość plastiku:''' Cieńszy plastik lepiej się nagrzewa, ale jest bardziej podatny na '''rozdarcia''' pod wpływem wiatru lub zwierząt chodzących po nim (0,025 mm). Nieco grubszy plastik jest lepszy na wietrzne obszary (0,037 do 0,05 mm). Gruby plastik, o grubości 0,1 mm lub więcej, jest trwały i '''może być używany wielokrotnie przez kilka lat'''. Wielokrotne użycie jest możliwe na małą skalę, gdy można go zdjąć i złożyć/zwinąć ręcznie. Do jednorazowego zastosowania zwykle preferuje się cienkie folie, ponieważ są tańsze i generują mniej odpadów niż grubsze folie jednorazowe.
*'''Zbieranie:''' Można użyć plastiku ze szklarni (np. polietylen 6 mm odzyskany ze szklarni po 3 do 6 latach użytkowania), pod warunkiem, że nie ma dziur. Do przykrywania popularne są wytrzymałe folie kiszonkarskie.

==Proces==
{{Image | Image = Désherbage solaire.png | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Etapy de la solarisation (Illustration de W. Suckow.)}}

#'''Przygotowanie gleby''' : przygotowanie gleby jest podobne do przygotowania do siewu przerywanego.
#*'''Unikać głębokiego spulchniania''' przez orkę lub glebogryzarkę, preferować narzędzia z zębami ([[kultywator]], kultibutte, actisol), które utrzymują pozycję nasion w profilu gleby. Celem jest utrzymanie maksymalnej liczby nasion do kiełkowania na powierzchni.
#*'''Bardzo gładka gleba''' (przejazd [[wał]]em), z małą ilością grudek i ściółki na powierzchni, pozwoli folii dobrze przylegać do gleby, zmniejszając ilość kieszeni powietrznych, ryzyko rozerwania przez wiatr i utratę ciepła.
#* Jeśli folia jest położona na '''przygotowanym łóżku siewnym''', umożliwia późniejsze sadzenie z minimalnym naruszeniem gleby, zmniejszając ryzyko wyniesienia nasion chwastów, które przetrwały zabieg. Przygotowanie łóżka siewnego może również poprawić zdolność gleby do zatrzymywania wody.
# '''Nawilżyć glebę''' dla lepszych rezultatów.
#*Wilgotne nasiona są bardziej wrażliwe na '''niszczenie termiczne''' niż suche, a wilgoć może '''stymulować kiełkowanie'''. Woda zwiększa przewodność, umożliwiając przenikanie ciepła w głąb gleby, aby dotrzeć do głębiej położonych nasion.
#*Gleba musi '''pozostać wilgotna''' przez cały okres solarizacji, aby zapewnić dobrą '''przewodność cieplną''' w głębi. Przed położeniem plastiku należy wykonać nawadnianie zraszające dostarczające 50 do 80 mm (lub więcej w zależności od gleby), aby napełnić wodą glebę na głębokość 50 cm (ilość zależy od rodzaju gleby). [[nawadnianie]] lub oczekiwanie na deszcz może zwiększyć skuteczność solarizacji.
#*Jeśli gleba wyschnie podczas solarizacji, nie należy ponownie nawadniać, ponieważ obniży to temperaturę gleby i wydłuży czas potrzebny do skutecznej solarizacji.
#'''Położenie plastiku:''' im bliżej powierzchni gleby, tym lepsze nagrzewanie.
#* Należy poczekać dzień lub dwa, aż gleba lekko '''wyschnie''', zanim położy się [[folię plastikową]]. Powinna być dobrze napięta i przylegać do gleby (aby zapobiec wzrostowi chwastów). Krótkie zraszanie po położeniu folii poprawia jej przyleganie.
#*Folię można położyć tylko na pasy siewne, ale pokrycie całego pola może zwiększyć skuteczność solarizacji, ponieważ zmniejsza straty ciepła na brzegach. Zapobiega to pozostawianiu gołej gleby, gdzie chwasty mogą przetrwać.
#*'''Mocne przymocowanie brzegów''' folii daje lepsze wyniki. Kluczowa jest szczelność połączeń. Aby dobrze utrzymać folię, wykopać rowek 10-15 cm wzdłuż krawędzi i zakopać folię.
#*Podczas [[instalacja]] konieczne jest co najmniej '''3 dni słonecznych z rzędu''' dla szybkiego wzrostu temperatury i zapobiegania rozwojowi niektórych chwastów.
#*W przypadku [[:Category:Cultures|upraw]] pod osłonami, aby uzyskać szybki wzrost temperatury, zaleca się pozostawienie szklarni zamkniętych przez kilka dni, unikając jednak zbyt wysokich temperatur, które mogłyby uszkodzić urządzenia, zwłaszcza systemy nawadniania. Zaleca się np. pozostawienie wentylacji na kalenicy (ok. 20 cm) dla efektu „komina”.
#*'''Pierwsze dni solarizacji są kluczowe''' dla eliminacji kiełkujących chwastów, zwłaszcza [[portulaka]]. Sprawdź prognozę pogody, aby mieć pewność co najmniej 3 dni słonecznych z rzędu od momentu położenia folii, co zapewni szybki wzrost temperatury pod folią.
#*'''Alternatywa:''' do traktowania małych powierzchni w chłodniejszym klimacie może być użycie podwójnej warstwy plastiku z przestrzenią powietrzną utworzoną przez przedmioty takie jak butelki plastikowe lub rury PCV między warstwami. Udowodniono, że ta metoda podnosi temperaturę gleby o dodatkowe 1 do 5°C w porównaniu z jedną warstwą przezroczystego plastiku.
#'''Czekanie:''' Folia powinna pozostać na miejscu przez '''minimum 45 dni''' '''dla upraw pod osłonami''' i '''60 dni dla upraw na polu otwartym'''. Im niższa temperatura gleby, tym dłużej folia musi pozostać, aby podnieść temperaturę do pożądanych poziomów. Celem jest utrzymanie maksymalnych dziennych temperatur w pierwszych 15 cm gleby na poziomie około '''43 do 52°C lub więcej'''. Użycie termometru glebowego lub sondy termicznej pozwala sprawdzić, czy te temperatury zostały osiągnięte.
# '''Okres uprawy:'''
#*Solarizację należy zakończyć jak '''później''' przed ponownym założeniem uprawy, najpierw zdejmując folię plastikową. Gleba, jeśli to konieczne, jest następnie płytko spulchniana (maksymalnie 10 cm), aby uniknąć wyniesienia warstw gleby z [[bioagresorami]] i chwastami, które nie zostały zniszczone przez technikę.
#*Solarizacja '''stymuluje mineralizację''' [[materii organicznej]], dlatego zaleca się kontrolę zawartości [[azotu]] w glebie i odpowiednie dostosowanie [[nawożenia]] azotowego.
#*Sadzenie, gdy temperatura gleby '''spadnie do 20°C''' i zaplanowanie recyklingu plastiku lub jego przechowywania, jeśli może być ponownie użyty.
#*'''Minimalizować zakłócenia''' gleby po zdjęciu folii, aby nie wynosić nowych nasion chwastów z głębi.

===Opcja===

* '''Dodatek [[materii organicznej]] :''' można '''zwiększyć efekty''' solarizacji przez wprowadzenie materii organicznej, takiej jak resztki upraw i komposty, do gleby przed solarizacją. Podczas rozkładu materii organicznej zachodzą zmiany chemiczne, uwalniające naturalne produkty, takie jak kwasy organiczne, które są toksyczne dla organizmów glebowych. Należy jednak unikać nadmiernego dodawania materii organicznej, ponieważ gleba po zabiegu może być przez dłuższy czas narażona na działanie tych naturalnych toksyn. W takim przypadku sadzenie powinno być opóźnione, aż warunki glebowe będą odpowiednie. Ponadto gleba po zabiegu może być odtruta przez nawadnianie, które wypłukuje kwasy organiczne i inne toksyny spod strefy korzeniowej.

==Porównanie z metodą [[zacieniania]]==
Solarizacja wykorzystuje przezroczystą folię i jest skuteczniejsza w ciepłym i słonecznym klimacie, natomiast [[zacienianie]] używa czarnej folii i jest skuteczniejsze w [[:Category:Regions|regionach]] chłodniejszych lub bardziej zacienionych i wietrznych.

*'''Temperatura:''' jest wyższa przy '''solarizacji'''. Podczas solarizacji fale świetlne przenikają przez przezroczysty plastik i bezpośrednio nagrzewają glebę pod spodem. Ciepło jest następnie zatrzymywane pod folią przez '''efekt cieplarniany'''. Przy czarnej folii energia słoneczna jest pochłaniana przez plastik, część ciepła przenika do gleby, a część jest tracona do powietrza. Zastosowanie podwójnej warstwy przezroczystego plastiku lub przezroczystego na czarnym może jeszcze zwiększyć temperaturę i skuteczność.
*'''Kiełkowanie na świetle:''' czarna folia może blokować kiełkowanie niektórych nasion. Światło jest '''ważnym sygnałem dla kiełkowania''' wielu gatunków oraz dla '''[[fotosyntezy]]''' roślin.

==Możliwe kombinacje==
[[Zacienianie]] można łączyć z solarizacją w warunkach wymagających optymalizacji technicznej ścieżki odchwaszczania. Może to mieć miejsce przed wczesnym siewem [[marchew]]ki lub założeniem szkółki [[por]]a. Stosuje się wtedy letnią solarizację (początek sierpnia – koniec września) po której następuje zacienianie, aby utrzymać pole czyste do założenia uprawy po zimie. Jeśli działka jest dostępna latem przed zacienianiem, warto posiać letnią roślinę zielonego nawozu mrozoodporną, np. [[gryka]] (Fagopyrum esculentum), która szybko rośnie i wydziela przez korzenie [[Zarządzanie chwastami dzięki roślinom towarzyszącym|toksyczne substancje ograniczające rozwój chwastów]]. Należy jednak uważać, aby ten zielony nawóz nie zakwitł i nie wytworzył nasion, co mogłoby spowodować pojawienie się nowej flory chwastów w następnym roku.

==Skuteczność i wpływ==

===Skuteczność wobec szkodników===
Zależy od '''intensywności''', '''głębokości''' i '''czas trwania''' wysokich temperatur gleby oraz wrażliwości na zabieg poszczególnych gatunków szkodników. Niektóre szkodniki mogą zostać zabite w kilka dni, ale 4 do 6 tygodni ekspozycji na pełne słońce latem jest konieczne, aby zapewnić kontrolę wielu innych. Chociaż wiele szkodników glebowych ginie podczas solarizacji, wiele organizmów pożytecznych jest w stanie przetrwać solarizację lub bardzo szybko skolonizować glebę po zabiegu.

====Grzyby i bakterie====
Solarizacja została pierwotnie opracowana, aby pomóc rolnikom kontrolować '''choroby''' przenoszone przez glebę. Solarizacja kontroluje wiele '''ważnych patogenów grzybowych''' i '''bakteryjnych''' przenoszonych przez glebę, które mogą powodować: więdnięcie [[Werticilioza|Verticillium]], więdnięcie [[:Category:Fuzarioza|Fusarium]], gnicie korzeni [[Phytophthora]], [[:Category:Mączniak prawdziwy|mączniak prawdziwy]], zgniliznę siewek, guzowatość szyjki, [[Rak bakteryjny pomidora|rak pomidora]], parcha [[ziemniak]]a...

Niektóre grzyby i [[bakterie]] odporne na ciepło są trudniejsze do kontrolowania solarizacją, takie jak te powodujące zamieranie melona i [[zgorzel węglowa]].

====Nicienie====
Solarizacja gleby może być stosowana do redukcji populacji nicieni. Jednak solarizacja gleby nie jest zawsze tak skuteczna wobec nicieni jak wobec chorób grzybowych i chwastów, ponieważ nicienie żyją głębiej, są stosunkowo ruchliwe i mogą przemieszczać się w profilu gleby, aby unikać ciepła, szybko powracając do kolonizacji gleby i korzeni.
{| class="wikitable"
! Organizm
! class="tekst-środek" |Wpływ techniki
! class="tekst-środek" |Typ
!Uwagi
|-
![[Olpidium brassicae]]
| class="tekst-środek" |
| class="tekst-środek" |[[patogen]] ([[bioagresor]])
|Technika stosowana dla sałat.
|-
![[Fusarium solani]]
| class="tekst-środek" |
| class="tekst-środek" |[[patogen (bioagresor)]]
|Technika stosowana dla [[:Category:Cukinia|cukinii]].
|-
![[Nicienie (bioagresor)]]
| class="tekst-środek" |ŚREDNIA
| class="tekst-środek" |[[szkodnik]], [[drapieżnik]] lub pasożyt
|Skuteczność częściowa
|-
! [[Pythium]]
| class="tekst-środek" |
| class="tekst-środek" |[[patogen (bioagresor)]]
|Technika stosowana dla sałat.
|-
![[Rhizoctonia brunatna]]
| class="tekst-środek" |
| class="tekst-środek" |patogen ([[:Category:Bioagresor|bioagresor]])
|Technika stosowana dla sałat i [[:Category:Melon|melona]].
|-
! [[Sclerotinia]]
| class="tekst-środek" |
| class="tekst-środek" | [[:Category:Patogen (bioagresor)|patogen (bioagresor)]]
|Technika stosowana dla sałat i melona.
|}

===Skuteczność wobec chwastów===
Niektóre nasiona lub części roślin gatunków chwastów są bardzo wrażliwe na solarizację, inne są umiarkowanie odporne i wymagają optymalnych warunków kontroli, tj. dobrej wilgotności gleby, dobrze dopasowanych folii plastikowych i wysokiego nasłonecznienia. Solarizacja zwykle nie kontroluje tak dobrze chwastów '''bylinowych''' jak '''jednorocznych''', ponieważ byliny często mają głęboko zakorzenione struktury wegetatywne, takie jak korzenie, bulwy, kłącza i kormy, które mają więcej zasobów i mogą przetrwać dłużej. Walka z [[ciborą jadalną]], ciborą żółtą, [[powojem polnym]] pochodzącym z kłączy i niektórymi [[Koniczyna|koniczynami]] może być nieregularna, nawet w sprzyjających warunkach.
{| class="wikitable"
|Skuteczność

niska
|[[Sorgo alepskie]], [[powój polny|powój]], [[:Category:Portulaka|portulaka]], [[jaskier polny]], [[koniczyna]].
|-
|Skuteczność

średnia
|[[Miskant chiński|Miskant]], [[Digitaria sanguinalis|digitaria]], [[owies dziki]], [[Panicum miliaceum|panic]], [[:Category:Amarantes|amaranty]], [[gwiazdnica biała]] lub ptasie.
|-
|Dobra

skuteczność
| [[Wiechlina]], [[Setaria verticillata|setaria]], [[Capsella bursa-pastoris|tasznik]], [[Chenopodium album|komosa biała]], [[Datura stramonium|bieluń]], galinsoga, [[Sonchus oleraceus|mlecz polny]], [[Lamium purpureum|jasnota purpurowa]], [[Matricaria|rumianek]], [[Morelle noire|psianka czarna]], [[pokrzywa]], szczawik, [[Reynoutria japonica|rdest ptasi]], rdest, [[Senecio]], [[:Category:Veronicas|przetacznik]].
|}

===Wpływ na żyzność gleby===

*'''Przyspiesza rozkład materii organicznej''' w glebie, co często prowadzi do dodatkowej korzyści w postaci uwalniania rozpuszczalnych [[składników odżywczych]], takich jak azot (z azotanów i amonu), [[wapń]], [[magnez]], [[potas]] i kwas fulwowy, czyniąc je bardziej dostępnymi dla roślin.
*'''Skuteczność agronomiczna:''' Rośliny często rosną szybciej, z '''wyższymi plonami''' i '''lepszą jakością''', gdy są uprawiane po solarizacji gleby. Można to przypisać poprawie '''kontroli chorób i chwastów''', '''większej dostępności składników odżywczych''' oraz większym udziałom pożytecznych mikroorganizmów.

===Negatywny wpływ na organizmy pożyteczne===
[[Trichoderma]] (grzyby saprofityczne, pożyteczne, ponieważ zapobiegają rozwojowi niektórych [[choroby]] korzeniowych [[uprawy warzywne]]) są zachowane, natomiast następujące organizmy pożyteczne są dotknięte:

{| class="wikitable"
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|-
![[Pająki]]
| class="texte-centre" | SILNY
| class="texte-centre" |[[Naturalni wrogowie szkodników]]
|Wszystkie [[:Category:Organizmy pożyteczne|organizmy pożyteczne]], które spędzają część swojego cyklu życiowego w glebie, mogą być dotknięte przez tę technikę ([[biegaczowate]], [[pająki]], [[stafilinidy]]…), a także niektóre błonkówki [[zapylacze]] żyjące w glebie, takie jak osmie.
|-
! [[Biegaczowate drapieżne i ziarnojady]]
| class="texte-centre" | SILNY
| class="texte-centre" |[[:Category:Naturalni wrogowie szkodników|Naturalni wrogowie szkodników]]
|Wszystkie organizmy pożyteczne, które spędzają część swojego cyklu życiowego w glebie, mogą być dotknięte przez tę technikę (biegaczowate, [[:Category:Pająki|pająki]], [[:Category:Stafilinidy|stafilinidy]]…), a także niektóre błonkówki [[:Category:Zapylacze|zapylacze]] żyjące w glebie, takie jak osmie.
|-
![[Grzyby (organizmy pożyteczne)]]
| class="texte-centre" |SILNY
| class="texte-centre" |Naturalni wrogowie szkodników
|Grzyby antagonistyczne naturalnie obecne w glebie są dotknięte przez tę technikę (np. coniothyrium sp.)
|-
! [[Stafilinidy]]
| class="texte-centre" |SILNY
| class="texte-centre" |Naturalni wrogowie szkodników
|Wszystkie organizmy pożyteczne, które spędzają część swojego cyklu życiowego w glebie, mogą być dotknięte przez tę technikę (biegaczowate, pająki, stafilinidy…), a także niektóre błonkówki zapylacze żyjące w glebie, takie jak osmie.
|}

===Wpływ ekonomiczny===

*Istnieje '''oszczędność pracy''' (wyrwanie chwastów), zabiegów lub kosztów mechanizacji ([[odchwaszczanie mechaniczne]]).
*'''Czas pracy''': na podlewanie, instalację i usunięcie folii około 5 godz./100 m².
*Wymagana inwestycja około 1600 €/ha: folia PE specjalna do solarizacji z powłoką anty-UV/35 µm (0,70 do 0,80 €/m²) = 800 €/ha; instalacja około 70 godzin/ha = 800 €/ha.
*'''[[finansowanie]] systemu recyklingu''' wdrożonego przez [https://www.adivalor.fr/Adivalor Adivalor] również wymaga wsparcia. Finansowanie odbywa się na dwa sposoby: ekokontrybucja u źródła w wysokości 240 €/t nowego plastiku (2020) dla folii ściółkujących, opłaty za odbiór wynoszące 145 €/t zużytej folii rolniczej (FAU) dla ściółek, gdy stopień zanieczyszczenia przekracza 50% (2020). Możliwe jest również przyznanie premii zwracanej za FAU o stopniu zanieczyszczenia poniżej tego progu: 95 €/t dla plastików przezroczystych, 50 €/t dla plastików kolorowych (2020).

==Źródła==

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00009673_pdf.pdf Alternatywne odchwaszczanie w warzywnictwie], Izba Rolnicza Ain, 2016
*[https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/La_Solarisation?utm_source=TriplePerformance&utm_medium=referral Dezynfekcja gleby przez solarizację w uprawach warzywnych], GECO, 2021
*[https://ecophytopic.fr/sites/default/files/upload-documents-entity-import-csv/Guide%2520CT_FT18_solarisation.pdf Przewodnik Tropikalny] – Praktyczny przewodnik projektowania systemów upraw tropikalnych oszczędzających środki ochrony roślin, CIRAD, 2015
*Ref [[bio]] [[warzywnictwo]] PACA - [https://www.grab.fr/wp-content/uploads/2021/09/FICHE-solarisation-ref-bio-2009.pdf karta SOLARIZACJA], Catherine Mazollier, 2019
*[https://ipm.ucanr.edu/PMG/PESTNOTES/pn74145.html Solarizacja gleby dla ogrodów i zarządzania krajobrazem], Solarizacja gleby dla ogrodów i zarządzania krajobrazem, 2019
*[https://eorganic.org/node/25440 Solarizacja i przykrywanie folią do zwalczania chwastów na ekologicznych farmach warzywnych na północnym wschodzie USA], National Organic Program, 2018
*Praktyczny przewodnik projektowania systemów upraw warzywnych - Ficha Techniczna 8 solarizacja: https://www.picleg.fr/publications/etudes-et-dossiers-thematiques/guide-pratique-pour-la-conception-de-systemes-de-culture-legumiers

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00018661_pdf.pdf Stan technik alternatywnych: Solarizacja] - [[Styczeń]] C. i in. CTIFL, broszura techniczna, 2012.

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00018670_pdf.pdf Techniki alternatywne: Solarizacja w warzywnictwie] - Izard D. Aprel - Grab, broszura techniczna, 2011.

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00018679_pdf.pdf Alternatywne odchwaszczanie w warzywnictwie - środki zapobiegawcze] - Ferrier J-D. [[Izba Rolnicza]] Ain, broszura techniczna, 2016.

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00012895_pdf.pdf Recykling folii do solarizacji i małych tuneli] - ADIVALOR, broszura techniczna.

*[https://www.supagro.fr/ress-tice/EcoHort/Uved/PratiqueAgroecologiqueCultureMaraichere/co/solarisation.html Analiza i projektowanie agroekologicznych systemów upraw dla utrzymania jakości sanitarnej w warzywnictwie - Solarizacja] - SUPAGRO, strona internetowa
{{Annexes de la pratique}}
{{Pages liées}}
[[en:Solarization]]
[[de:Solarisation]]
[[el:Ηλιακή_εξαφάνιση]]
[[es:Solarización]]
[[fi:Solarisointi]]
[[hu:Szolárizáció]]
[[it:Solarizzazione]]
[[nl:Solarisatie]]
[[fr:Solarisation]]
[[de:Solarisation]]
[[el:Ηλιακή εξαφάνιση]]
[[en:Solarization]]
[[es:Solarización]]
[[fi:Solarisointi]]
[[hu:Szolárizáció]]
[[it:Solarizzazione]]
[[nl:Solarisatie]]
[[ar:التشبيع الضوئي]]

Bezpośredni siew pod ściółką roślinną

2026-02-18T13:24:27Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
| Nom = Bezpośredni siew pod osłoną roślinną
| Image = Semis Direct sous Couvert Végétal.jpg
| ImageCaption = Siew kukurydzy bezpośrednio w żywych okrywach. Fot. Paysan Breton.
| Icone = SDSC.png
| Glyph = SDSC
| Mots-clés = Uprawa w dużych gospodarstwach, Stałe okrywy w dużych gospodarstwach, Zarządzanie okrywą roślinną w dużych gospodarstwach, Cykl węgla i GHG, Odporność klimatyczna, Pokrycie gleby, Bioróżnorodność, Pasterne okrywy roślinne, Regeneracja gleby
}}
[[Bezpośredni siew]] pod osłoną roślinną ([[SDCV]]) to technika produkcji rolniczej łącząca brak uprawy gleby (bez [[orki]]) z trwałym pokryciem gleby.

==Co to jest?==
Jest to technika wywodząca się z [[rolnictwo konserwujące glebę|rolnictwa konserwującego glebę]], której podstawowe zasady to niezakłócanie gleby, trwałe pokrycie roślinne oraz różnorodność [[upraw]] w asocjacji i w zmianowaniu. Szczególnie rozwinięta za Atlantykiem (Brazylia, Stany Zjednoczone), techniki te zaczynają się rozwijać w Europie i we Francji od około dwudziestu lat.

Usunięcie uprawy gleby i utrzymanie pokrywy roślinnej wymaga bardzo dobrej biegłości technicznej, regularnych obserwacji oraz pewnej zdolności adaptacji ze strony rolnika. Poza aspektami czysto technicznymi, bezpośredni siew pod osłoną roślinną wymaga całościowego podejścia do systemu [[:Category:Cultures|upraw]] i gospodarstwa rolnego.

Nie ma jednak cudownego przepisu i każdy rolnik, w zależności od warunków glebowo-klimatycznych swojego gospodarstwa oraz upraw, które chce produkować i sprzedawać, musi dostosować swoje zmianowanie i [[praktyki]].
Dobrze opanowana i ustabilizowana technika ma na celu uzyskanie dobrych plonów, optymalnej jakości produktów przy jednoczesnym utrzymaniu żyzności gleby, kontroli [[chorób]] upraw, szkodników i [[chwastów]].

Technikę tę można stosować na poziomie uprawy (okrywa niszczona w trakcie uprawy) lub w zmianowaniu (okrywa utrzymywana przez kilka lat).

==Główne zasady bezpośredniego siewu pod osłoną roślinną==

*'''Całkowite wyeliminowanie głębokiej uprawy gleby.''' Zakładanie okryw i upraw odbywa się bezpośrednio za pomocą siewnika, najczęściej tarczowego, który pozwala na umieszczenie nasion bez naruszania gleby.

*'''Zakładanie i/lub utrzymanie pokrywy roślinnej gleby, w której wysiewane są główne uprawy.''' [[Okrywa roślinna]] między uprawami może pełnić różne funkcje w ciągu sezonu: ochrona gleby przed [[Erozja gleby|erozją]], pobieranie i oddawanie składników mineralnych, ograniczanie parowania i utrzymanie wilgotności gleby, ograniczanie rozwoju [[:Category:Adventices|chwastów]], roślin będących celem niektórych szkodników... Wybór okrywy jest więc kluczowy pod względem gatunków, ewentualnych mieszanek, terminów zakładania, niszczenia oraz oczywiście kosztów zakupu nasion i wdrożenia.

*'''Zarządzanie okrywą.''' Technika '''okrywy martwej''' jest prawdopodobnie najpowszechniejsza. Polega na założeniu okrywy bezpośrednio po zbiorze uprawy i jej zniszczeniu przed założeniem kolejnej uprawy. Jednak w niektórych trudnych sytuacjach: brak możliwości [[nawadniania]] do wschodów okryw, obecność kamieni, niemożność stosowania środków chemicznych do kontroli okrywy,... konieczne jest dostosowanie prowadzenia okrywy. Możliwe jest zakładanie i utrzymanie tej samej okrywy przez kilka kolejnych upraw. Okrywa jest zakładana w korzystnym okresie (wystarczające opady) i ma pozostać na polu przez kilka lat. Kolejne uprawy handlowe na działce są więc zakładane w '''[[Semis direct sous couvert végétal vivant|żywej okrywie]]''' i odpowiednio zarządzane, aby umożliwić rozwój uprawy. Regulacja okrywy jest ważna, aby rozwijała się, gdy nie ma uprawy, i nie przeszkadzała w wschodach i rozwoju uprawy, gdy ta jest obecna: konkurencja o wodę, składniki mineralne lub po prostu światło i przestrzeń. W tym celu stosuje się różne metody kontroli: mechaniczne – rozdrabnianie, koszenie, wypas lub ugniatanie (oczywiście bez orki lub [[Powierzchniowa uprawa gleby po zbiorze|płytkiej uprawy gleby]]), chemiczne (herbicydy) lub klimatyczne: [[przymrozek]] lub [[susza]].

[[file:Couvert_vegetal.jpg|border|center|600px|Zarządzanie okrywą roślinną]]

*'''Dostosowanie kolejności okryw/upraw, aby zoptymalizować i korzystać z pozytywnych efektów każdej rośliny.''' Korzystne efekty na nawożenie, kontrolę chwastów, szkodników, wilgotność gleby można uzyskać dzięki przemyślanym wyborom. Oczywiście wybory te muszą uwzględniać także kryteria ekonomiczne i klimatyczne.

*'''Nawożenie w odpowiednim czasie i dawce.''' Brak mechanicznej uprawy i obecność pokrywy roślinnej pozwalają zwiększyć ilość węgla magazynowanego w glebie. Mineralizacja [[materii organicznej gleby]] jest również wolniejsza. Nawożenie organiczne lub mineralne azotowe musi być więc dostosowane (wcześniejsze), aby z jednej strony umożliwić przemianę [[materii organicznej]] (rozkład resztek roślinnych okryw), a z drugiej nawożenie upraw.

==Punkty wymagające uwagi==

*Stosowanie technik bezpośredniego siewu pod osłoną nie jest sprawą prostą. To przede wszystkim '''głęboka zmiana praktyk gospodarstwa''', która może prowadzić do niepowodzenia, jeśli nie zostaną spełnione wszystkie warunki.

*Wielu zainteresowanych podchodzi do bezpośredniego siewu przede wszystkim z perspektywy uproszczenia praktyk, redukcji zużycia energii i [[:Category:Intrants|środków produkcji]] oraz zastanawiając się najpierw nad sprzętem: jaki siewnik wybrać? Jednak udane przejście na bezpośredni siew to przede wszystkim '''zmiana podejścia do systemu upraw i przede wszystkim powrót do agronomii, obserwacji i znajomości gleby i upraw jako centrum pracy rolnika'''.

*Z technicznego punktu widzenia, [[wybór okryw]], kolejność upraw, niszczenie lub kontrola okryw, [[zarządzanie szkodnikami]] i nawożenie to główne punkty wymagające uwagi. Nie ma jednak gotowych recept i każdy musi dostosować się do warunków swojego gospodarstwa. '''To, co działa u jednych, niekoniecznie działa u innych'''.

*Czas reakcji gleby jest również ważnym parametrem. '''Pozytywne efekty przejścia na bezpośredni siew pod osłoną obserwuje się dopiero po kilku latach (minimum 3 do 5 lat)'''. Trzeba więc wykazać się cierpliwością i wytrwałością. Jednak gospodarstwo musi nadal funkcjonować i generować dochód dla rolnika. Aspekt ekonomiczny musi być więc brany pod uwagę i przewidywany (przemyślenia dotyczące inwestycji [[:Category:Matériels|sprzętu]] obecnego lub przyszłego).

*Jeśli jest jedna inwestycja, której nie można zaniedbać, to '''inwestycja ludzka poprzez szkolenia''', wymianę doświadczeń, wizyty wśród rówieśników, media społecznościowe, ... Trzeba zauważyć, że jesteśmy jeszcze daleko od upowszechnienia tych technik, a pionierzy radzili sobie sami, kierowani jedynie motywacją i przekonaniem, że idą w dobrym kierunku. Obecnie Ministerstwo Rolnictwa poprzez Projekt Agroekologiczny oferuje nowe perspektywy wsparcia technicznego i finansowego dla technik bezpośredniego siewu pod osłoną. Instytucje badawcze i rozwojowe coraz bardziej integrują bezpośredni siew pod osłoną w swoje programy pracy, a szerzej rolnictwo konserwujące glebę. Mimo to należy zachować ducha pionierów i kontynuować wymianę doświadczeń, wyników i niepowodzeń między rolnikami.

==Zastosowanie techniki==
Upowszechnienie tej techniki na wszystkie uprawy, typy gleb i klimaty jest czasem trudne.

Należy wybrać odpowiednie połączenie, aby uniknąć konkurencji z uprawą handlową oraz [[przenoszenie]] patogenów.
Okrywa powinna być zdefiniowana i zoptymalizowana w zależności od typu gleby ([[hydromorfia]], zasoby wodne, ...).

Uwaga, jeśli występują problemy z dostępnością wody (ograniczone zasoby wodne), ponieważ okrywa może konkurować z uprawą o dostępność wody i ją osłabiać.

==Kryteria "środowiskowe"==

*'''Powietrze''': Zakładanie upraw pod osłoną roślinną pozwala zmniejszyć zużycie energii i emisję gazów cieplarnianych w porównaniu do upraw po orce lub klasycznych technik bezorkowych. W porównaniu z bezpośrednim siewem, siew pod osłoną dodatkowo umożliwia magazynowanie węgla dzięki wzrostowi okrywy.

*'''Woda''': Okrywa pobiera składniki mineralne z roztworu glebowego, ograniczając ich wymywanie. Ponadto okrywa ogranicza spływ powierzchniowy, co zapobiega wymywaniu [[fosforu]] lub pozostałości środków ochrony roślin adsorbowanych na cząstkach gleby. Siew pod osłoną może jednak wymagać stosowania [[herbicydów]] do kontroli lub niszczenia okrywy, co może zwiększać ryzyko przenikania do wód.

*'''Energia kopalna''': Zakładanie upraw pod osłoną roślinną pozwala zmniejszyć zużycie energii w porównaniu do upraw po orce lub klasycznych technik bezorkowych. Jednak wpływ na zużycie energii jest znikomy w porównaniu z bezpośrednim siewem.

*'''[[Bioróżnorodność]]''': Utrzymanie "stałej" (lub długiej) pokrywy gleby sprzyja makrofaunie (zwierzyna łowna), a także aktywności biologicznej gleby (aktywność korzeni).

==Kryteria "agronomiczne"==

*'''[[Produktywność]]:''' Okrywa poprawia żyzność gleby (materia organiczna i aktywność biologiczna) oraz ogranicza konkurencję chwastów. Pozytywne efekty zależą od zdolności ograniczenia konkurencji okrywy wobec uprawy: wybór gatunków i prowadzenie okrywy (spowolnienie wzrostu okrywy i/lub niszczenie) oraz poziomy zwrotu składników mineralnych (zmienne w zależności od gatunków użytych do okrywy).

*'''Żyzność gleby:''' Ilość, różnorodność i dostępność składników, ale widoczne efekty wymagają czasu.

*'''Stres wodny:''' Zależy od dostępnych zasobów wodnych przez cały rok (klimat). Okrywa może ograniczać dostępność wody dla uprawy handlowej.

*'''[[Funkcjonalna bioróżnorodność]]:''' Okrywa zapewnia schronienie i pożywienie dla [[pomocników]] i [[zapylaczy]] w okresie, gdy zasoby są ograniczone.

*'''Presja chwastów:''' Okrywa może zmniejszać konkurencję chwastów.

*'''Erozja [[battance]]:''' Obecność okrywy między uprawami zmniejsza narażenie gleby na [[battance]] i [[erozję gleby]] (skrócenie okresu odsłonięcia gleby w zmianowaniu).

==Kryteria "ekonomiczne"==

*'''Koszty operacyjne:''' Zakładanie upraw pod osłoną roślinną może wiązać się ze zwiększonym stosowaniem herbicydów do niszczenia/spowalniania okrywy w porównaniu do upraw po orce lub w [[techniki uproszczone uprawy]]. W porównaniu z bezpośrednim siewem, koszt nasion okryw można uznać za nieistotny.

*'''Koszty mechanizacji:''' W porównaniu do upraw po orce lub w [[Techniki uproszczone uprawy|techniki uproszczone uprawy]], siew pod osłoną roślinną, podobnie jak bezpośredni siew, pozwala zmniejszyć koszty mechanizacji.

*'''Marża:''' Efekt siewu pod osłoną roślinną jest zmienny. W porównaniu do upraw po orce lub w technikach uproszczonych, pozwala zmniejszyć koszty mechanizacji, ale może powodować spadek plonów i wzrost kosztów herbicydów. W porównaniu z bezpośrednim siewem, wpływ na rentowność jest trudny do oszacowania.

*'''Zużycie paliwa:''' Zakładanie upraw pod osłoną roślinną pozwala zmniejszyć zużycie paliwa w porównaniu do upraw po orce lub klasycznych technik bezorkowych. Jednak wpływ na zużycie paliwa jest znikomy w porównaniu z bezpośrednim siewem.

==Kryteria "społeczne"==

*'''Czas pracy:''' Zakładanie upraw pod osłoną roślinną pozwala zmniejszyć nakład pracy w porównaniu do upraw po orce lub klasycznych technik bezorkowych. Jednak wpływ na nakład pracy jest znikomy w porównaniu z bezpośrednim siewem.

*'''Czas obserwacji:''' Zarządzanie okrywą + zarządzanie uprawą handlową.

==Źródła==

Artykuł jest w dużej mierze inspirowany projektem "Bezpośredni siew pod osłoną roślinną" [[Chambre d'agriculture|Izba Rolnicza]] PACA.
<ref name="PDF_Semis direct CA PACA">Le « Semis direct sous couverture végétale (https://paca.chambres-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Provence-Alpes-Cote_d_Azur/020_Inst_Paca/CA04/Documents/Publications/Productions_vegetales/Projet_semis_direct_sous_couvert_CASDAR.pdf)</ref> oraz Pratiquer le semis sous couvert végétal z bazy GECO <ref name="Semis direct GECO">Pratiquer le semis sous couvert végétal (https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Pratiquer_Le_Semis_Sous_Couvert_Vegetal)</ref>

==Filmy na ten temat==
* [[Semis direct sous couvert permanent - GIEE MAGELLAN]]
* [[Semis direct sous couvert permanent, par Daniel Brémond]]
* [[Semis direct sous couvert de trèfle - Julien SENEZ]]
* [[Semis-direct & agriculture triplement performante, avec Christian Abadie]]
* [[Couverts et semis direct innovants en betterave]]

==Aby dowiedzieć się więcej==

*Przewodnik Magellan: Bezpośredni siew. Od okrywy rocznej... do stałej okrywy. [https://a8f8f996-9048-4137-99ce-13f063da3466.filesusr.com/ugd/a22602_b6888c7b4c2d4d85ab446367767712d9.pdf]

*Dossier Okrywy roślinne
*:-Thomas F. TCS nr 33, artykuł recenzowany, 2005 [http://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/pdf_Pratiquer_le_semis_sous_couvert_v_g_tal_1.pdf link do dossier]
*Dossier techniczne: [[Rośliny strączkowe]] jak je stosować jako [[uprawy międzyplonowe]]?
*:-Minette S. (CRA Poitou-Charentes) broszura techniczna, 2010 [http://www.deux-sevres.chambagri.fr/fileadmin/publication/CA79/16_Entreprise_Agricole/Documents/Secheresse/Dossiertech_IC_2010_legumineuses.pdf dossier]
*Przepuszczalność hydrauliczna i porowatość pod uprawą konwencjonalną i bezorkową oraz wpływ trzech gatunków [[cover crop]] w północnej Francji.
*:-Carof M (AgroCampus) Soil Use and Management, tom 23, strony 230-237, artykuł recenzowany, 2007 [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-2743.2007.00085.x/abstract abstrakt]
*Cetiom potwierdza kierunek bezpośredniego siewu i współpracę z roślinami strączkowymi
*:-Thomas F. ([[TCS]]), Sauzet G. (Cetiom) [[Tcs|TCS]] nr 53, artykuł recenzowany, 2009 [http://agriculture-de-conservation.com/Colza-le-CETIOM-confirme-l.html artykuł]
*Podsiew pszenicy różnymi żywymi mulczami w systemie bezorkowym. I. Analiza plonów
*:-Carof M (AgroCampus) Agronomy for Sustainable Development, tom 27, strony 347-356, artykuł recenzowany, 2007 [http://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/pdf_Pratiquer_le_semis_sous_couvert_v_g_tal_3.pdf link do artykułu]
*Podsiew pszenicy różnymi żywymi mulczami w systemie bezorkowym. II. Konkurencja o światło i azot.
*:-Carof M (AgroCampus) Agronomy for Sustainable Development, tom 27, strony 357-365, artykuł recenzowany, 2007 [http://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/pdf_Pratiquer_le_semis_sous_couvert_v_g_tal_4.pdf link do artykułu]

==Słowa kluczowe==

====Metoda kontroli bioagresorów====
Kontrola agrotechniczna

====Tryb działania====
Działanie na zasoby początkowe

====Typ strategii wobec stosowania pestycydów====
Przeprojektowanie

== Załączniki ==
{{Pages liées}}
{{Est complémentaire des techniques
|1= Wprowadzanie roślin strączkowych międzyplonem}}
{{S'applique aux cultures
|1= Owies
| 2= Owies diploidalny
| 3= Burak ćwikłowy
| 4= Pszenica twarda
| 5= Pszenica miękka
| 6= Rzepik
| 7= Konopie
| 8= Kapusta pastewna
| 9= Rzepak
| 10= Samopsza
| 11= Orkisz
| 12= Kozieradka
| 13= Groszek siewny
| 14= Groszek
| 15= Soczewica
| 16= Len
| 17= Łubin
| 18= Lucerna
| 19= Kukurydza na kiszonkę
| 20= Kukurydza ziarniak
| 21= Melilot
| 22= Proso
| 23= Miskant
| 24= Moh
| 25= Gorczyca
| 26= Rzepik
| 27= Niger
| 28= Jęczmień
| 29= Mak
| 30= Facelia
| 31= Groszek
| 32= Ciecierzyca
| 33= Życica
| 34= Ryż
| 35= Komonica
| 36= Gryka
| 37= Żyto
| 38= Soja
| 39= Sorgo na kiszonkę
| 40= Sorgo ziarniak
| 41= Tytoń
| 42= Słonecznik
| 43= Koniczyna
| 44= Trytikale
| 45= Wyka}}
{{Défavorise les bioagresseurs
|1= Abutilon teofrasta
| 2= Krwawnik pospolity
| 3= Kupkówka pospolita
| 4= Kupkówka rozłogowa
| 5= Przywrotnik polny
| 6= Szarłat biały
| 7= Szarłat błotny
| 8= Szarłat leżący
| 9= Szarłat hybrydowy
| 10= Szarłat zwrotny
| 11= Ambrozja bylicolistna
| 12= Ammi wysoki
| 13= Rumianek bezwonny
| 14= Rumian polny
| 15= Rumian wysoki
| 16= Szczwół pospolity
| 17= Rzeżucha Thaliusa
| 18= Bylica pospolita
| 19= Szpinak polny
| 20= Owies wiechowaty
| 21= Owies bezpłodny ludowicki
| 22= Barbarak pośredni
| 23= Bident trojlistny
| 24= Chaber bławatek
| 25= Bromus sterylny
| 26= Kalepina nieregularna
| 27= Tasznik pospolity
| 28= Rzeżucha kolczasta
| 29= Carex
| 30= Marchew dzika
| 31= Ceraiste zbitka
| 32= Ceraiste polny
| 33= Ostrożeń marii
| 34= Komosa biała
| 35= Komosa murarska
| 36= Komosa hybrydowa
| 37= Komosa wielonasienna
| 38= Perz kurzawka
| 39= Perz rozłogowy
| 40= Chryzantema polna
| 41= Gęsiówka Nimes
| 42= Kokorycz
| 43= Bieluń dziędzierzawa
| 44= Palusznik krwisty
| 45= Rzeżucha fałszywa
| 46= Wierzbówka czterokątna
| 47= Erodium barszczolistny
| 48= Etuzja barszczolistna
| 49= Wilczomlecz drobny
| 50= Wilczomlecz zegarowy
| 51= Fenkuł zwyczajny
| 52= Jaskier fałszywy
| 53= Owies dziki
| 54= Dymnica drobnokwiatowa
| 55= Dymnica pospolita
| 56= Przytulia czepna
| 57= Galaktyt włóknisty
| 58= Bodziszek okrągłolistny
| 59= Bodziszek cienki
| 60= Bodziszek kolumbin
| 61= Bodziszek rozcięty
| 62= Bodziszek miękki
| 63= Groszek bulwiasty
| 64= Żeleźniak polny
| 65= Helminthia fałszywa
| 66= Wiechlina miękka
| 67= Żmijowiec sztywny
| 68= Sitowie rogate
| 69= Mlecz polny
| 70= Mlecz szorstki
| 71= Sałata karbowana
| 72= Jasnota obejmująca
| 73= Jasnota purpurowa
| 74= Lapernia wielkoowocowa
| 75= Lampas pospolity
| 76= Len pospolity
| 77= Len elatyński
| 78= Len mniejszy
| 79= Powój polny
| 80= Powój żywopłotowy
| 81= Firletka dwupienna
| 82= Rumian rzymski
| 83= Rumian bezwonny
| 84= Ślaz dziki
| 85= Mięta okrągłolistna
| 86= Rącznik jednoroczny
| 87= Pokrzyk czarny
| 88= Ślazówka polna
| 89= Gorczyca polna
| 90= Gorczyca czarna
| 91= Niezapominajka polna
| 92= Czerniec
| 93= Zaraza rozgałęziona
| 94= Panic rozgałęziony
| 95= Panic włosowaty
| 96= Panic fałszywe proso
| 97= Panic koguci
| 98= Paspalum dwukłosowy
| 99= Przetacznik polny
| 100= Przetacznik drzewiasty
| 101= Wiechlina jednoroczna
| 102= Wiechlina pospolita
| 103= Mak argemona
| 104= Mak polny
| 105= Grzebień Wenus
| 106= Fiołek polny
| 107= Pietruszka żniwna
| 108= Palusznik paradoksalny
| 109= Fitołak dziesięciostamienny
| 110= Pikris fałszywa jastrzębka
| 111= Mniszek lekarski
| 112= Babka lancetowata
| 113= Babka większa
| 114= Pięciornik rozłogowy
| 115= Portulaka
| 116= Skrzyp olbrzymi
| 117= Skrzypy
| 118= Rzepik szorstki
| 119= Rzeżucha
| 120= Życica angielska
| 121= Życica włoska
| 122= Jaskier polny
| 123= Jaskier błotny
| 124= Jaskier rozłogowy
| 125= Rdest cierpliwy
| 126= Rdest amfibijny forma lądowa
| 127= Rdest ptasi
| 128= Rdest powojowy
| 129= Rdest perski
| 130= Reseda rapunculus
| 131= Rumex o liściach tępych
| 132= Rumex kędzierzawy
| 133= Rumex mały szczaw
| 134= Starzec zwyczajny
| 135= Setaria szarawa
| 136= Setaria zielona
| 137= Setaria skrętoległa
| 138= Szerardia polna
| 139= Szympetria lekarska
| 140= Sorgo alep
| 141= Cyperus jadalny
| 142= Zwierciadło Wenus
| 143= Spergula polna
| 144= Gwiazdnica pośrednia
| 145= Taboret polny
| 146= Tordylium wysoki
| 147= Torilis polny
| 148= Torilis węzłowaty
| 149= Słonecznik dziki
| 150= Koniczyny
| 151= Podbiał
| 152= Złocień sumatrzański
| 153= Przetacznik bluszczolistny
| 154= Przetacznik perski
| 155= Przetacznik polny
| 156= Przetacznik lśniący
| 157= Werbena lekarska
| 158= Kupkówka szczeciniasta
| 159= Kupkówka polna}}

<references />
{{Ajouter au projet|1=Masowa agroekologia}}

{{Ajouter au projet |1= UPRAWA BEZORKOWA}}
[[en:No-till planting under cover crops]]
[[de:Direktsaat_unter_Pflanzendecke]]
[[el:Άμεση_σπορά_κάτω_από_φυτικό_κάλυμμα]]
[[es:Siembra_directa_bajo_cobertura_vegetal]]
[[fi:Suora_kylvö_kasvinsuojan_alla]]
[[hu:Közvetlen_vetés_növényi_fedés_alatt]]
[[it:Semina_diretta_sotto_copertura_vegetale]]
[[nl:Directe_zaai_onder_plantenbedekking]]
[[fr:Semis_direct_sous_couvert_végétal]]
[[de:Direktsaat unter Pflanzendecke]]
[[el:Άμεση σπορά κάτω από φυτικό κάλυμμα]]
[[en:No-till planting under cover crops]]
[[es:Siembra directa bajo cobertura vegetal]]
[[fi:Suora kylvö kasvinsuojan alla]]
[[hu:Közvetlen vetés növényi fedés alatt]]
[[it:Semina diretta sotto copertura vegetale]]
[[nl:Directe zaai onder plantenbedekking]]
[[pt:Semeadura_direta_sob_cobertura_vegetal]]
[[ar:الزراعة_المباشرة_تحت_غطاء_نباتي]]

Płodozmian w uprawach ekstensywnych

2026-02-18T13:22:10Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Grande thématique
| Mots-clés SEO = Rotacja, zboża, oleiste, rośliny strączkowe, płodozmian, następstwo upraw, agronomia, zmienność upraw
| Titre = Płodozmiany w uprawach wielkoobszarowych
| Image = Tournesol_(Gers)_Cl_9_B_J_Weber_(23716306159).jpg
| Portail parent = Uprawy wielkoobszarowe
| Titre court = Płodozmiany
| Description = Jak określić swój kalendarz płodozmianu, jakie gatunki wybrać,...
| Icone = Rotations - Portail.png
| Glyph = Rotations
| Mots-clés = Odchwaszczanie przez kontrolę agrotechniczną, agroekologia
}}

W rolnictwie rotacja upraw oznacza sekwencję różnych [[upraw]] następujących po sobie na danym polu w kolejnych latach, przy czym ta sekwencja powtarza się w regularnych cyklach. W przypadku [[upraw wielkoobszarowych]] jest to bardzo silny dźwignia agronomiczna z punktu widzenia technicznego i [[Ekonomia|ekonomicznego]]. Jest to również główne narzędzie pracy do wykorzystania podczas przejścia na [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwo ekologiczne]].<ref>Réseau GRAB / FRAB, La rotation en grande culture, 2009. https://www.agrobio-bretagne.org/wp-content/uploads/2010/09/rotation_GCultures1.pdf</ref>

 

==Główne zasady==
 

===Składniki===

*'''Głowa płodozmianu :''' Za "głowę płodozmianu" nazywa się pierwszą uprawę w jego cyklu. W większości systemów jest to często roślina strączkowa (jednoroczna lub [[Uprawa gatunków wieloletnich|wieloletnia]]), która przyczynia się do [[żyzność gleby]].
*'''Trzon płodozmianu :''' W zależności od trwałości i celów, trzon płodozmianu składa się zazwyczaj z [[:Category:Uprawy|upraw]] bardziej wymagających pod względem [[azot]], takich jak niektóre [[zboża]], zwłaszcza [[pszenica]] i [[kukurydza]], a także [[rzepak]].
*'''Koniec płodozmianu :''' Ostatnie uprawy w płodozmianie są zazwyczaj mniej [[Uprawa gatunków mało wymagających pod względem azotu|wymagające pod względem składników odżywczych]] lub [[Uprawa gatunków tłumiących|tłumiące]], aby zwalczać [[chwasty]].

 

===Zmienność jako dźwignia agronomiczna===
W obrębie płodozmianu istnieją różne korzyści agronomiczne wynikające ze zmiany z roku na rok upraw gatunków o następujących cechach<ref>[[Izba Rolnicza]] Isère, Przewodnik techniczny : projektowanie płodozmianu, 2017. http://www.deveniragriculteur-npdc.fr/fileadmin/user_upload/National/FAL_commun/publications/Auvergne-Rhone-Alpes/guide_rotation_culturale_juin_2017.pdf</ref> :

*'''Uprawy wymagające i mniej wymagające pod względem azotu''', aby zachować dobrą żyzność gleby. Można również rozważyć [[Zmiana upraw uwalniających azot i upraw szybko wykorzystujących dostępny azot|zmienność upraw uwalniających azot i szybko go wykorzystujących]].
*'''Uprawy zanieczyszczające i oczyszczające,''' aby zmniejszyć zapas chwastów po uprawie zanieczyszczającej i ograniczyć stosowanie chemicznych lub mechanicznych zabiegów odchwaszczających między uprawami, np. po siewie.
*'''Uprawy zimowe i wiosenne'''. Ich zmienność pozwala przerwać cykl [[szkodniki]], szczególnie niektórych chwastów odpornych na specyficzne [[herbicydy]]. Innym środkiem zwalczania tego problemu jest [[Łączenie lub zmienność rodzin chemicznych, aby uniknąć powstawania odporności|zmienność rodzin chemicznych]] w zabiegach.
*'''Uprawy o różnym systemie korzeniowym''', aby utrzymać dobrą strukturę gleby poprzez systemy korzeniowe wiązkowe i palowe.

Ogólnie rzecz biorąc, [[Uprawa gatunków zróżnicowanych w płodozmianie|dywersyfikacja płodozmianów]], na poziomie gospodarstwa jak i [[Uprawa gatunków i odmian zróżnicowanych na poziomie terytorium|terytorium]], pozwala na lepszą odporność ekonomiczną i zmniejszenie [[:Category:Środki produkcji|środków produkcji]].
 

===Międzyplony===
Pomiędzy '''zbiorami jednej uprawy''' w płodozmianie a '''siewem następnej''' często wprowadza się "międzyplon" lub "'''[[uprawa pośrednia]]'''".

Uwzględnienie ich jest również ważne przy '''projektowaniu płodozmianu''', ponieważ mogą one pełnić różne funkcje: zwalczanie [[erozja]], tłumienie chwastów, wychwytywanie niektórych [[szkodniki]], [[Wprowadzanie roślin strączkowych jako międzyplonów|wiążą azot atmosferyczny]] itp.

Niektóre uprawy pośrednie mogą pełnić kilka z tych funkcji jednocześnie i nazywane są wtedy [[Uprawa pośrednia wielofunkcyjna (CIMS)|CIMS : uprawy pośrednie wielofunkcyjne]].

Aby dowiedzieć się więcej o zagadnieniach związanych z międzyplonami, możesz odwiedzić [[:Category:Portal|portal]] "[[Zarządzanie okrywą roślinną w uprawach wielkoobszarowych]]"
 

{{Afficher les stores du portail}}

==Bibliografia==
<references />
[[en:Arable crop rotation]]
[[de:Fruchtfolge_in_großen_Feldkulturen]]
[[el:Αμειψισπορές_σε_μεγάλες_καλλιέργειες]]
[[es:Rotaciones_en_cultivos_extensivos]]
[[fi:Kasvulohkojen_kierrot]]
[[hu:Nagyüzemi_gazdálkodásban_végzett_forgatások]]
[[it:Rotazioni_nelle_colture_estensive]]
[[nl:Rotaties_in_grootschalige_gewassen]]
[[fr:Rotations_en_grandes_cultures]]
[[de:Fruchtfolge in großen Feldkulturen]]
[[el:Αμειψισπορές σε μεγάλες καλλιέργειες]]
[[en:Arable crop rotation]]
[[es:Rotaciones en cultivos extensivos]]
[[fi:Kasvulohkojen kierrot]]
[[hu:Nagyüzemi gazdálkodásban végzett forgatások]]
[[it:Rotazioni nelle colture estensive]]
[[nl:Rotaties in grootschalige gewassen]]
[[pt:Rotações_em_culturas_de_grande_escala]]
[[ar:الدورات_في_الزراعات_الكبيرة]]

Ponowne wprowadzenie orki w celu ograniczenia stosowania herbicydów w krótkiej rotacji

2026-02-18T13:21:32Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Exemple de mise en œuvre
| Photo d'illustration = image_R_introduction_du_labour_pour_r_duire_le_recours_aux_herbicides_en_rotation_courte.png
| ImageCaption = Odchwaszczanie (Zdjęcia: JC Lapasse - rolnik).
| Programme = Karty Systemu DEPHY EXPE
| Département = Haute-Garonne (departament)
| Adresse = Lagarde, 31590 Verfeil
| Latitude = 43.684281
| Longitude = 1.667869
| Type de production = Polikulturowo-hodowlany
| Texture du sol = Gliniasty
| Cultures = Pszenica twarda @ Rzepak @ Życica @ Soja @ Słonecznik
| Mots-clés = Odchwaszczanie w uprawach wieloletnich
}}
{{Article issu de Geco
| url = https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Reintroduction_Du_Labour_Pour_Reduire_Le_Recours_Aux_Herbicides_En_Rotation_Courte}}

To doświadczenie było prowadzone od 2013 do 2018 na działce rolnika w Verfeil (60) w ramach projektu [https://ecophytopic.fr/sites/default/files/compil_Fiches_ECOHERBMIP.pdf ECOHERBMIP Uprawy Wieloletnie]. Projekt ma na celu przetestowanie wykonalności i efektywności systemów upraw [[zboża]] - oleiste zmniejszających zależność od [[herbicydów]] o co najmniej 50% w kontekście upraw wieloletnich bez nawadniania.

Działka, na której prowadzono badanie, została wybrana ze względu na jej historię w płodozmianie [[pszenica]]-[[słonecznik]] oraz brak orki przez 15 lat. Na tym terenie rozwój traw zimowych ([[życica]], owies dziki) coraz trudniejszych do opanowania skłonił rolnika do zastanowienia się nad ewolucją systemu upraw i dźwigni agronomicznych do wykorzystania w celu zwalczania tych [[chwastów]].

=== Wykorzystane dźwignie ===
* Ponowne wprowadzenie [[Rozkład orki w płodozmianie|orki]];
* [[Wykonywanie fałszywych siewów w międzyplonie|Fałszywe siewy]];
* [[Późne siewy/sadzenie|Późne siewy]] pszenicy i upraw letnich na ogrzanej glebie;
* Mechaniczne [[Odchwaszczanie]] ([[Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na całej powierzchni - Gruber|na całej powierzchni]] i [[Stosowanie mechanicznego odchwaszczania międzyrzędzi - Odchwaszczanie międzyrzędzi|międzyrzędzi]]).

=== Główne wyniki i wnioski ===
Po wprowadzeniu orki, flora [[:Category:Chwasty|chwastów]] znacznie się zmniejszyła, co pozwala kontrolować presję za pomocą różnych wykorzystanych dźwigni agronomicznych (szczególnie mechaniczne [[odchwaszczanie]] w uprawach letnich na szerokich międzyrzędziach). Uzyskane wyniki w zakresie kontroli docelowych chwastów (życica i owies dziki) w uprawach zimowych są zadowalające.

Ostropest jest poprawnie kontrolowany w płodozmianie przez interwencję chemiczną w zbożach.

Po wprowadzeniu orki, [[:Category:Cel|cel]] redukcji [[IFT]] herbicydów został osiągnięty (-55% średnio w ciągu 4 lat), a zanieczyszczenie jest średnio lepiej kontrolowane niż w systemie referencyjnym.

Wskaźniki ekonomiczne poprawiły się w dwóch sezonach po wprowadzeniu orki (wzrost plonów i znaczne zmniejszenie [[odchwaszczania chemicznego]]). Zastosowanie technik mechanicznych zamiast chemicznych powoduje lekkie pogorszenie kryteriów związanych z czasem pracy i zużyciem paliwa.

➔ WIĘCEJ INFORMACJI W [https://ecophytopic.fr/sites/default/files/Fiche%20SYSTEME_ECOHERBMIP%20Grandes%20Cultures_CA31.pdf KARTECZCE SYSTEMU UPRAW EXPE]

== Załączniki ==
{{Pages liées}}
{{Techniques évoquées
|1= Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na całej powierzchni - Gruber
| 2= Stosowanie mechanicznego odchwaszczania międzyrzędzi - Odchwaszczanie międzyrzędzi
| 3= Wykonywanie fałszywych siewów w międzyplonie
| 4= Rozkład orki w płodozmianie
| 5= Późne siewy/sadzenie}}
{{Bioagresseur s évoqués
|1= Ostropest
| 2= Owies dziki
| Tag 2 = Odchwaszczanie }}

{{#set: Import GECO le = 18/05/2021}}
[[de:Wiedereinführung_des_Pflügens_zur_Verringerung_des_Herbizideinsatzes_bei_kurzer_Fruchtfolge]]
[[en:Reintroduction_of_plowing_to_reduce_herbicide_use_in_short_rotation]]
[[el:Επαναεισαγωγή_της_όργωσης_για_μείωση_της_χρήσης_ζιζανιοκτόνων_σε_σύντομη_αμειψισπορά]]
[[es:Reintroducción_del_arado_para_reducir_el_uso_de_herbicidas_en_rotación_corta]]
[[fi:Lannanmuokkaus_lyhyessä_kierrätyksessä_herbisidien_käytön_vähentämiseksi]]
[[hu:Agyhántás_újra_bevezetése_a_gyomirtók_használatának_csökkentésére_a_rövid_termesztésváltásban]]
[[it:Reintroduzione_della_lavorazione_del_suolo_per_ridurre_il_ricorso_agli_erbicidi_in_rotazione_breve]]
[[nl:Herintroductie_van_plooien_om_het_gebruik_van_herbiciden_bij_korte_rotatie_te_verminderen]]
[[fr:Réintroduction_du_labour_pour_réduire_le_recours_aux_herbicides_en_rotation_courte]]
[[de:Wiedereinführung des Pflügens zur Verringerung des Herbizideinsatzes bei kurzer Fruchtfolge]]
[[el:Επαναεισαγωγή της όργωσης για μείωση της χρήσης ζιζανιοκτόνων σε σύντομη αμειψισπορά]]
[[en:Reintroduction of plowing to reduce herbicide use in short rotation]]
[[es:Reintroducción del arado para reducir el uso de herbicidas en rotación corta]]
[[fi:Lannanmuokkaus lyhyessä kierrätyksessä herbisidien käytön vähentämiseksi]]
[[hu:Agyhántás újra bevezetése a gyomirtók használatának csökkentésére a rövid termesztésváltásban]]
[[it:Reintroduzione della lavorazione del suolo per ridurre il ricorso agli erbicidi in rotazione breve]]
[[nl:Herintroductie van plooien om het gebruik van herbiciden bij korte rotatie te verminderen]]
[[pt:Reintrodução_do_aranhamento_para_reduzir_o_uso_de_herbicidas_em_rotação_curta]]
[[ar:إعادة_إدخال_الحرث_لتقليل_استخدام_مبيدات_الأعشاب_في_الدورة_القصيرة]]

Zmniejszenie rozstawu i zwiększenie gęstości siewu w celu ograniczenia presji chwastów

2026-02-18T13:20:52Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Exemple de mise en œuvre
| Titre court = Zmniejszenie rozstawu i zwiększenie gęstości siewu w celu ograniczenia presji chwastów
| Photo d'illustration = Jerome_Sainte_Marie - VignetteMais.jpg
| Nom de l'agriculteur = Jérôme Sainte-Marie
| Programme = Aglae
| Organisme = Chambre d'Agriculture Occitanie
| Département = Hautes-Pyrénées (département)
| Adresse = 65220 Lubret-Saint-Luc
| Latitude = 43.312102
| Longitude = 0.302088
| Problématique = Zarządzanie chwastami
| Type de production = Uprawy polowe
| SAU = 95 ha
| UTH = 1
| Texture du sol = Limoneux
| Description de sol = Gleba ilasta
| Cultures = Sadownictwo
| Autres caractéristiques = ACS @ System nawadniania
| Mois de l'année = Kwiecień
| Mots-clés = Odchwaszczanie w uprawach polowych, Odchwaszczanie
}}

Doświadczenia Jérôme Sainte-Marie w ramach [[Projekt Aglae|projektu Aglae]]. Opowiada, jak zmniejszył rozstaw i zwiększył gęstość siewu kukurydzy, aby zwalczać [[chwasty]].

== Motywacje ==
Podczas mojego [[założenia gospodarstwa]] rodzinnego w 2002 roku zacząłem stosować [[siew bezpośredni]] dla [[zboża]] ze słomą, [[soja]] oraz [[okrywa roślinna|okrywy roślinne]] na części mojego gospodarstwa. Zauważyłem, że gleba szybko się pokrywa i mam niewiele problemów z [[:Category:Chwasty|chwastami]].

Równocześnie uprawiałem [[kukurydza]] z użyciem standardowego [[siewnik]]a i miałem więcej trudności z utrzymaniem czystości działek, ponieważ kukurydza długo potrzebowała, by zamknąć bruzdę. Pomyślałem, że warto byłoby zmniejszyć rozstaw rzędów kukurydzy, aby móc rozsunąć rośliny na bruzdzie. W ten sposób każda roślina miałaby więcej miejsca, rozwijałaby się szybciej i szybciej pokrywała bruzdę.

Ta zmiana rozstawu między rzędami i między roślinami służy mi dziś jako dźwignia do ograniczenia rozwoju chwastów na moich polach kukurydzy, soi i [[sorgo]].

{{clear}}

{{youtube|id=https://youtu.be/e-NKjYr7rw8?list=PLixSXAIulsE_yGTgHR-HtYOPiXDGehYxh}}

==Praktyka==

{{Image | Image = Jerome_Sainte_Marie - Rotation2.png | Frame=True }}

{{clear}}

==Rozstaw - gęstość, mój sposób działania==
{{Image | Image = Jerome_Sainte_Marie - Implantation.png | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Implantacja}}

===Implantacja===
* '''Między roślinami:''' 25 cm
* '''Między rzędami:''' 40 cm

{{Clear}}

===Siew bezpośredni na 40 cm===
{{Image | Image = Jerome_Sainte_Marie - Semoir.jpg | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Implantacja}}

'''Narzędzia:'''
* 1 [[siewnik jednoziarnowy]] (Sola) na 40 cm
* podwójny zasobnik na nasiona oraz zasobnik przeciw ślimakom
* karbowane talerze z przodu
* pozycjonowanie nasion, nóż z przodu
* wyposażony w zbiornik z przodu umożliwiający aplikację nawozu płynnego na przód rzędu siewu.

'''[[Uprawy]] objęte:'''
* [[kukurydza]]
* [[soja]]
* [[sorgo]]
* [[słonecznik]]
* [[rzepak]]

'''Soja nawadniana:'''
[[:Category:Cele|cel]] to pozostawienie przestrzeni między roślinami, ponieważ przy nawadnianiu zbyt duża gęstość powoduje słabą wentylację między roślinami i może sprzyjać pojawieniu się [[sclerotinia]].

'''Kukurydza nawadniana:'''
Siew odbywa się w żywej okrywie z [[bób]]/[[facelia]]. Celem jest jak najszybszy rozwój kukurydzy, aby pokryć glebę, zamknąć bruzdę i zapobiec rozwojowi ewentualnych chwastów, szczególnie [[datura stramoine|bielunia]].

===Gęstość siewu===

'''Wcześniej:''' Siew co 75 cm między rzędami i co 17 cm między roślinami --> gęstość siewu = 85 000 ziaren/ha

'''Obecnie:''' Siew co 40 cm między rzędami i co 25 cm między roślinami --> gęstość = 100 000 ziaren/ha

===Zbiór===

'''Narzędzia:''' standardowy kombajn do kukurydzy

'''Szczególność:''' zbiór 2 rzędów jednocześnie

===Plon===

"Kukurydza programuje liczbę ziaren na kolbie na wczesnym etapie rozwoju. Jeśli kukurydza rozwija się szybko na młodym etapie,
zwiększy programowanie liczby ziaren.
W 2016 roku używałem odmiany P9900. Od 2017 roku stosuję odmianę bardziej dostosowaną do mojej nowej techniki siewu bezpośredniego na
40 cm (P9838). Ta odmiana pozwala na szybki start kukurydzy i w efekcie na wzrost plonu."

==Zalety i punkty uwagi==

===Zalety===
* Szybkie pokrycie gleby
* Ogranicza rozwój chwastów

===Punkty uwagi===
* Wymaga specjalistycznego sprzętu do operacji [[odchwaszczanie]]
* Zmniejszenie prędkości podczas zbioru

== Moje rady na sukces ==
* Siać na glebie dobrze wyschniętej
* Zwracać uwagę na nierównomiernie rozłożone resztki okrywy. Nierównomierna okrywa zwiększa ryzyko rozwoju chwastów.
* Przewidywać wybór odmian dostosowanych do tej gęstości
* Dla większej skuteczności łączyć z innymi dźwigniami

==Moje perspektywy==
{{Image | Image = Jerome_Sainte_Marie.jpg | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Jérôme Sainte-Marie}}
* Wydłużenie rotacji mojego systemu na suchym polu do 4 lat
* Wprowadzenie [[okrywy stałe]]

{{Techniques évoquées|1=Aplikacja nawozu startowego | 2=Aplikacja mocznika | 3=Aplikacja siarczanu amonowego | 4=Lokalne odchwaszczanie chemiczne}}

==Moje wyniki==

===Agrośrodowiskowe===
* {{smiley|1=positive}} Zmniejszenie [[IFT]] herbicydów (0 do 10%)
* {{smiley|1=positive}} Zmniejszenie presji chwastów
* {{smiley|1=neutral}} Stabilność presji szkodników
* {{smiley|1=neutral}} Stabilność presji [[choroby]]

===Społeczne===
* {{smiley|1=neutral}} Stabilność czasu pracy
* {{smiley|1=neutral}} Stabilność czasu obserwacji

===Ekonomiczne===
* {{smiley|1=positive}} Zmniejszenie kosztów mechanizacji
* {{smiley|1=positive}} Zwiększenie marży netto
* {{smiley|1=negative }} Wzrost kosztów wdrożenia

==Opinia komitetu ekspertów==
Ocena według [[grille d'analyse ESR]].

===Efektywność===
Celem jest zwiększenie efektywności dostępnych metod zwalczania dzięki rozwojowi technologii poprawiających ich zastosowanie lub lepszemu ich pozycjonowaniu. W tym kontekście znajdują się narzędzia wspomagające podejmowanie decyzji, a także [[rolnictwo precyzyjne]].

{{ESR|1=E}}

Rolnik członek sieci [[Dephy|DEPHY]] Ferme, prowadzonej przez Chambre d’Agriculture des Hautes Pyrénées.

{{Image | Image = Ecophyto Dephy.png | Largeur = 150px}} {{Image | Image = Logo_CA_Hautes_Pyrenees.jpg | Largeur = 175px}}

Autorka artykułu: Valérie Soulère.

Data edycji: 2019.

== Załączniki i linki ==
* Artykuł [[Aglae]] wydany przez [[Chambre d'agriculture|Chambre d'Agriculture]] [[Occitanie]] https://occitanie.chambre-agriculture.fr/agroenvironnement/agroecologie/aglae/tous-les-temoignages/la-densite-et-lecartement-en-mais-pour-reduire-la-pression-adventices/

{{Materiel concerné|1=Kombajn do kukurydzy | 2=Kultywator | 3=Siewnik}}
{{Cultures concernées|1=Pszenica miękka | 2=Bób | 3=Rośliny strączkowe | 4=Kukurydza | 5=Facelia | 6=Sorgo | 7=Soja}}
{{Ravageurs concernés|1=Dwuliścienne | 2=Palczatka | 3=Proso | 4=Życica | 5=Starzec | 6=Setaria}}

[[Category:Projet Aglae - Grandes cultures / Polyculture élevage]]
[[en:Reduction of spacing and increase of sowing density to reduce weed pressure]]
[[es:Reducción del espaciamiento y aumento de la densidad de siembra para reducir la presión de malezas]]
[[it:Riduzione dell'interfila e aumento della densità di semina per ridurre la pressione delle infestanti]]
[[de:Verringerung des Reihenabstands und Erhöhung der Saatdichte zur Verringerung des Unkrautdrucks]]
[[el:Μείωση της απόστασης και αύξηση της πυκνότητας σποράς για τη μείωση της πίεσης των ζιζανίων]]
[[nl:Vermindering van de rijafstand en verhoging van de zaaidichtheid om de onkruiddruk te verminderen]]
[[hu:A sortávolság csökkentése és az vetés sűrűségének növelése a gyomnyomás csökkentésére]]
[[fr:Réduction de l'écartement et augmentation de la densité de semis pour réduire la pression adventice]]
[[de:Verringerung des Reihenabstands und Erhöhung der Saatdichte zur Verringerung des Unkrautdrucks]]
[[el:Μείωση της απόστασης και αύξηση της πυκνότητας σποράς για τη μείωση της πίεσης των ζιζανίων]]
[[en:Reduction of spacing and increase of sowing density to reduce weed pressure]]
[[es:Reducción del espaciamiento y aumento de la densidad de siembra para reducir la presión de malezas]]
[[hu:A sortávolság csökkentése és az vetés sűrűségének növelése a gyomnyomás csökkentésére]]
[[it:Riduzione dell'interfila e aumento della densità di semina per ridurre la pressione delle infestanti]]
[[nl:Vermindering van de rijafstand en verhoging van de zaaidichtheid om de onkruiddruk te verminderen]]
[[fi:Istutustiheyden_vähentäminen_ja_kylvötiheyden_suurentaminen_rikkapainetta_vähentämään]]
[[pt:Redução_do_entrelinha_e_aumento_da_densidade_de_plantio_para_reduzir_a_pressão_de_plantas_daninhas]]
[[ar:تقليل_التباعد_وزيادة_كثافة_الزراعة_لتقليل_ضغط_الأعشاب_الضارة]]

Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na polu - Grzebień zębaty

2026-02-18T13:19:39Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Article issu de Geco|url=https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Pratiquer_Le_Desherbage_Mecanique_-_Herse_Etrille}}
{{Pratique
| Nom = Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na polu - Brona zębatka
| Latin =
| Sous-categorie =
| Image = image_Pratiquer_le_d_sherbage_m_canique___Herse__trille.jpg
| ImageCaption = Grégoire Agri
| Mots-clés = Odchwaszczanie w uprawach rolnych, Regeneracja gleby, Odchwaszczanie
}}
=1. Prezentacja=

 

==Charakterystyka techniki==

===Opis techniki:===

====Zasada:====
[[Herse étrille|Brona zębatka]] to narzędzie do mechanicznego odchwaszczania na polu. Działa mechanicznie na [[chwasty]] w fazie kiełkowania – stadium białego nitka – lub w stadium liścieni, działając przez wyrwanie lub przykrycie [[:Category:Chwasty|chwastów]] na skutek tarcia i wibracji zębów na glebie.
Stosuje się ją na ślepo, przed wschodami, na 1 lub 2 cm nad rzędem siewnym, gdy tylko zaobserwuje się wschody chwastów lub w uprawach niskich (zmienne w zależności od [[uprawy]], aby wytrzymały działanie narzędzia).
Jest skuteczna na [[dwuliścienne roczne]] do stadium 2F oraz na trawy do stadium 1F (zobacz strona 2 [http://www.agro-transfert-rt.org/wp-content/uploads/2016/02/La_herse_%C3%A9trille.pdf La herse étrille, AgroTransfert]), ale nieskuteczna na [[byliny]] i bardziej rozwinięte chwasty. Stanowi alternatywę dla stosowania herbicydów przed i po wschodach w uprawie.
Może być również używana do niszczenia fałszywych wschodów i w tym przypadku stanowi alternatywę dla stosowania glifosatu.

====Warunki powodzenia:====
Aby skutecznie odchwaszczać broną zębatką, rząd siewny musi być równy, bez dużych grudek. Skuteczność jest również maksymalizowana przez odpowiednie warunki gleby – dobrze przesuszona gleba, unikanie silnych skorup [[bryły]] (zęby nie penetrują gleby) i ciężkich gleb. Jest mniej skuteczna przy zbyt dużej ilości resztek pożniwnych oraz na przejazdach kół i ścieżkach technologicznych. Obecność kamieni nie wpływa znacząco na skuteczność narzędzia, w przeciwieństwie do [[kultywator obrotowy|kultywatora obrotowego]].
Zabieg musi być bezwzględnie poprzedzony lub nastąpić po jednym lub dwóch dniach suchej i słonecznej pogody, aby zapewnić wysuszenie wyrwanych roślin.
Aby być skutecznym, należy działać na chwasty od stadium kiełkowania do maksymalnie 2-3 F. Przed wschodami przewiduje się maksymalnie dwa przejazdy, gdy tylko zaobserwuje się szczyt wschodów chwastów. Po wschodach liczy się maksymalnie cztery przejazdy, w zależności od dostępnej liczby dni (np.: [https://www.arvalis-infos.fr/view-9611-arvarticle.html?region= mapa mechanicznego odchwaszczania pszenicy jesienią]).
Gęstość siewu powinna być zwiększona o 10-15%, aby zrekompensować możliwe straty roślin podczas bronowania. Należy również uważać na efekt grabienia resztek pożniwnych, które jeśli gromadzą się przed [[:Category:Brona|broną]] zębatką, mogą uszkodzić uprawę.

====Sprzęt:====
Brona zębatka wyposażona jest w długie zęby (od 400 do 550 mm) i elastyczne (6 do 8 mm), zamontowane na panelach przegubowych, które dopasowują się do terenu. Jej szerokość waha się od 6 do 24 m.
[https://www.arvalis-infos.fr/view-9611-arvarticle.html?region= Regulacja agresywności] ma na celu znalezienie najlepszego kompromisu między skutecznością odchwaszczania a ryzykiem utraty roślin. Agresywność zależy od:

*'''Nachylenia zębów''': im bardziej pionowe, tym bardziej agresywne wobec chwastów i [[:Category:Uprawy|upraw]]. Należy ją dostosować do stanu gleby, stadium uprawy i chwastów. Zęby wygięte, bardziej agresywne, są mniej odpowiednie na bardzo kamieniste gleby.
*'''Prędkości pracy''': im wyższa, tym większa agresywność. Przed wschodami można jechać do 15 km/h. Po wschodach prędkość powinna być umiarkowana (4-12 km/h), zwłaszcza jeśli uprawa jest młoda, aby jej nie uszkodzić.
*'''Głębokości pracy''': regulowanej przez pozycję kół podporowych, od 1 do 2 cm przed wschodami, od 2 do 3 cm po wschodach. Należy uważać, aby nie ustawić zbyt głęboko, aby nie powodować ponownych wschodów chwastów.

Istnieją brony o szerokości od 6 do 24 m. Brona o szerokości 12 m pozwala na wydajność pracy zbliżoną do opryskiwacza.
Producenci oferują trzy średnice zębów: 6-7-8 mm. Długość zębów może się wahać od 400 do 550 mm (długie zęby stosowane na glebach delikatnych lub w uprawach wrażliwych).

===Szczegóły techniki:===

Brona zębatka jest uzupełnieniem innych technik [[mechaniczne odchwaszczanie]] ([[Pratiquer le désherbage mécanique en plein - Houe rotative|kultywator obrotowy]], [[Pratiquer le désherbage mécanique sur l'inter-rang - Binage|pielenie międzyrzędziowe]]) lub chemicznych, które mogą być stosowane jako uzupełnienie lub korekta w przypadku trudności z interwencją z powodu pogody (np. zobacz strona 2 [http://www.agro-transfert-rt.org/wp-content/uploads/2016/02/La_herse_étrille.pdf La herse étrille, AgroTransfert]).
Brona zębatka może być stosowana po siewie, przed wschodami upraw, gdy chwasty są w stadium "nitka".
Jej stosowanie jest zazwyczaj odradzane między stadium wschodów a pierwszym liściem (lub skrętem) wszystkich upraw.
Stosowana po wschodach, brona zębatka powinna być używana w określonych stadiach w zależności od uprawy:
[[image:b237cf71a5f5c3a0e323fe46a316438f.jpg]] Źródło: [http://www.ile-de-france.chambagri.fr/pro77/rep-agronomie/agroequipement/files/160822_FicheHerse.pdf Mechaniczne odchwaszczanie: brona zębatka,] [[Chambre d'agriculture]] Seine-et-Marne
Można ją również stosować na [[rzepak]] (od 3 F do 6F / kłos 1 cm), [[groch]] (od wschodów do 6 F), soję (od 1F do 4F / krzewienie), ([[słonecznik]] 1F do 3-4F), na [http://agriculture.gouv.fr/sites/minagri/files/documents/pdf/Guide_Leg_FT14_herse_etrille_cle81e16e.pdf warzywa] lub do pielęgnacji [[łąk]] (ale słaba penetracja: używać zębów o średnicy 8 mm, bardziej agresywnych).
Przykład zastosowania w ścieżce odchwaszczania "całkowicie mechanicznej" na [[kukurydza]], zobacz [http://www.ecophytopic.fr/sites/default/files/GCPE_PAYSLOIRE_QUEUNIET_TRAJ_2014.pdf karta ścieżki] [[Dephy|DEPHY]]-Ecophyto. Przykład zastosowania i ograniczeń w ścieżkach "mechaniczne + chemiczne" znajduje się w [http://www.ecophytopic.fr/sites/default/files/GCPE_RHONEALPES_FABRE_TRAJ_2014_0.pdf karta ścieżki] [[Dephy|DEPHY]] Ecophyto
 
 

====Okres stosowania====
W międzyplonie
Na uprawie założonej
 
 
 

====Skala przestrzenna stosowania====
Pole
 
 

==Zastosowanie techniki do...==

{{smiley|1=positive}}

====Wszystkie uprawy:====
Łatwo uogólnialne
 

Technika odpowiednia dla wielu gatunków, głównie dla [[uprawy rolne]] i [[warzywnictwo]] na polu. Należy jednak uważać, aby nie stosować w wrażliwych stadiach upraw (bardzo młode stadia).

 
 
{{smiley|1=neutral}}

====Wszystkie typy gleb:====
Czasem trudna do uogólnienia
 

Skuteczność brony zębatki jest ograniczona na glebach ciężkich, gliniastych lub zaskorupionych oraz na polach z dużą ilością resztek roślinnych, które ma tendencję do grabienia. Jej stosowanie jest znacznie bardziej odpowiednie na glebach lekkich lub kamienistych (aluwia, gleby białe, gleby piaszczyste, gleby powierzchniowe).

 
 
{{smiley|1=positive}}

====Wszystkie konteksty klimatyczne:====
Łatwo uogólnialne
 
 

Po zabiegu musi nastąpić 1-2 dni suchych, aby zapewnić wysuszenie chwastów.

 
 

==Regulacje==

Zakup brony zębatki do upraw rzędowych podlega [http://www.ecophytopic.fr/tr/cepp/cepp-gc-d%C3%A9sherbage-m%C3%A9canique fiche CEPP (akcja nr 30: Odchwaszczanie upraw rzędowych za pomocą mechanicznego narzędzia do odchwaszczania)].
 
 

=2. Usługi świadczone przez technikę=

 
zobacz +

==Regulacja i zarządzanie chwastami==

Brona zębatka niszczy chwasty przez działanie mechaniczne (wyrwanie, przykrycie ziemią). Działa selektywnie względem uprawy dzięki różnicy rozwoju między chwastami a uprawą (ta ostatnia jest lepiej ukorzeniona) oraz temu, że rzędy roślin uprawnych mają tendencję do odsuwania zębów brony zębatki. Użycie kultywatora obrotowego wytwarza drobną ziemię, która poprawia skuteczność brony zębatki.
Poziom efektu: '''ŚREDNI''' jeśli technika stosowana samodzielnie, do łączenia Indeks zaufania: '''WYSOKI'''

===TECHNIKA(I) UZUPEŁNIAJĄCA(E)===
[[Pratiquer le désherbage mécanique sur l'inter-rang - Binage|Stosowanie mechanicznego odchwaszczania międzyrzędziowego - Pielenie]] [[Pratiquer le désherbage mécanique en plein - Houe rotative|Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na polu - Kultywator obrotowy]] [[Réaliser des faux-semis pendant l'interculture|Wykonywanie fałszywych wschodów w międzyplonie]]

==Stabilność fizyczna i struktura gleby==

Praca [[gleba powierzchniowa]] zmniejsza ryzyko spływu powierzchniowego przez poprawę napowietrzenia gleby i rozbicie skorupy zaskorupiającej się (może jednak powstać nowa skorupa). Brona zębatka poprawia również infiltrację opadów w glebę i ogranicza kapilarne podciąganie wody, co pozwala ograniczyć parowanie.
Poziom efektu: '''NISKI''', jeśli technika stosowana samodzielnie, do łączenia Indeks zaufania: '''ŚREDNI'''

=3. Wpływ na trwałość systemu uprawy=

 

==Kryteria "środowiskowe"==

{{smiley|1=negative}}

====Wpływ na jakość powietrza:====
Zmniejszenie
 
emisja środków ochrony roślin: ZMNIEJSZENIE emisja gazów cieplarnianych: WZROST emisja cząstek: WZROST
 
 
{{smiley|1=positive}}

====Wpływ na jakość wody:====
Wzrost
 
pestycydy: ZMNIEJSZENIE
 
 
{{smiley|1=neutral}}

====Wpływ na zużycie zasobów kopalnych:====
Zmienny
 
zużycie energii kopalnej: ZMIENNE zużycie [[fosfor]]: NEUTRALNE
 
 
{{smiley|1=neutral}}

====Inne:====
Brak efektu ([[neutralny]])
 

Jako alternatywa dla [[odchwaszczanie chemiczne]], brona zębatka pozwala ograniczyć stosowanie [[herbicydy]] i tym samym ich transfer do wód i powietrza.

'''Zużycie energii kopalnej i emisja gazów cieplarnianych: '''[[/geco-front-theme/images/icone/smiley/smileyJaune1.png|lien=|alt=żółta twarz rozmiar 10]] Wzrost, jeśli konieczne jest wykonanie kilku przejazdów mechanicznego odchwaszczania i/lub korekty chemicznej w porównaniu do jednorazowego zabiegu herbicydem. Siła uciągu wynosi 7 do 10 KM na metr szerokości narzędzia.

 
 
 

==Kryteria "agronomiczne"==

====Produktywność:====
Zmienna
 

Stosowanie brony zębatki może powodować straty roślin sięgające 5-15%, jeśli narzędzie jest źle wyregulowane i w zależności od stadium uprawy oraz warunków glebowych. Jednak tę stratę można zrekompensować zwiększeniem gęstości siewu o 10-15%. Należy zauważyć, że [[:Category:Rzepak|rzepak]] ma dużą zdolność kompensacji i nie jest wrażliwy na umiarkowaną utratę roślin. Podobnie jest z [[zboża]] ozime. Należy jednak zwrócić większą uwagę na ryzyko utraty roślin w przypadku [[zboża jare]] zboża, kukurydzy i [[:Category:Słonecznik|słonecznika]].

 
 

====Jakość produkcji:====
Zmienna
 
Jeśli przejazd brony jest zbyt późny, może mieć wpływ na [[:Category:Warzywa|warzywa]], których liście są zbierane.
 
 
{{smiley|1=positive}}

====Żyzność gleby:====
Wzrost
 

Działanie mechaniczne sprzyja mineralizacji [[materia organiczna]] gleby i nawozów organicznych, napowietrzeniu i ogrzewaniu gleby. Poprawia pozycjonowanie nawozów fosforowych i azotowych. Zmniejsza ryzyko spływu powierzchniowego i erozji przez zwiększenie napowietrzenia gleby.

 
 

====Funkcjonalna bioróżnorodność:====
Brak danych o wpływie
 
Przejazdy narzędzi mechanicznych mogą zakłócać faunę (makro/mikro) obecna na powierzchni.
 
 
{{smiley|1=neutral}}

====Inne kryteria agronomiczne:====
Zmienna
 

'''Nowe wschody chwastów''' : Przejazd brony, mieszając ziemię na niewielką głębokość, sprzyja wschodom nowych chwastów. Jednak wschody te są późniejsze niż uprawa, która wywiera na nie silną konkurencję.

 
 
 

==Kryteria "ekonomiczne"==

 
{{smiley|1=neutral}}

====Koszty operacyjne:====
Zmienny
 

Wpływ jest niewielki, ponieważ wzrost zużycia paliwa jest kompensowany przez zmniejszenie zakupu herbicydów. Należy jednak liczyć się z koniecznością zwiększenia nasion o około 10-15% w celu rekompensaty strat roślin.

Należy jednak zachować ostrożność w przypadku glin zaskorupionych, ponieważ przejazd brony zębatki może, przy zbyt suchej skorupie, spowodować znaczne straty roślin na młodej soi i słoneczniku (cztery liście).

 
 
{{smiley|1=negative}}

====Koszty mechanizacji:====
Wzrost
 

Wymaga inwestycji około 3500 € za bronę o szerokości 6 m do 7000 € za bronę o szerokości 12 m.

 
 

====Marża:====
Zmienna
 

Wpływ na marżę zależy od równowagi między wzrostem i redukcją kosztów. Bardziej sensowne jest porównanie strategii wykorzystującej bronę zębatkę (w ścieżce mechanicznego lub mieszanej odchwaszczania) z całkowicie chemiczną niż ocena wpływu samego przyjęcia brony.

Przykład: w uprawach letnich 2 przejazdy brony zębatki i 1 [[pielenie]] kosztują od 30 do 40 euro za hektar, podczas gdy całkowicie chemiczne odchwaszczanie kosztuje od 51 do 86 euro za hektar (koszty zależą od szerokości pracy i stosowanych produktów). Koszt przejazdu brony zębatki jest uważany za niski.

 
 
 

==Kryteria "społeczne"==

 
{{smiley|1=negative}}

====Czas pracy:====
Wzrost
 

Wzrost związany z regulacją, która może być trudna, małą szerokością narzędzia w porównaniu do zabiegu herbicydowego oraz potrzebą kilku przejazdów, mimo szybkiego tempa pracy (dla brony zębatki o szerokości 9 m: 5-8 ha/h w zbożach i 2-4 ha/h w uprawach wrażliwych - kukurydza, [[łubin]], itd.).

 
 
{{smiley|1=neutral}}

====Okres szczytowy:====
Zmienny
 

Technika wymaga interwencji w bardzo precyzyjnym stadium, więc bardzo prawdopodobnie w okresie szczytowym. Regulacje są czasem trudne, a możliwe okna interwencji mogą być krótkie lub nawet nieistniejące w niektórych latach.

Dostępne terminy na stosowanie między siewem a wschodami są bardzo ograniczone w kukurydzy (zobacz mapy dostępnych dni w broszurze [http://www.itab.asso.fr/downloads/desherb-meca/dm-brochure_culture-web.pdf Mechaniczne odchwaszczanie upraw rolnych, strona 57]).

 
 
{{smiley|1=negative}}

====Czas obserwacji:====
Wzrost
 

Niewielki wzrost, ponieważ ważne jest obserwowanie stadium rozwoju chwastów, uprawy i warunków przesuszenia gleby przed przejazdem brony zębatki.

 
 
 

=4. Aby dowiedzieć się więcej=

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00011544_pdf.pdf Mechaniczne odchwaszczanie upraw rolnych]
*:-Hélène Sicard, Laurence Fontaine i in. ITAB - projekt CASDAR "Optymalizacja i promocja mechanicznego odchwaszczania" 2009-2011, broszura techniczna, 2012 Broszura opisuje podstawy mechanicznego odchwaszczania wspólne dla wszystkich upraw, a następnie szczegółowo, uprawa po uprawie, warunki stosowania różnych narzędzi do mechanicznego odchwaszczania, ich optymalne warunki stosowania i ich integrację w technicznych ścieżkach mechanicznego odchwaszczania w [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwie ekologicznym]].
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00011553_pdf.pdf Przewodnik po alternatywnym odchwaszczaniu warzyw w regionie Pikardia. Program "Zintegrowana produkcja warzyw"]
*:-Izby rolnicze Somme, Aisne i Oise. Agro-transfert Ressources et Territoires Ministerstwo Rolnictwa, broszura techniczna, 2014
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00011890_pdf.pdf Praktyczny przewodnik projektowania oszczędnych systemów upraw warzywnych. Ficha techniczna T14.]
*:-Launais M., Bzdrenga L., Estorgues V., Faloya V., Jeannequin B., Lheureux S., Nivet L., Scherrer B., Sinoir N., Szilvasi S., Taussig C., Terrentroy A., Trottin-Caudal Y., Villeneuve F. Ministerstwo Rolnictwa, Francuska Agencja ds. [[Bioróżnorodność|Bioróżnorodności]], GIS PIClég., publikacja, 2014
*[https://www.arvalis-infos.fr/view-9611-arvarticle.html?region= Brona zębatka: wyrwań siewki, nawet na glebach kamienistych]
*:-[[:Category:Arvalis|ARVALIS]]-Institut du Végétal, strona internetowa, 2018
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00012236_pdf.pdf Brona zębatka]
*:-Agro-Transfert Ressources et Territoires, broszura techniczna, 2011
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00012245_pdf.pdf Brona zębatka]
*:-Chapuis S. LPC Bio, broszura techniczna, 2013
*[https://www.youtube.com/watch?v=ms4y4qba1l8 Przejazd brony zębatki w zbożach]
*:-[[Structure:Chambre d'agriculture du Cantal|Izba rolnicza Cantal]], broszura techniczna, 2016
*[https://www.youtube.com/watch?v=1nUsvLsW7_E Prezentacja, regulacje i zakresy stosowania – Brona zębatka]
*:-CA17, multimedia, 2017
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00012272_pdf.pdf Redukcja stosowania środków ochrony roślin: strategie wdrażane w sieci DEPHY FERME - sektor upraw rolnych - polikulturowo-hodowlany]
*:-I. Félix i in. [[Dephy|DEPHY]] Ecophyto, broszura techniczna, 2018 Broszura opisuje 16 rodzin strategii redukcji stosowania środków ochrony roślin obserwowanych w różnych kontekstach produkcyjnych u rolników z grup DEPHY. Strategie 5 ("W systemie [[:Category:Uprawy rolne|upraw rolnych], wybór [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwa ekologicznego]]"), 9 ("W [[polikulturowo-hodowlany]] w systemie kukurydza/pszenica, postęp w kontroli interwencji w uprawie bez zaburzania sukcesji") i 11 ("W gospodarstwach hodowlanych na zachodzie Francji, systemy oparte na wielogatunkowych łąkach pastwiskowych dla konwersji do [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwa ekologicznego]]") ilustrują różne możliwości integracji brony zębatki w ścieżkach odchwaszczania całkowicie mechanicznych lub mechaniczno-chemicznych. Pokazują też ograniczenia stosowania narzędzia.
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00012281_pdf.pdf Jak dobrze wyregulować bronę zębatkę]
*:-[[GAB]] - FRAB, broszura techniczna
*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00012618_pdf.pdf Alternatywne odchwaszczanie w warzywnictwie - środki naprawcze]
*:-Ferrier J-D. [[Structure:Chambre d'agriculture de l'Ain|Izba rolnicza Ain]], broszura techniczna, 2016 Zobacz strona 12

=5. Słowa kluczowe=

 

====Metoda kontroli bioagresorów:====
Kontrola fizyczna
 

====Mechanizm działania:====
Korekta
 

====Typ strategii względem stosowania pestycydów:====
Substytucja

== Załączniki ==
{{Pages liées}}
{{Est complémentaire des techniques
|1= Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na polu - Kultywator rotacyjny
| 2= Stosowanie mechanicznego odchwaszczania międzyrzędzi - Motyczka
| 3= Wykonywanie fałszywych siewów w międzyplonie}}
{{Contribue à
|1= Regulacja i zarządzanie chwastami
| 2= Stabilność fizyczna i struktura gleby}}
{{S'applique aux cultures
|1= Rośliny pastewne
| 2= Warzywa
| 3= Rośliny uprawne
| 4= Łąka}}
{{Défavorise les bioagresseurs
|1= Chwasty jednoroczne
| 2= Chwasty wieloletnie}}
[[en:Mechanical Weeding in the Field - Star Hoe]]
[[es:Practicar el deshierbe mecánico en campo abierto - Rastra de púas]]
[[it:Praticare lo sarchiamento meccanico in pieno - Erpice a denti]]
[[de:Mechanische Unkrautbekämpfung im Freiland – Egge]]
[[el:Εφαρμογή μηχανικού ζιζανιοκτονίας σε ανοιχτό πεδίο - Δίσκος δονητικός]]
[[nl:Mechanisch wieden in het open veld - Tandeneg]]
[[hu:Mechanikai gyomirtás a szántóföldön – Kapás kultivátor]]
[[fr:Pratiquer le désherbage mécanique en plein - Herse étrille]]
[[de:Mechanische Unkrautbekämpfung im Freiland – Egge]]
[[el:Εφαρμογή μηχανικού ζιζανιοκτονίας σε ανοιχτό πεδίο - Δίσκος δονητικός]]
[[en:Mechanical Weeding in the Field - Star Hoe]]
[[es:Practicar el deshierbe mecánico en campo abierto - Rastra de púas]]
[[hu:Mechanikai gyomirtás a szántóföldön – Kapás kultivátor]]
[[it:Praticare lo sarchiamento meccanico in pieno - Erpice a denti]]
[[nl:Mechanisch wieden in het open veld - Tandeneg]]
[[fi:Mekaanisen_rikkaruohojen_poiston_harjoittelu_avomaalla_-_Piikkiharava]]
[[pt:Praticar_a_arraiação_mecânica_em_campo_aberto_-_Grade_de_dentes]]
[[ar:الممارسة_اليدوية_لإزالة_الأعشاب_الضارة_بالآلات_في_الميدان_-_محراث_مكشط]]

Woleć herbicydy powschodowe od rozwiązań przedschodowych

2026-02-18T13:18:07Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
| Nom = Preferować herbicydy powschodowe zamiast rozwiązań przedschodowych
| Image = Post levée.jpg
| ImageCaption =
| Mots-clés = Odchwaszczanie, Conserwa
}}
{{Article issu de Geco
| url = https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Preferer_Les_Herbicides_De_Post-levee_Aux_Solutions_De_Pre-levee}}
Strategie [[odchwaszczania]] powschodowego pozwalają na wybór specjalistycznych preparatów, których spektrum skuteczności odpowiada obecnej florze chwastów. Pozwalają one maksymalizować skuteczność zabiegów. Ponadto mogą umożliwić modulację dawki, a nawet pominięcia, w zależności od obserwowanego ciśnienia [[chwastów]].

'''Przykład wdrożenia: '''

Odchwaszczanie [[kukurydza]] "całkowicie powschodowe" w jednym przejściu (tylko na polach o niskim ciśnieniu [[:Category:Adventices|chwastów]]) lub w dwóch przejściach.

'''Okres wdrożenia ''' Na uprawie założonej

'''Skala przestrzenna wdrożenia ''' Pole

== Zastosowanie techniki do... ==
{{smiley|1=neutral}} '''Wszystkie [[uprawy]]: ''' Czasem trudna do uogólnienia

Przyjęcie strategii odchwaszczania powschodowego może być stosowane tylko do [[:Category:Cultures|upraw]], dla których zatwierdzono rozwiązania do tego zastosowania (np. dla [[słonecznik]]a wybór strategii powschodowej może dotyczyć tylko odmian tolerancyjnych na [[herbicydy]]). Dla niektórych upraw często konieczna jest interwencja przedschodowa ([[rzepak]] na przykład), lub można jej uniknąć tylko na polach o niskim ciśnieniu chwastów ([[groch]], [[łubin]]). Technika ta ma głównie zastosowanie w kukurydzy i [[zboża]]ch ze słomą.

{{smiley|1=neutral}} '''Wszystkie typy gleb: ''' Czasem trudna do uogólnienia

Na glebach gliniastych, które sprzyjają nierównomiernemu wschodowi chwastów, strategie powschodowe mogą mieć ograniczenia ze względu na mniejszą trwałość działania zabiegów.

{{smiley|1=positive}} '''Wszystkie [[konteksty klimatyczne]]: ''' Łatwo uogólnialne

Skuteczność zabiegów powschodowych jest mniej zależna od warunków klimatycznych niż zabiegi przedschodowe.

== Regulacje ==

----

= 2. Usługi świadczone przez technikę =
----

= 3. Wpływ na trwałość systemu uprawy =

== Kryteria "środowiskowe" ==
{{smiley|1=neutral}} '''Wpływ na jakość powietrza: ''' Zmienny

emisja środków ochrony roślin: ZMIENNA

{{smiley|1=positive}} '''Wpływ na jakość wody: ''' Wzrost

pestycydy: OBNIŻENIE

{{smiley|1=neutral}} '''Inne: ''' Brak wpływu ([[neutralny]])

Przenikanie zanieczyszczeń do wód (N, P, środki ochrony roślin ...): Zmniejszenie

Przyjęcie strategii odchwaszczania powschodowego pozwala dostosować wybór specjalistycznych preparatów i dawkę do ciśnienia chwastów. Może więc prowadzić do redukcji stosowania herbicydów. Ponadto może ograniczyć ryzyko przenikania do wody w porównaniu z zastosowaniem przedschodowym na gołej glebie.

Przenikanie zanieczyszczeń do powietrza (N, P, środki ochrony roślin ...): zmienne

W porównaniu z użyciem herbicydów przedschodowych zakopywanych, stosowanie herbicydów powschodowych może zwiększać ryzyko przenikania środków ochrony roślin do powietrza. Ryzyko to zależy od właściwości fizykochemicznych substancji czynnych, ale także od warunków aplikacji.

Zużycie energii kopalnej: brak wpływu (neutralny)

Emisja gazów cieplarnianych: brak wpływu (neutralny)

== Kryteria "agronomiczne" ==
{{smiley|1=neutral}} '''[[Produktywność]]: ''' Brak wpływu (neutralny)

{{smiley|1=neutral}} '''Żyzność gleby: ''' Brak wpływu (neutralny)

{{smiley|1=neutral}} '''Stres wodny: ''' Brak wpływu (neutralny)

{{smiley|1=neutral}} '''[[Bioróżnorodność]] funkcjonalna: ''' Brak wpływu (neutralny)

== Kryteria "ekonomiczne" ==

{{smiley|1=neutral}} '''Koszty operacyjne: ''' Zmienny

Wpływ wyboru strategii odchwaszczania powschodowego lub przedschodowego na koszty herbicydów zależy (i) od jednostkowego kosztu specjalistycznych preparatów oraz (ii) od stosowanej dawki. Gdy przyjęcie strategii powschodowej prowadzi do stosowania mniejszych dawek lub pominięć, pozwala to na [[redukcja kosztów]].

{{smiley|1=neutral}} '''Koszty mechanizacji: ''' Brak wpływu (neutralny)

{{smiley|1=neutral}} '''Marża: ''' Brak wpływu (neutralny)

== Kryteria "społeczne" ==

{{smiley|1=neutral}} '''Czas pracy: ''' Brak wpływu (neutralny)

{{smiley|1=negative}} '''Czas obserwacji: ''' Wzrost

Skuteczne odchwaszczanie powschodowe wymaga interwencji na słabo rozwiniętych chwastach, co wymaga regularnej obserwacji pól.

----

= 4. Organizmy faworyzowane lub niekorzystne =

== [[Bioagresory]] faworyzowane ==
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|}

== Bioagresory niekorzystne ==
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|-
|[[Adventices | chwasty]]
| class="texte-centre" |
| class="texte-centre" | chwasty
|Skuteczność zależy od skuteczności zatwierdzonych produktów na różne gatunki.
|}

== [[Pomocnicy]] faworyzowani ==
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|}

== [[:Category:Auxiliaires|Pomocnicy]] niekorzystni ==
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|}

== Niekorzystne zdarzenia klimatyczne i fizjologiczne faworyzowane ==
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
!Uwagi
|}

== Niekorzystne zdarzenia klimatyczne i fizjologiczne niekorzystne ==
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
!Uwagi
|}

----

= 5. Aby dowiedzieć się więcej =
*Odchwaszczanie kukurydzy - Praktyczny przewodnik dla rolników
*:-CRA [[Pays de la Loire]] - [[:Category:Arvalis|Arvalis]]

Broszura techniczna

----

= 6. Słowa kluczowe =
'''Metoda zwalczania bioagresorów: ''' Zwalczanie chemiczne

'''Tryb działania: ''' Dogonienie

'''Typ strategii względem stosowania pestycydów: ''' Efektywność

{|
|Julien Halska
|INRA
|julien.halska(at)grignon.inra.fr
|Epoisses (21)
|-
|Rémy Ballot
|INRA
|remy.ballot(at)grignon.inra.fr
|Grignon (78)
|}

== Załączniki ==
{{Pages liées}}
{{Défavorise les bioagresseurs
|1= Chwasty}}
{{#set: Import GECO le = 01/02/2021}}
[[en:Prefer post-emergence herbicides over pre-emergence solutions]]
[[es:Preferir los herbicidas de post-emergencia a las soluciones de pre-emergencia]]
[[it:Preferire gli erbicidi post-emergenza alle soluzioni pre-emergenza]]
[[de:Vorzug von Nachauflaufherbiziden gegenüber Vorauflauflösungen]]
[[el:Προτιμήστε τα ζιζανιοκτόνα μετά την εμφάνιση των φυτών αντί των λύσεων πριν την εμφάνιση των φυτών]]
[[nl:Post-emergente herbiciden verkiezen boven pre-emergente oplossingen]]
[[hu:Előnyben részesíteni az utókelés utáni gyomirtókat az előkelés előtti megoldásokkal szemben]]
[[fr:Préférer les herbicides de post-levée aux solutions de pré-levée]]
[[de:Vorzug von Nachauflaufherbiziden gegenüber Vorauflauflösungen]]
[[el:Προτιμήστε τα ζιζανιοκτόνα μετά την εμφάνιση των φυτών αντί των λύσεων πριν την εμφάνιση των φυτών]]
[[en:Prefer post-emergence herbicides over pre-emergence solutions]]
[[es:Preferir los herbicidas de post-emergencia a las soluciones de pre-emergencia]]
[[hu:Előnyben részesíteni az utókelés utáni gyomirtókat az előkelés előtti megoldásokkal szemben]]
[[it:Preferire gli erbicidi post-emergenza alle soluzioni pre-emergenza]]
[[nl:Post-emergente herbiciden verkiezen boven pre-emergente oplossingen]]
[[fi:Post-esiintymisen_herbisidien_suosiminen_esiintymistä_edeltävien_ratkaisujen_sijaan]]
[[pt:Preferir_os_herbicidas_de_pós-emergência_às_soluções_de_pré-emergência]]
[[ar:تفضيل_مبيدات_الأعشاب_بعد_الإنبات_على_الحلول_قبل_الإنبات]]

Rośliny towarzyszące do regulacji chwastów

2026-02-18T13:17:20Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Allélopathie.jpg
| ImageCaption=Źródło: Saint GERMAIN A., 2021, Allelopatia: chemiczna komunikacja między roślinami, [https://www.youtube.com/watch?v
| Type de production=Uprawy wieloletnie
| Objectif=Odchwaszczanie przez kontrolę agrotechniczną@ chwasty
| Mots-clés=Allelopatia
}}
[[Rośliny towarzyszące|Roślina towarzysząca]] służy jako pokrywa gleby w okresie uprawy, co zapobiega pojawianiu się chwastów. Ta praktyka przynosi korzyści w postaci ograniczenia stosowania pestycydów i nawozów syntetycznych.

==Zasada==
Roślina towarzysząca, która jest '''pokrywą''' roślinną, jest uprawiana międzyplonowo z uprawą handlową, jest '''nie zbierana''' aby zmaksymalizować jej efekty. [[Pokrywy roślinne]] uczestniczą w kontroli zachwaszczenia poprzez '''ograniczenie kiełkowania i rozwoju chwastów''', albo przez agresywną konkurencję o światło, wodę i [[składniki odżywcze]], albo przez wydzielanie toksycznych dla innych roślin cząsteczek ([[Allelopatia gryki|allelopatia]]).

===Konkurencja===
Pokrywy, martwe (ściółka) lub żywe, wywierają '''presję na rozwój chwastów''' gdy dominują. Rywalizują z chwastami o światło, składniki odżywcze i wodę, poprzez '''efekt duszenia''', ale mogą też rywalizować z uprawą. Aby skorzystać z tego efektu na chwasty, potrzebne są [[Siew pokrywy roślinnej|dobrze rozwinięte pokrywy]], szybko rosnące i o dużej biomasie. Gatunki pokryw uprawnych muszą być więc [[Stałe pokrywy w uprawach wieloletnich#Jak%20wybrać%20stałą%20pokrywę%3F|starannie dobrane]] i [[Uzyskanie pokrywy roślinnej|zarządzane]] tak, aby przewyższyć chwasty, jednocześnie ograniczając konkurencję z uprawą i utratę plonu.

===Efekty allelopatyczne===
{{youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=APDdxeRZhLM&t=282s}}<ref>Źródło: Saint GERMAIN A., 2021. [[Allelopatia]]: chemiczna komunikacja między roślinami. Webinar AFBV z 26 maja 2021.</ref>
Niektóre rośliny mają [[Wprowadzanie międzyplonów o działaniu allelopatycznym lub biobójczym - biofumigacja|efekty allelopatyczne]], czyli mogą uwalniać substancje organiczne (związki fenolowe, azotowe, terpenoidy, terpeny…), które wyrażają się przez '''hamowanie lub stymulację wzrostu roślin w pobliżu''', lub szkodzą [[szkodniki]]om i chorobom. Efekty te mogą być '''[[:Category:Directs|bezpośrednie]]''' lub '''pośrednie''':

*Prawdziwa allelopatia: uwalnianie bezpośrednio '''aktywnych''' związków allelopatycznych.
*Funkcjonalna allelopatia: uwalnianie związków stających się '''aktywnymi po przekształceniu przez mikroorganizmy.'''
Uwalnianie tych cząsteczek może zachodzić:

*'''Na poziomie korzeni''': ryzodepozycja.
*'''W atmosferze''' poprzez emisję lotnych związków i wymywanie przez części nadziemne rośliny.
*'''Przez rozkład''' resztek roślinnych zakopanych lub opadłych na powierzchnię gleby.

Synteza tych związków jest '''zależna''' od '''genetyki''', '''[[:Category:Environmental factors|czynników środowiskowych]]''', '''stadium i procesów rośliny'''. Nigdy nie działają '''samodzielnie''', ponieważ są powiązane z konkurencją o zasoby. Istnieją '''różnice potencjału''' allelopatycznego między odmianami tego samego gatunku, dlatego konieczny jest wybór odmiany do siewu na podstawie najwyższych stężeń metabolitów wtórnych. Obecnie jest niewiele odmian allelopatycznych, ponieważ cecha ta, wpływająca na plon, prawdopodobnie była negatywnie selekcjonowana w badaniach. Istnieje bowiem '''znaczny koszt energetyczny dla rośliny''' na produkcję tych związków allelopatycznych.

Wśród [[:Category:Crops|upraw]] wykorzystywanych ze względu na allelopatię dominują [[żyto]], ale także [[kostrzewa łąkowa]], [[pszenica]], [[wiechlina łąkowa]], [[:Category:Sorghum|sorgo]], [[rzodkiew pastewna]] i [[gryka]].

Niektóre substancje allelopatyczne są charakterystyczne dla grupy lub rodziny roślin:

*'''Kapustowate''' (glukozynolany: eksudaty korzeniowe) mogą hamować wzrost '''[[strączkowe]]'''. Mają efekt redukujący na palczatki, [[:Category:Amaranths|szarłaty]], [[Rumex wieloletni|szczaw]], i [[winorośl]].
*Większość '''zbóż''' przez kwasy hydroksymigdałowe typu DIBOA (obecne w eksudatach korzeniowych) hamuje rozwój '''[[jednoroczne dwuliścienne]]'''.
*'''Rośliny inwazyjne''': sukces roślin inwazyjnych często wiąże się z uwalnianiem przez korzenie związków fitotoksycznych dla roślin sąsiednich.

===Wpływ na chwasty<ref name=":0">(źródło: [https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Implanter_Des_Cultures_Allelopathiques_En_Grandes_Cultures GECO])</ref>===

*[[żyto]] i [[owies]] pomagają zwalczać '''chwasty wiosenne'''.
*Żyto: na [[komosa biała]], psiankowate, [[babka]], [[maruna bezwonna]], [[panicum]], [[Rumex wieloletni|szczaw]].
*Owies: na kiełkowanie zarazy (w międzyrzędziu roślin strączkowych); efekt redukujący na [[osty]], [[:Category:Chenopods|komosy]], [[owies dziki]], [[Rumex wieloletni|szczaw]] i ogólnie na '''dwuliścienne'''.
*Owies strigosus i gryka wydzielają przez korzenie kumarynę, która '''hamuje wzrost korzeni chwastów'''.
*Gryka przyczynia się do zwalczania szarłatu przez eksudaty korzeniowe, wzrostu perzu dzięki rutynie gromadzącej się w glebie. Zobacz artykuł szczegółowy: [[Allelopatia gryki]]
*[[sorgo]] (sorgoleon i glikozydy cyjanogenne): hamuje '''kiełkowanie i wzrost palczatek''', na '''psiankowate''', [[:Category:Amaranths|szarłaty]], [[ambrozja]], [[panicum]], [[abutilon]], [[panic pied-de-coq]], a w międzyrzędziu [[kukurydza]] może kontrolować ciborę.
*[[pszenica miękka]] ma [[efekt allelopatyczny]] na ''Ipomoea lacunosa'', eleusinę indyjską i szarłat Palmera.
*[[kozieradka]] (jak owies) siana w międzyrzędziach roślin strączkowych (bób, [[groch]]) zmniejsza przez eksudację cząsteczek allelopatycznych kiełkowanie zarazy ''crenata''.
*'''Koniczyna hiszpańska''' (''Desmodium uncinatum'') w międzyrzędziu [[kukurydza]] może być skuteczna przeciw ''Striga hermonthica''.
*[[:Category:Lucerna|lucerna]] (saponiny): na osty, [[komosy]], [[owies dziki]], [[szczaw]] i ogólnie na dwuliścienne.
*[[soja]] pomaga ograniczać chwasty w kukurydzy.
* [[gorczyca biała]], [[:Category:Rzodkiew|rzodkiew pastewna]] i wyka wiosenna zwalczają [[komosa biała]], [[rumianek pospolity]], [[gwiazdnica pospolita]] i mają '''silniejszy efekt w mieszankach'''.
*Korzenie [[słonecznik]]a wydzielają związki hamujące kiełkowanie chwastów w promieniu kilku centymetrów, a niektóre odmiany wykazały skuteczność przeciw problemom chwastów w pszenicy następczej.

===Wpływ na szkodniki<ref name=":0" />===

*Morela Balbisa, przez swoje eksudaty korzeniowe, stymuluje wylęg '''[[:Category:Nicienie|nicieni cystowych]]''' '''ziemniaka''', ale nie pozwala im zakończyć cyklu.
*[[:Category:Gorczyca|gorczyca biała]] i [[rzodkiew pastewna]] mają '''efekty nematocydalne''' przez eksudaty korzeniowe na nicienia cystowego buraka.

===Wpływ na choroby<ref name=":0" />===

*'''Brassicaceae''' (glukozynolany): wpływają na patogena glebowego, ''[[Aphanomyces]] euteiches'', odpowiedzialnego za '''gniliznę miękką''' [[:Category:Groch|grochu]].
*Gorczyca brązowa, biała i rzodkiew pastewna działają na [[Piétin échaudage sur avoine|piętnik]] '''zbóż'''.
*Odmiany gorczycy brązowej lub rzodkwi bogate w glukozynolany, przez [[Wprowadzanie międzyplonów o działaniu allelopatycznym lub biobójczym - biofumigacja|biofumigację]], oczyszczają glebę i zmniejszają presję ''[[Rhizoctonia]] solani'' wektorów [[Rhizoctone brun sur betterave|rhizoctonii brunatnej w uprawach buraka]], [[Rhizoctone brun sur pomme de terre|i na ziemniakach]] lub kukurydzy.
*Gorczyca brązowa, przez [[biofumigację]], zmniejsza obfitość i występowanie patogena ''Ralstonia solanacearum'' na '''psiankowatych''' jak [[tytoń]].
*Mieszanki białej i brązowej [[gorczyca]] mogą eliminować ''[[Verticillium dahliae]]'', wektory więdnięcia ziemniaka.

==Rośliny towarzyszące według rodzin==
{| class="wikitable table-striped table-sm table-responsive small"
!Rodzina
!Nazwy
!System korzeniowy i nadziemny
!Gęstość siewu/ha w czystej uprawie
!Koszt nasion €/ha
!Koszt założenia €/ha

(nasiona +

mechanizacja*)
!Duszenie chwastów
!wrażliwość na [[susza]]
!wrażliwość na [[ślizg]]
![[Pułapkowanie]] N gleby i atmosferyczne
!Wrażliwość na [[przymrozek]]
!Wrażliwość na glifosat lub herbicyd
|[[Zniszczenie pokrywy roślinnej|Trudność niszczenia]]
|-
! rowspan="5" |Trawy
|[[Owies dziki]]
|Wiązkowy / wzniesiony
|35/50 kg
|50
|100
|średni, allelopatia
|mało wrażliwy
|niski
|średni +
|średni
|wysoki
|Średni
|-
|[[Owies bizantyjski|Owies wiosenny]]
|Więzkowy / wzniesiony
|70/100 kg
|18
|77
|średni, allelopatia
|mało wrażliwy
|bardzo wrażliwy
|średni
|średni
|wysoki
|Średni
|-
|[[Moh]]
|Więzkowy
|25 / 30 kg
|18
|96
|wysoki
|mało wrażliwy
|wrażliwy
| niski
|bardzo wrażliwy na mróz
|wysoki
|Niski
|-
|[[Żyto|żyto ozime]]
|Więzkowy / wzniesiony
|80 kg
|18
|106
|średni, allelopatia
|dobre
|bardzo wrażliwy
|znaczny
|mało wrażliwy na mróz
|wysoki
|Trudny
|-
|[[:Category:Sorghum|Sorgo]]
|Więzkowy / wzniesiony
|15 / 25 kg
|50
|100
|wysoki, allelopatia
|odporna
|średni
|znaczny
|bardzo wrażliwy na mróz
|wysoki
| Niski

Allelopatia (sorgoleon)
|-
! rowspan="14" |Strączkowe
|[[Groch siewny wiosenny]]
|Palowy / wzniesiony
|180 kg
|48
|86
|niski
|wrażliwy
|niski
|znaczny
|średni
|niski
|Średni
|-
|[[Gesse]]
|Więzkowy, palowy / płożący
|35/60 kg
|70
|110
|doskonały
|mało wrażliwy
|średni
|znaczny
|wrażliwy na mróz
|dobry
|Średni
|-
|[[Soczewica pastewna]]
|palowy
|30 kg
|60
|121
|doskonały
|mało wrażliwy
| niski
|niski / średni
|średni
|niski
|Średni
|-
|[[Lotier rogaty]]
|pół-wzniesiony i pół-płożący
|10 / 15 kg
|70
|190
|niski
|mało wrażliwy
|średni
|znaczny
|nie wrażliwy na mróz
|średni
|Trudny
|-
|[[:Category:Lucerna|Lucerna]]
|palowy / wzniesiony
|20 / 25 kg
|45
|74
|Allelopatia

średni
|mało wrażliwy
|średni
|znaczny
|bardzo mało wrażliwy na mróz
|niski
|Średni
|-
|[[Melilot]]
|palowy, bardzo silny
|10 / 15 kg
|120
| /
|allelopatia
|mało wrażliwy
|brak danych
|znaczny
|nie wrażliwy na mróz
|/
|Średni / niski
|-
|[[Groch pastewny]]
| Więzkowy, palowy / płożący
|60/80 kg
|85
|110
|średni
|średni
|średni
|średni
|wrażliwy
|niski
|Średni
|-
|[[Koniczyna biała|koniczyna biała niska]]
|płytki
|6/10 kg
|18
|81
|dobry
|bardzo wrażliwy
|wrażliwy
|znaczny
|bardzo mało wrażliwy na mróz
|niski
|Średni
|-
|Koniczyna aleksandryjska
|więzkowy/palowy
|10/15 kg
|48
|140
|niski
|wrażliwy
|bardzo wrażliwy
|znaczny
|średni
|niski
|Łatwy
|-
|[[Koniczyna inkarnat]]
|więzkowy, palowy / wzniesiony
|12/15 kg
|48
|140
|średni
|średni
|średni
|znaczny
|mało wrażliwy na mróz
|niski
| Trudny
|-
|[[Koniczyna fioletowa]]
|Więzkowy, palowy / wzniesiony
|15 / 20 kg
|18
|81
|doskonały
|wrażliwy
|wrażliwy
|znaczny
|bardzo mało wrażliwy na mróz
|średni
|Trudny
|-
|Wyka pospolita
|Płytki / płożący
|45 kg
|70
|146
|doskonały
|bardzo wrażliwy
|wrażliwy
|bardzo znaczny
|mało wrażliwy na mróz

|niski
|Trudny
|-
|Wyka purpurowa
|Płytki / płożący
|45 kg
|70
|146
|doskonały
|dobra
|niski
| znaczny
|mało wrażliwy na mróz
|dobra
|Średni
|-
|Wyka owłosiona
| colspan="11" |Bardziej odporna niż pospolita; Nasiona mogą kiełkować przez kilka lat; bardzo odporna na zimno; trudne mechaniczne niszczenie.
|-
! rowspan="6" |Kapustowate (nie przed [[rzepak]])
|[[Camelina]]
|palowy / wzniesiony
|3/5 kg
|18
|61
|doskonały, allelopatia
|mało wrażliwy
|średni
|niski
|mało wrażliwy na mróz
|niski
|Łatwy
|-
|Gorczyca biała
| palowy / wzniesiony
|8 / 10 kg
|17
|61
|allelopatia
|wrażliwy
|średni
|znaczny
|średni
|średni
|Łatwy
|-
|Gorczyca brązowa
| palowy / wzniesiony
|3 / 4 kg
|17
|61
|allelopatia
|wrażliwy
|średni
|znaczny
|średni
|średni
|Łatwy
|-
|Gorczyca abisyńska
|palowy / wzniesiony
|6 kg
|30
|70
|allelopatia
|wrażliwy
|średni
|znaczny
|mało wrażliwy na mróz
| dobra
|Trudny
|-
|Rzepak pastewny
|palowy
|6/10 kg
|18
|67
|doskonały
|niski/ dobry
|wrażliwy
|znaczny
|mało wrażliwy na mróz
|niski
|Trudny
|-
|[[Rzodkiew chińska]]
|palowy, / wzniesiony
|5 / 8 kg
|33
|81
|Allelopatia

doskonały
|Odporna
|wrażliwy
|znaczny
|wrażliwy
|niski
|Łatwy
|-
! rowspan="2" |Astrowate (doskonałe przed [[:Category:Rzepak|rzepakiem]])
|[[Nyger]]
|palowy / wzniesiony < 2 metry
|8/12 kg
|18
|96
|niski
|dobry
|bardzo wrażliwy
|niski / średni
|bardzo wrażliwy na mróz
|średni
|Łatwy
|-
|[[Słonecznik]]
|więzkowy, palowy / wzniesiony
|20 / 25 kg
|18
|96
|niski
|dobry
|bardzo wrażliwy
|silny jeśli wczesny siew
|bardzo wrażliwy na mróz
|średni
|Łatwy
|-
!Hydrofilne
| [[Facelia]]
|Więzkowy / wzniesiony
|6/10 kg
| 48
|150
|doskonały jeśli siew na początku sierpnia
|średni
|średni
|średni jeśli siew na początku sierpnia
|mało wrażliwy na mróz
|średni
|Łatwy
|-
!Motylkowe
|[[Kozieradka]]
|palowy / wzniesiony
|10 / 15 kg
|70
|121
|niski
|średni
|średni
|znaczny
|mało wrażliwy na mróz
|niski
|Średni
|-
!Rdestowate
|[[Gryka]]
|płytki
|45 / 55 kg
|70
|131
|średni, allelopatia

|średni
|wrażliwy
|silny jeśli wczesny siew
|bardzo wrażliwy na mróz
|niski
|Łatwy
|-
!Lnowate
|[[Len]]
|palowy / wzniesiony
|20 / 30 kg
|18
|131
|niski
|średni
|niski
|niski
|średni
|wysoki
|Łatwy
|}

===Kapustowate / Brassicaceae===
Gorczyca, [[Camelina]], Rzodkiew, [[Rzepak]].

====Zalety====
*Maję '''dobrą zdolność kiełkowania''' nawet w suchych warunkach.
*Prezentują dobrą '''siłę startu.'''
*Zapewniają '''produkcję biomasy''' w krótkim czasie.
*Prezentują dobry '''wpływ na strukturę gleby.'''

====Wady / ograniczenia ====
*'''Uwaga na gęstość siewu'''. Aby nie zajęły całej dostępnej przestrzeni, należy siać maksymalnie 15-20 ziaren/m², czyli około 1,5 kg/ha.
*Przy wczesnych terminach siewu, należy kontrolować '''presję pchełek''' na początku cyklu, zwłaszcza [[Siew rzepaku mieszanego|w systemach rzepakowych]].

====Przykłady====
*[[Camelina]]:
**Dobry efekt '''duszenia''' chwastów.
**Szybkie dojrzewanie nasion - '''miododajna'''.
*Gorczyca:
**'''Zwraca azot''' przez kilka lat.
**'''Utrzymuje wilgotność gleby''' na wiosnę.
*[[Rzepak]]:
**'''Rzadko kwitnie przed zimą.'''
*Rzodkiew pastewna (siew w połowie lipca):
**Efekty '''allelopatyczne'''.
**Dobra produkcja '''biomasy'''.
**Często '''trudna do zniszczenia'''.

===Trawy / Poaceae===
[[Owies]], [[żyto]], [[trytikal]], [[moh]], [[:Category:Sorghum|sorgo]], [[życica]].

====Zalety====

*Dobry '''efekt strukturalny'''.
*Wysoka produkcja '''biomasy''' (ogranicza chwasty + wysoka zawartość węgla/cukru, co stymuluje aktywność mikrobiologiczną).
*Najlepiej dostosowane trawy to owies brazylijski, moh pastewny i [[:Category:Sorghum|sorgo]].

====Wady / ograniczenia====

*Nie wszystkie trawy są '''dostosowane do wczesnych siewów.'''

===Inne rodziny===

==== Przykłady====

*[[Owies diploidalny|Owies brazylijski]] (siew od sierpnia do listopada):
**Obecność efektów '''allelopatycznych''' pomagających ograniczyć chwasty.
**Znaczny efekt '''nematocydalny''' (szczególnie przy [[siew bezpośredni]]).
**Dobry '''efekt strukturalny'''.
**Wysoka produkcja '''biomasy'''.
**Lepsza '''siła startu''' niż [[czarny owies]] lub biały, szczególnie w suchych warunkach.
** '''Uwaga na niedobór [[azot]]u''' po rozwoju owsa brazylijskiego.
*[[Moh]]:
** '''Uprawa oczyszczająca''' i '''dusząca''' chwasty.
**Bardzo dobra odporność na '''ciepło''' i '''suszę'''.
** Dobry '''efekt strukturalny''' (mniejszy niż sorgo).
**Wysoka produkcja '''biomasy''' i '''szybkie dojrzewanie nasion''' (siew na początku lipca).
** Dobre [[Zniszczenie pokrywy roślinnej|niszczenie przez mróz]].
** Duża atrakcyjność dla ślimaków.
**Wysokie '''zapotrzebowanie na azot'''.
*[[Trytikal]] (siew w październiku):
**Mało wrażliwy na choroby (oprócz [[rdza]]).
**Gatunek '''duszący''' chwasty.
**Bardzo dobre zachowanie po słomie.
**Przydatny w mieszankach pastewnych.
**Przydatny w mieszankach ze '''strączkowymi''' (groch pastewny, [[groch siewny]], wyka).
**Zwiększona gęstość, aby zrekompensować średnią szybkość rozwoju.
*[[Żyto]], [[orzyca]] (siew w październiku):
** Gatunki '''duszące''' chwasty.
**'''Niewymagające'''.
**Efekty '''allelopatyczne'''.
**Zwiększona gęstość, aby zrekompensować średnią szybkość rozwoju.
**Duża atrakcyjność dla '''ślimaków'''.
*Sorgo pastewne (siew od maja do lipca):
**Bardzo dobra produkcja '''biomasy'''.
**Dobra odporność na '''ciepło''' i '''suszę'''.
**Dobry '''efekt strukturalny'''.
**Efekty '''allelopatyczne'''.
** Dobre niszczenie przez [[:Category:Frost|mróz]].
**Średnia atrakcyjność dla ślimaków.
**Słabe pokrycie gleby.

===Strączkowe / Fabaceae ===
[[Groch siewny w międzyplonie - doświadczenia (Jean-Michel Bardou - Aglae)|Groch]], [[groch pastewny]], [[gesse]], [[koniczyna]], [[wyka]], [[kozieradka]], [[:Category:Soczewica|soczewica]], [[:Category:Lucerna|lucerna]].

====Zalety====

*Dostarczają '''azot do gleby.'''
*Stymulują '''aktywność mikrobiologiczną'''.
*Dobrze rosną w mieszankach.
*Prezentują '''różnorodne systemy korzeniowe''', które warto łączyć.
*[[Łączenie rzepaku z roślinami usługowymi wrażliwymi na mróz|Dobre połączenie z rzepakiem]] ponieważ strączkowe rozwijają się wolniej niż rzepak (rzepak jest wrażliwy na konkurencję do stadium 4F).

====Wady / ograniczenia====

*'''Wymagające co do jakości siewu''' (dobre przygotowanie łóżka siewnego) i potrzebują wilgoci do prawidłowego kiełkowania.
*Duża ilość azotu uwalnianego przez resztki po zniszczeniu rośliny okrywowej '''stymuluje pojawianie się chwastów''', zwłaszcza gdy strączkowe są używane jako [[zielony nawóz]].

====Przykłady====

*[[Fenugrec]] :
**Dobra roślina "towarzysząca" rzepakowi.
**'''Szybkie wschody'''.
**Zapach curry '''zakłóca owady szkodliwe''' ale przyciąga zające i sarny.
*[[Féverole|Féverole de printemps]] :
** Niezbędna w letnich okrywach: '''prawdziwa fabryka azotu.'''
**Ze względu na [[taille]] nasion, roślina wymaga '''wilgoci do kiełkowania'''. Głębokość siewu: 2-3 cm.
** Bardzo dobra w połączeniu z rzepakiem i zbożami ozimymi (odmiana Diana, 90 kg/ha).
**'''Odporna na afanomycę'''.
*[[Gesse]] :
**Dobra produkcja '''biomasy''' i '''wysoka produkcja azotu'''.
**'''Toksyczna''' dla zwierząt.
**Bardzo dobra roślina "towarzysząca" rzepakowi.
**'''Niska atrakcyjność dla ślimaków'''.
**Dostosowana do gleby '''gliniasto-wapiennej'''.
**'''Koszt nasion''' jeden z najwyższych.
*[[Lotier]] :
**Okrywa '''najmniej wrażliwa na [[herbicides]]'''.
*[[:Category:Luzerne|Luzerne]] :
**Kolejne koszenia pozwalają '''oczyszczać pola''' (w tym [[vivaces]]). Uwaga na dobre opanowanie wiosną.
**'''Brak wrażliwości na choroby.'''
**Dobre zachowanie w warunkach '''suszy'''.
**Może być łączona z trawą dla zrównoważonego [[fourrage]].
**Głębokie ukorzenienie '''ogranicza konkurencję wobec upraw''' (a nawet zapewnia podciąganie wody kapilarnie wzdłuż korzenia).
**'''Ograniczone zastosowania'''.
**Słabo rozwija się na '''glebach kwaśnych'''; inokulum przy siewie obowiązkowe jeśli pH<6,5.
**'''Trudny zbiór'''.
**Należy także zadbać, przy zakładaniu następnej uprawy, o ograniczenie biomasy [[luzerne]], aby nie stanowiła schronienia dla '''norników'''.
*[[Mélilot]] :
**'''Środki odstraszające''' myszy polne i norniki, bardzo agresywne w 2. roku.
*Groch pastewny :
**Dobry '''efekt duszenia''' chwastów.
**Dobry wzrost nawet w '''suchych warunkach'''.
**Dobre połączenie z trytikalem.
**'''Szybki start'''.
**Jeśli niszczenie za pomocą zębów: '''tarcze rozstawiające'''.
**Gęstość do dostosowania ze względu na ryzyko [[verse]].
*Koniczyna aleksandryjska
**Dobra '''siła startu'''.
**Pokrój rozłożysty: '''możliwa mineralizacja''' po zniszczeniu.
**Dość '''wrażliwa na herbicydy'''.
**Bardzo dobre okrycie między dwoma słomami.
**Średnia do wysoka atrakcyjność dla ślimaków.
*[[Trèfle blanc]] nain :
**Należy "uspokoić" na wiosnę, '''może stać się chwastem'''.
**'''Trudna do zniszczenia'''.
*[[Trèfle incarnat]] :
** Wolne zakładanie jesienią, do wczesnego zniszczenia (osusza glebę).
**Wiosną mobilizuje dużo azotu i oddaje go późno.
*[[Trèfle violet]] (Siew w lipcu lub pod osłoną zboża (kwiecień))
**Więźba azotu.
**Kolejne koszenia pozwalają '''oczyszczać pola''' (w tym byliny).
**Brak wrażliwości na choroby.
**Gatunek '''duszący''' chwasty.
**Ograniczone zastosowania jako pasza dla zwierząt.
**Wrażliwy na '''suszę''' i '''upał'''.
*[[Vesce]] :
** Silna '''konkurencja''' dla chwastów.
**Umiarkowanie '''wrażliwa na herbicydy'''.
**Dobre połączenie z żytem, [[Épeautre|épeautre]], trytikalem i owsem.
**Silna '''odporność na mróz'''.
**Bardzo korzystna dla '''aktywności biologicznej'''.
**'''Mało wrażliwa na mróz''' (zalecana na obszary z istotnymi mrozami zimowymi).

==== Przykłady====

*[[Lin]] :
** Dobry '''efekt strukturyzujący''' warstwy powierzchniowej.
**Interesujący efekt '''przeciwko owadom''' (pchełki).
**Należy zniszczyć przed lignifikacją.
*[[Millet]] perlé (siew od czerwca do połowy sierpnia) :
**'''Niewymagający wody'''.
**'''Bardzo szybko pokrywa''' glebę.
*[[Nyger]] (Siew lipiec-sierpień) :
**Im wcześniejszy siew, tym lepsza inhibicja chwastów.
** Dobry '''zniszczenie przez mróz'''.
**Dobre połączenie z rzepakiem.
**Nie lubi gleb '''wapiennych'''.
**Wrażliwość na '''ślimaki'''.
**Uwaga na ryzyko [[sclérotinia]].
*[[Phacélie]] :
**Wymaga '''starannego siewu'''.
**Daje '''ziemię grudkowatą'''.
**Szybkie dojrzewanie nasion, '''miododajna''': '''przyciąga [[pucerons]] i [[thrips]]'''.
**Mało odpowiednia na '''suche jesienie'''.
**'''Trudna do zwalczania chemicznego'''.
**Konieczne rozdrobnienie we wrześniu/październiku.
*[[Sarrasin]] :
**Dobra siła w '''suchych warunkach'''.
**Dostarcza kwiatów jesienią i '''efekt pomocników'''.
**Unikać przed kukurydzą: poprawia '''dostępność [[phosphore]]'''.
**Klasyczna dawka jako roślina towarzysząca: 2kg/ha.
**'''Niska atrakcyjność''' dla ślimaków.
**Uwaga, przy dużej gęstości konkurencja z uprawą jest silna z dużym spowolnieniem wzrostu rzepaku.

==Wpływ ekonomiczny==

*'''Koszt sadzenia''' : średnio ([[Gestion des adventices grâce aux plantes compagnes#Les plantes compagnes par famille|zobacz tabelę]]), koszt siewu okrywy (nasiona i maszyny) wynosi około '''100€/ha'''.
*'''Wpływ na plon''' : Różne [[:Category:Expérimentations|eksperymenty]] wykazały możliwy wzrost plonu przy połączeniach z roślinami strączkowymi (0 do 4 q/ha). Wzrost ten jest szczególnie obserwowany na glebach powierzchniowych (typ gliniasto-wapienny), gdzie stymulacja rzepaku przez okrywę rekompensuje brak [[fertilité du sol]]. Na glebach głębszych (typ [[limon]]) wzrosty plonów nie są systematyczne (dostępność azotu). Natomiast połączenia z '''roślinami nie-strączkowymi często powodują znaczne i niebagatelne straty plonu''' (do 10 q/ha).

==Wpływ środowiskowy i agronomiczny==

===Zalety===

*'''Alternatywa dla stosowania herbicydów resztkowych'''.
*Może być stosowana jako okrywa, międzyplon lub mulcz roślinny.
*Dobrze uzupełnia '''uprawę bezorkową'''.
*'''Zmniejsza bank nasion chwastów''' w długim terminie.
*'''Jakość gleby''' : Zwiększa '''[[matière organique]]''' (w zależności od wyprodukowanej biomasy) i poprawia '''strukturę gleby'''. Chroni warstwę orną przed [[Érosion|erozją]] i utratą żyzności.
*'''Żyzność''' : Mobilizuje składniki pokarmowe na powierzchni.
*'''Różnorodność flory''' : Sprzyja naturalnym wrogom i [[pollinisateurs]].
*'''Szkodniki''' : [[plantes compagnes]], poprzez zwiększenie różnorodności roślinnej i koncentracji azotu, pomagają ograniczyć wpływ szkodników jesiennych (mniej larw na roślinę). Aby osiągnąć te cele, należy zastosować inne elementy techniczne (wcześniejsza data siewu, lokalizacja azotu przy siewie, dostarczanie materii organicznej,...)
*'''Pozytywne efekty na agroekosystem''' : optymalizacja wykorzystania zasobów naturalnych (promieniowanie słoneczne, woda, składniki odżywcze gleby), redukcja spływu wody, wymywania składników pokarmowych, [[Érosion|erozji]] gleby i eliminacja chwastów.

===Wady / ryzyka===

*Niezgodne z '''pielenie''' i '''pyrodésherbage''' w okresie wzrostu.
*'''Nie dają plonu handlowego'''.
*Ryzyko stworzenia '''fauny dla niektórych szkodników''' (ślimaki, mszyce…)
*'''Negatywny wpływ na plon''' następnej uprawy, jeśli zniszczenie jest zbyt późne (wysoki stosunek C/N).
* Ryzyko '''hamowania kiełkowania lub wzrostu głównej uprawy.'''
*Może '''utrzymywać chorobę lub szkodnika''' między dwiema uprawami.
*Może wymagać '''dodatkowego przejazdu maszynami'''.

== Źródła==

* [https://opera-connaissances.chambres-agriculture.fr/doc_num.php?explnum_id=199781 Activer les atouts agronomiques des couverts végétaux], CA Drôme, 2017
* [https://opera-connaissances.chambres-agriculture.fr/doc_num.php?explnum_id=198351 Couverture du sol en interculture : Faire d’une contrainte réglementaire un atout agronomique], Chambres d’agriculture de Lorraine (2016) et de la Meuse (2023)
* [https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00009673_pdf.pdf Désherbage alternatif en maraîchage], [[Chambre d'agriculture|Chambre d'Agriculture]] de l'Ain, 2016
* [https://opera-connaissances.chambres-agriculture.fr/doc_num.php?explnum_id=159880 Guide de Magellan], 2016
* [https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Implanter_Des_Cultures_Allelopathiques_En_Grandes_Cultures Implanter des cultures allélopathiques en grandes cultures], GECO, 2021
* [https://opera-connaissances.chambres-agriculture.fr/doc_num.php?explnum_id=160139 Synthèse des travaux du groupe d’agriculture de conservation des sols depuis 2014], GVA, 2018
* [https://www.biotechnologies-vegetales.com/webinaire-4/ Webiaire], Association Française des Biotechnologies Végétales, 2021

{{Annexes de la pratique}}
<references />
[[en:Companion plants to control weeds]]
{{Pages liées}}
[[de:Begleitpflanzen_zur_Unkrautregulierung]]
[[el:Συνοδευτικά_φυτά_για_τον_έλεγχο_των_ζιζανίων]]
[[es:Plantas_compañeras_para_regular_las_malezas]]
[[fi:Kumppanikasvit_rikkakasvien_säätelyyn]]
[[hu:Növénytársítások_a_gyomok_szabályozására]]
[[it:Piante_compagne_per_regolare_le_erbacce]]
[[nl:Gezelschapsplanten_om_onkruid_te_reguleren]]
[[fr:Plantes_compagnes_pour_réguler_les_adventices]]
[[de:Begleitpflanzen zur Unkrautregulierung]]
[[el:Συνοδευτικά φυτά για τον έλεγχο των ζιζανίων]]
[[en:Companion plants to control weeds]]
[[es:Plantas compañeras para regular las malezas]]
[[fi:Kumppanikasvit rikkakasvien säätelyyn]]
[[hu:Növénytársítások a gyomok szabályozására]]
[[it:Piante compagne per regolare le erbacce]]
[[nl:Gezelschapsplanten om onkruid te reguleren]]
[[pt:Plantas_companheiras_para_controlar_as_ervas_daninhas]]
[[ar:النباتات_المرافقة_للسيطرة_على_الحشائش_الضارة]]

Ściółkowanie przeciw chwastom

2026-02-18T13:14:54Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Ściółkowanie
| Image=Paillis de paille.jpg
| Type de production=Warzywnictwo@ Uprawy polowe@ Winoroślarstwo@ Sadownictwo@ Ogrodnictwo - Rośliny zapachowe, aromatyczne i lecznicze
| Objectif=Chwasty
}}

{{Pages liées}}
Ściółkowanie to metoda walki z chwastami, ponieważ '''blokuje światło'''. Zazwyczaj stosuje się ją po [[odchwaszczaniu]] działki.

Ta metoda ma również zalety takie jak '''zatrzymywanie wilgoci''' w glebie, utrzymywanie jej '''temperatury''' oraz '''ochrona przed erozją'''.

== Ściółkowanie organiczne ==
Ważne jest, aby wybrać ściółkę odpowiednią dla uprawy i gleby, należy więc uwzględnić:

* '''pH''' ściółki oraz wymaganego dla uprawy
* '''potrzeby''' gleby w zakresie [[składników odżywczych]]
* '''brak nasion.'''

'''[[Różnorodność]]''' ściółek jest ważna, ponieważ pozwala '''nie wyczerpywać gleby''', '''zaspokajać jej potrzeby''' oraz '''wspierać różnorodność fauny'''.
{| class="wikitable"
|
![[Bois raméal fragmenté|Bois Raméal Fragmenté]] ([[BRF]])
!Słoma i siano
!Wiórki z [[konopie]]
!Wiórki z [[len]]
![[Kompost]]
!Skoszona trawa
![[Miskant]]
|-
!Grubość
|15 cm
|10 - 20 cm
|10 cm
|10 cm
|6 - 7 cm
|5 - 20 cm. Grubość jest mniejsza, gdy trawa jest świeża, niż gdy była suszona
|10 cm
|-
!Koszt
|0 - 4,5 €/m2
|0,5 - 2 €/m2
|5 - 10 €/m2
|2 - 10 €/m2
|
|
|1,5 - 10 €/m2
|-
!Trwałość
|2 lata
|Kilka miesięcy
|2 - 3 lata
|1 - 2 lata
|
|Kilka miesięcy
|2 lata
|-
!Zalety
|Dobrze zatrzymuje wilgoć w glebie

Powolny rozkład, ponieważ jest złożony z drewna

Lokalny
|Dostępny lokalnie

Niski koszt

Pozwala glebie oddychać
|Wspiera życie gleby
|
|Wzbogaca glebę w próchnicę dzięki szybkiemu rozkładowi
|Stosunek C/N około 10, więc składniki odżywcze są szybko dostępne
|Może być dostępny lokalnie

pH obojętne
|-
!Wady
|
|Szybki rozkład
|Wysoki koszt
|Szybki rozkład
|
|Może fermentować i podnosić temperaturę
|Wysoki koszt

Duże ryzyko zdmuchnięcia przez [[wiatr]], jeśli miejsce jest wystawione na działanie wiatru.
|}
[[File:Paillage herbe.jpg|right|frameless]]

=== Zalety ===

* Dostarcza '''materii organicznej'''.
* Poprawia '''strukturę gleby'''.
* Wspiera '''bioróżnorodność'''.

== Folia ==
Folia to łatwa do zastosowania alternatywa, która oferuje dobrą '''nieprzezroczystość''' do walki z chwastami. Wadą jest to, że folia nie zawsze jest biodegradowalna, co może zanieczyszczać glebę.
[[File:Bâche noire.jpg|right|frameless]]

== Tkanina biodegradowalna ==
Te tkaniny są biodegradowalną alternatywą dla folii, należy tylko uważać, aby nie stały się podłożem dla kiełkujących nasion chwastów, które mogłyby się do nich przyczepić.

Wykonane są z włókien juty, [[:Category:Konopie|konopi]], bawełny, [[:Category:Len|lnu]] lub kokosa.

== Ściółkowanie żywe ==
Ściółkowanie żywe odnosi się do '''[[okrywy roślinnej]]''', może być korzystne w walce z chwastami, a także do wiązania [[azotu]], jeśli zawiera [[strączkowe]]. Wymaga jednak bardziej uważnego zarządzania i przemyślenia składu.

== Doświadczenia ==

=== Doświadczenie Centrum Technicznego Branży Owoców i Warzyw (CITFL) ===
Badanie przeprowadzone przez CITFL<ref>https://www.ctifl.fr/projet-sopam-tableau-comparatif-des-paillages-biodegradables</ref> pozwoliło określić wpływ różnych ściółek na zachwaszczenie w [[warzywnictwo]].
{| class="wikitable"
!Rodzaj ściółki
!Ilość lub grubość
!Poziom zachwaszczenia
|-
|BRF
|6,8 kg/m2
|15%
|-
|Ściółka leśna
|9 kg/m2
|7%
|-
|Skoszona trawa
|8,6 kg/m2
|2%
|-
|Słoma z [[pszenica]]
|10 kg/m2
|10%
|-
|Ściółka papierowa
|112 g/m2
|0%
|-
|Ściółka polietylenowa
|20 µm
|0%
|}

=== Doświadczenia rolników i rolniczek ===

* [[Alternative au désherbage par paillage ou enherbement|Ściółkowanie wełną]]
* [[Quelle épaisseur de paillage pour réduire l'enherbement d'une culture légumière ?|Ściółkowanie w warzywnictwie]]
* [[Paillage tissé sur le rang en vergers zéro résidus pesticides|Ściółkowanie tkaniną w sadach]]
* [[GAEC des voyages|Rotacja ściółkowania]]

== Źródła ==

* Pascal Balleux, Damien Gillain. 2021. Dobre praktyki agroforestry. ''Dossier - Ściółkowanie przeciw chwastom.'' [12/02/2026]. https://reseauwallonpac.be/sites/default/files/dossier_-_paillages_contre_les_adventices.pdf
* Charlotte Berthelot, Vanessa Demoisson, Loïc Fouyer, Romane Jean, Mélanie Riou.Tenace, projekt na rzecz zwalczania chwastów. [12/02/2026]. https://www.ctifl.fr/tenace-un-projet-pour-venir-a-bout-des-adventices-infos-ctifl-378
* F. Berger, Ph. Delval, M. Gayrard. 2018. Pokrywanie podstawy roślin w celu zwalczania chwastów. [12/02/2026]. https://ecophytopic.fr/leviers/proteger/recouvrir-le-pied-des-plantations-pour-lutter-contre-les-adventices
* Shahid Farooq, Mubshar Hussain, Noman Mehboob, Wagas Ahmed Minhas, Hafeez Ur Rehman, Muhammad Yahya. 2022. Wpływ różnych ściółek na zachwaszczenie, właściwości gleby i plonowanie pszenicy w systemach konwencjonalnych i ochronnych. [12/02/2026]. https://www.mdpi.com/2223-7747/12/1/9
* Serres Val-de-Loire. 2025. Różne rodzaje ściółek i ich zastosowania. [12/02/2026]. https://www.serresvaldeloire.com/actus-conseils/paillage-sol/les-differents-types-de-paillage-et-leurs-usages/
[[de:Mulchen_gegen_Unkräuter]]
[[en:Mulching_against_weeds]]
[[el:Κάλυψη_εδάφους_ενάντια_στα_ζιζάνια]]
[[es:Acolchado_contra_las_malezas]]
[[fi:Multaus_kasvintuhoojia_vastaan]]
[[hu:Mulcsozás_gyomok_ellen]]
[[it:Pacciamatura_contro_le_infiorescenze]]
[[nl:Mulchen_ter_bestrijding_van_onkruid]]
[[fr:Paillage_contre_les_adventices]]
[[de:Mulchen gegen Unkräuter]]
[[el:Κάλυψη εδάφους ενάντια στα ζιζάνια]]
[[en:Mulching against weeds]]
[[es:Acolchado contra las malezas]]
[[fi:Multaus kasvintuhoojia vastaan]]
[[hu:Mulcsozás gyomok ellen]]
[[it:Pacciamatura contro le infiorescenze]]
[[nl:Mulchen ter bestrijding van onkruid]]
[[pt:Cobertura_do_solo_contra_as_ervas_daninhas]]
[[ar:تغطية_التربة_لمكافحة_الأعشاب_الضارة]]

Pasterstwo zarządzane

2026-02-18T13:14:13Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Pâturage.jpg
| Mots-clés=Pâturage ciblé, Pâturage verger, Pratiquer le pâturage des couverts et des repousses, Ecopâturage
}}
'''[[ukierunkowane wypasanie]]''' (zwane także wypasem celowanym lub przepisanym) jest rozwiązaniem uzupełniającym metody [[odchwaszczanie]]. '''Zwierzęta są wykorzystywane jako narzędzia do odchwaszczania w celu osłabienia chwastów, zmniejszenia ich zdolności produkcyjnej oraz ograniczenia ich obecności w czasie'''. Ten konkretny cel osiąga się dzięki planowaniu i kontroli 4 parametrów:

* '''gatunek zwierzęcia''' wypasającego
* '''okres''' wypasu
* '''czas trwania''' i '''intensywność''' wypasu.

== Różnica między wypasem klasycznym a ukierunkowanym ==
{| class="wikitable"
!
![[Wypas klasyczny]]
!Wypas ukierunkowany
|-
!Główny cel
|Karmienie zwierząt
|Zarządzanie roślinnością poprzez defoliację lub deptanie
|-
!Wpływ na chwasty
|Spożywane wtórnie
|Zwierzęta są wykorzystywane jako narzędzia do odchwaszczania
|-
!Planowanie
|Wypas zależy od UR i stada.
|Wypas określany według chwastów (ograniczony czasowo, celowany przestrzennie, dostosowany pod względem intensywności)
|}

== Rola różnych gatunków ==
Każdy gatunek ma specyficzne zachowania żywieniowe.

=== Bydło ===
Bydło spożywa głównie '''trawy''' i jest '''mniej wybiórcze przy dużym nacisku wypasu.'''

Są przydatne do:

* '''zmniejszania całkowitej biomasy'''
* ograniczania dominacji traw
* '''przygotowania terenu''' dla innych gatunków.

Należy jednak uważać, ponieważ mogą:

* '''deptać chwasty, które owce i kozy mogłyby zjeść'''
* są ciężkie i mogą '''zagęszczać glebę''' w zależności od warunków klimatycznych.

=== Owce ===
[[File:Samuel Foubert BrebisBleBoue.jpg|right|frameless]]
Owce są '''bardziej wybiórcze''', ale mają pewne zalety:

* mogą być wykorzystywane do '''wypasu na polach zbożowych na początku krzewienia i/lub na okrywach międzyplonów'''
* mają '''dobrą precyzję''' w wypasie na wyznaczonych obszarach.

=== Kozy ===
Kozy spożywają '''rośliny zdrewniałe''' oraz '''gatunki mało smakowite'''.

Nadają się do:

* zarośli
* [[jeżyny]]
* roślin zdrewniałych inwazyjnych
* trudnych do zwalczenia [[chwastów]] [[wieloletnich]].

=== Nauka żywieniowa ===
Zwierzęta muszą '''nauczyć się jeść chwasty'''. Obejmuje to:

* '''trening żywieniowy''', czyli wystawienie młodych na chwasty, aby nauczyły się je spożywać.
* '''zwierzęta liderzy'''
* '''wysoki wypas przez krótki czas''', który zachęca zwierzęta do mniej wybiórczego wypasu.

== Okres wypasu ==

=== Smakowitość chwastów ===
'''Faza rozwojowa rośliny''' jest kluczowa, ponieważ niektóre chwasty '''tracą smakowitość w miarę rozwoju'''. Dlatego ważne jest, aby rolnicy znali chwasty, by wiedzieć, kiedy są najbardziej wrażliwe na wypas.

Wypas jest skuteczniejszy, gdy '''chwasty są bardziej smakowite niż inne rośliny''', czyli gdy są młode i przed kwitnieniem lub wytwarzaniem nasion.

=== Skutki wypasu na chwasty ===
Ukierunkowany wypas może uszkadzać chwasty na różne sposoby, w zależności od okresu stosowania:

* na '''początku wiosny''' umożliwia '''eliminację nowego wzrostu''' chwastów, przez długi czas roślina jest osłabiona i ostatecznie obumiera
* '''później w sezonie wiosennym''' może '''zapobiec kwitnieniu''' i w konsekwencji tworzeniu nasion
* podczas '''sezonu wzrostu''' chwastów wypas może '''stresować''' [[chwast]] i tym samym '''ograniczyć jego konkurencję wobec pożądanych gatunków roślin'''
* jesienią może '''zakłócić przepływ składników odżywczych''' do korzeni i koron roślin, co '''zmniejszy zapasy węglowodanów''' niezbędnych do wzrostu chwastów.

== Intensywność i czas trwania wypasu ==

=== Przy zbyt niskiej intensywności ===

* '''Selekcja chwastów'''
* '''Zanik roślin smakowitych'''
* '''Dominacja odpornych chwastów'''

=== Przy zbyt wysokiej intensywności ===

* Ryzyko '''przepasu'''
* '''Degradacja gleby''' (zagęszczenie i erozja)

=== Wniosek ===
Celem jest ustanowienie '''silnego, ale krótkiego nacisku''' wypasu, po którym następuje '''okres odpoczynku''', aby pożądane rośliny mogły się rozwijać. Ważne jest sporządzenie listy chwastów obecnych na działce i oszacowanie ich ilości, aby przewidzieć odpowiedni nacisk i czas trwania wypasu.

== Zalety ==

* '''Poprawa infiltracji i wykorzystania wody'''
* Możliwość utrzymania stref nadrzecznych, na terenach górskich lub trudno dostępnych.
* Dostarczanie '''[[nawożenie]]''' przez zwierzęta.
* Recykling [[składniki odżywcze]].
* Poprawa '''struktury gleby'''.
* '''Zmniejszenie stosowania środków chemicznych i mechanicznych'''
* Możliwość zwiększenia plonów, zwłaszcza dzięki owcom wypasającym zboża ozime.<ref>Agrof’île. 2022. Pâturage des céréales : les premières références. [03/02/2026]. <nowiki>https://www.agrofile.fr/wp-content/uploads/2021/12/POSCIF_Fiche_technique_CEREALES.pdf</nowiki></ref>
* Alternatywna metoda na działkach z ograniczonym stosowaniem środków ochrony roślin.

== Ograniczenia ==

* Późny wypas może '''rozsiewać nasiona chwastów''' (przez odchody lub sierść zwierząt)
* Wypas zależy od '''warunków klimatycznych''', zwierzęta mogą pracować tylko na nośnej glebie.
* '''Dobrostan zwierząt musi być monitorowany''', ponieważ niektóre chwasty mogą być toksyczne. Badania wykazały, że suplementy pokarmowe mogą zmniejszać działanie niektórych toksyn (terpeny, taniny, szczawiany, …)
* Kluczowe jest '''dobre poznanie flory chwastów''' w celu '''precyzyjnego planowania''' ukierunkowanego wypasu.
* '''Ryzyko przepasu''', dlatego ważne jest precyzyjne zarządzanie wypasem ukierunkowanym.

== Wniosek ==

* Ukierunkowany wypas jest częścią '''zintegrowanego zarządzania chwastami'''.
* Wymaga '''szczegółowej wiedzy o gatunkach chwastów''' obecnych na działce i ich ilości.
* Jego skuteczność opiera się na '''dokładnym planie wypasu''' (okres, gdy chwasty są smakowite, wybór gatunku zwierzęcia, intensywność i czas trwania wypasu).

== Porady dotyczące ukierunkowanego wypasu w zależności od chwastów obecnych na działce ==
Badanie przeprowadzone w USA<ref>Jason C. Davison, Ed Smith et Linda M.Wilson. Livestock Grazing Guidelines for Controlling Noxious Weeds in the Western United States. [03/02/2026]. <nowiki>https://www.weld.gov/files/sharedassets/public/departments/public-works/documents/livestock_graizng_guidelinesdavison_et_al.-2007.pdf</nowiki></ref> opracowało listę zaleceń dotyczących ukierunkowanego wypasu niektórych chwastów, oto kilka z nich:
{| class="wikitable"
!Chwast
!Zwierzę
!Faza wzrostu chwastu
!Reakcja rośliny
!Liczba zabiegów rocznie
|-
| rowspan="3" |Ostropest plamisty
|Owce
|Fazy wegetatywne siewki
| rowspan="3" |Zmniejszenie wigoru, [[wielkość]] i kwitnienie
| rowspan="3" |Wystarczająco często, aby zapobiec kwitnieniu
|-
|Krowy, cielęta i młode bydło
|Siewka, pierwsze fazy wegetatywne
|-
|Kozy
|Wszystkie fazy
|-
|[[Rdestowiec japoński]]
|Kozy (samice i koźlęta)
|Fazy wegetatywne i kwiatowe
|Zmniejszenie liczby pąków i znaczne spowolnienie wzrostu
|Kilka razy w roku przez co najmniej 3 lata
|-
| rowspan="2" |[[Wilczomlecz]]
|Owce
|Fazy wegetatywne
| rowspan="2" |Zmniejszenie gęstości łodyg i biomasy roślin
| rowspan="2" |Co najmniej dwa razy w sezonie lub ciągle przez minimum 4-5 lat
|-
|Kozy
|Od faz wegetatywnych do kwitnienia
|-
| rowspan="3" |Ostropest pochylony
|Owce
| rowspan="3" |Od stadium rozety do fazy strzelania w źdźbło
| rowspan="3" |Zmniejszenie wigoru, wielkości i produkcji kwiatów
| rowspan="3" |Raz lub dwa razy w roku (przez co najmniej 3 lata) w stadium pąka/kwitnienia.
|-
|Kozy
|-
|Krowy i cielęta
|-
|Ostropest gwiaździsty
|Kozy i koźlęta
|Wszystkie fazy wzrostu
|Zmniejszony wzrost w roku zabiegu. Rosetty odrastają po usunięciu zwierząt
|Raz w roku w fazie kwitnienia (przez co najmniej 3 lata)
|-
|Manna mielec
|Konie, owce, bydło i kozy
|Wczesna faza wegetatywna
|Zmniejszenie wigoru rośliny
|Wypas ciągły aż do zastosowania innych metod kontroli
|-
| rowspan="2" |Chaber łąkowy
|Owce ([[owce]], jagnięta)
| rowspan="2" |Wszystkie fazy wzrostu przed kwitnieniem
| rowspan="2" |Zmniejszenie wigoru, gęstości, wielkości, łodyg kwiatowych i produkcji nasion.
| rowspan="2" |Trzy zabiegi rocznie (przez co najmniej 3 lata) między stadium rozety a fazą strzelania w źdźbło oraz podczas odrostu.
|-
|Kozy, koźlęta
|-
| rowspan="3" |[[Chaber solstycjowy]]
|Owce
| rowspan="3" |Wszystkie fazy wzrostu przed kwitnieniem
| rowspan="3" |Zmniejszenie wigoru, wielkości i produkcji kwiatów
| rowspan="3" |Dwa lub trzy zabiegi podczas faz rozety lub strzelania w źdźbło przez 3-5 lat
|-
|Kozy
|-
|Bydło
|}

== Wypas i rośliny wieloletnie ==

=== Sady ===
Zwierzęta, które można wprowadzić do sadu wysokopiennego to:
[[File:Bovin pommier.jpg|right|frameless]]
[[File:Poules-vergers.jpg|right|frameless]]
* owce
* bydło (obciążenie około 2/ha), głównie w sadach jabłoniowych
* kury (obciążenie około 500/ha dla dorosłych i 1500/ha dla młodych)
* gęsi (obciążenie 50 do 100/ha)
* kaczki (obciążenie 100 do 500/ha)
* świnie
* konie

Zaleca się '''usunięcie zwierząt 2 do 3 tygodni przed opadaniem owoców i do końca zbiorów'''.
{| class="wikitable"
|+Rozstawienie [[drzew]] owocowych dla [[przed-sad]]
Źródło: [[Structure:Osaé|Osaé]]
!Gatunek
!Odległość w rzędzie
!Odległość między rzędami
!Typowa gęstość
|-
|[[Jabłoń]]
|10-12 m
|10-12 m
|90-100 drzew/ha
|-
|[[Grusza]]
|10-12 m
|10-15 m
|70-80 drzew/ha
|-
|[[Wiśnia]]
|10-12 m
|12-15 m
|70-80 drzew/ha
|-
|[[Śliwa]]-Mirabelka
|7-10 m
|10-14 m
|100-120 drzew/ha
|-
|[[Orzech włoski]]
|12-14 m
|15-18 m
|40-50 drzew/ha
|}

=== Winorośle ===
[[File:Ovin vigne.webp|right|frameless]]
W winnicach '''wypas odbywa się od listopada do kwietnia''' zazwyczaj z udziałem owiec (preferowane owce rasy Ouessant i Shropshire), świń lub drobiu.

=== Ograniczenia ===

* '''Kontrola ilości trawy''' na działkach, aby zwierzęta nie uszkadzały [[:Category:Uprawy|upraw]].
* '''Ochrona upraw''' (drewniane ogrodzenia, metalowe osłony).
* '''Usuwanie zwierząt podczas zabiegów ochrony roślin i stosowania [[miedź]]''' (toksyczna dla niektórych zwierząt).
* '''Dodatkowy czas pracy''' (nadzór, ogrodzenia…). Niektórzy rolnicy '''współpracują z hodowcami''', co pozwala im mieć dodatkowe powierzchnie wypasu wysokiej jakości.

=== Zalety ===

* '''Oszczędność zabiegów odchwaszczania''' ([[mechaniczne i chemiczne]]). Należy jednak uważać, ponieważ niektóre zwierzęta selekcjonują rośliny, które jedzą (np. kury).
* Zwierzęta '''przyczyniają się do profilaktyki''' poprzez kontrolę niektórych [[patogeny]], deptanie liści i owoców oraz spożywanie uszkodzonych owoców.
* Dostarczanie '''nawożenia'''.
* '''Zwiększenie bioróżnorodności'''.
* Zwiększenie '''różnorodności dochodów.'''
* '''Zmniejszenie ryzyka [[przymrozek]]''' dzięki utrzymaniu niskiego lub zerowego pokrycia trawą pod drzewami. Sprzyja to wymianie ciepła z gleby do atmosfery, zmniejszając spadki temperatur nocnych.

== Doświadczenia ==

* [[Pâturage des cochons dans les vignes|Świnie w winnicach]]
* [[Pâturage des ovins dans les céréales|Owce na zbożach]]
* [[Pâturage des ovins dans les repousses de colza pour faire face à la sécheresse|Owce na odrostach rzepaku w walce z suszą]]
* [[Pâturage du triticale par des ovins|Wypas tritikale przez owce]]
* [https://www.jediagnostiquemaferme.com/wp-content/uploads/2017/10/LIVRET-REFERENCES-IRAEE-2-ANIMAUX-DANS-LE-VERGER-VDEF-1.pdf Owce pod jabłoniami]
* [[Déprimage de céréales par des bovins]]
* [https://www.jediagnostiquemaferme.com/wp-content/uploads/2017/10/LIVRET-REFERENCES-IRAEE-2-ANIMAUX-DANS-LE-VERGER-VDEF-1.pdf Drób pod jabłoniami i brzoskwiniami]
* [https://www.jediagnostiquemaferme.com/wp-content/uploads/2017/10/LIVRET-REFERENCES-IRAEE-2-ANIMAUX-DANS-LE-VERGER-VDEF-1.pdf Drób pod oliwkami]

== Załączniki ==

* [[Pâturage des ovins dans les vignes]]
* [[Pratiquer le pâturage des couverts et des repousses|Wypas okryw i odrostów]]

== Źródła ==

* Agrof’île. 2022. Le pâturage des couverts d’interculture : une formule gagnante. [03/02/2026]. https://www.agrofile.fr/wp-content/uploads/2021/12/POSCIF_Fiche_technique_COUVERTS.pdf
* Agrof’île. 2022. Pâturage des céréales : les premières références. [03/02/2026]. https://www.agrofile.fr/wp-content/uploads/2021/12/POSCIF_Fiche_technique_CEREALES.pdf
* I. Anghioni, P.C.F Carvalho, F. Gastal, S.K. Harrison, C.R. Lang, S.B.C. Lustosa, A. de Moraes, M.Z. Schuster et R.M. Sulc. 2018. Effects of top rotation and sheep grazing management on the seedbank and emerged weed flora under a no-tillage integrated crop-livestock system. [03/02/2026]. https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-agricultural-science/article/effects-of-crop-rotation-and-sheep-grazing-management-on-the-seedbank-and-emerged-weed-flora-under-a-notillage-integrated-croplivestock-system/A5C39CB3B6BC1D3A5AA1BC9FF4EE1DA1?utm_source=chatgpt.com
* Jack Arterburn. 2020. The role of grazing in integrated weed management. [03/02/2026]. https://www.agproud.com/articles/53638-the-role-of-grazing-in-integrated-weed-management?utm_source=chatgpt.com
* Derek W. Bailey, Elizabeth A.Burritt, Andres F.Cibils, Richard E.Estell, John R. Hendrickson, Mark Horney, Karen L.Launchbaugh, Jeffrey C. Mosley et John W.Walker. 2019. Targeted Livestock Grazing : Prescription for Healthy Rangelands. [03/02/2026]. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1550742419300399
* Biofil. 2020. Des volailles pour protéger les vergers. [03/02/2026]. https://abiodoc.docressources.fr/doc_num.php?explnum_id=4659
* [[Bio]] de Provence. Pâturage en vergers, une approche expérimentale. [03/02/2026]. https://www.herbea.org/fr/downloads/6272/2017_Bio-de-Provence_IRAEE_Paturage-en-vergers-synthese-version.pdf
* Bio en [[Grand Est]]. L’écopâturage en [[viticulture]]. [03/02/2026]. https://alsace.lpo.fr/images/stories/Articles/docLPO/Vinbiodiv-F-Flyer_Ecopaturage.pdf
* Chambre d’agriculture de [[Normandie]]. 2024. La bonne conduite de la [[prairie]] pour éviter le [[désherbage chimique]]. [03/02/2026]. https://opera-connaissances.chambres-agriculture.fr/doc_num.php?explnum_id=217653#:~:text=Alterner%20fauche%20et%20pâture%20Cela,Ni%20trop%2C%20ni%20trop%20peu
* Sylvie Colleu. 2020. Etude REVE : Reconnexion verger-élevage. [03/02/2026]. http://gis-fruits.org/content/download/4224/41364?version=1
* Jason C. Davison, Ed Smith et Linda M.Wilson. Livestock Grazing Guidelines for Controlling Noxious Weeds in the Western United States. [03/02/2026]. https://www.weld.gov/files/sharedassets/public/departments/public-works/documents/livestock_graizng_guidelinesdavison_et_al.-2007.pdf?utm_source=chatgpt.com
* Eddy Dumbardon-Martial, Anaïs et Christian Lavigne. 2012. Les volailles pour un contrôle biologique des adventices dans les vergers. [03/02/2026]. https://fruits.edpsciences.org/articles/fruits/abs/2012/05/fruits120029/fruits120029.html
* INRAE. Le pâturage en vergers. [03/02/2026]. https://www.jediagnostiquemaferme.com/wp-content/uploads/2017/10/LIVRET-REFERENCES-IRAEE-2-ANIMAUX-DANS-LE-VERGER-VDEF-1.pdf
* OSAE. Réintroduire le pâturage dans les [[cultures pérennes]] enherbées. [03/02/2026]. https://osez-agroecologie.org/syntheses-techniques/reintroduire-le-paturage-dans-les-cultures-perennes-enherbees/du-concept-a-la-technique-3/
* Produire Bio. 2024. Le pâturage pour déprimer les céréales et détruire les couverts : des bénéfices multiples. [03/02/2026]. https://www.produire-bio.fr/articles-pratiques/le-paturage-pour-deprimer-les-cereales-et-detruire-les-couverts-des-benefices-multiples/
* Delphine Scohy. 2019. Combiner pâturage et production de fruits : un système aux multiples atouts. [03/02/2026]. https://www.web-agri.fr/paturage/article/164779/les-pres-vergers-combiner-paturage-et-production-de-fruits#:~:text=Un%20p%C3%A2turage%20possible%2010%20mois,sans%20p%C3%A2turage%20pour%20des%20pommiers
* Martin Trouillard. 2022. Pâturage ovin sous vergers : deux années d’essais on farm s’achèvent. [03/02/2026]. https://www.fibl.org/fr/infotheque/message/paturage-ovin-sous-vergers-deux-annees-dessais-on-farm-sachevent
* University of California. Integrated Weed Management. [03/02/2026]. https://ucanr.edu/site/integrated-weed-management/grazing-0?utm_source=chatgpt.com
[[en:Managed grazing]]
[[de:Gezielte_Weidewirtschaft]]
[[el:Καθοδηγούμενη_βόσκηση]]
[[es:Pastoreo_dirigido]]
[[fi:Ohjattu_laidunnus]]
[[hu:Irányított_legeltetés]]
[[it:Pascicoltura_direzionata]]
[[nl:Geleid_weiden]]
[[fr:Pâturage_dirigé]]
[[de:Gezielte Weidewirtschaft]]
[[el:Καθοδηγούμενη βόσκηση]]
[[en:Managed grazing]]
[[es:Pastoreo dirigido]]
[[fi:Ohjattu laidunnus]]
[[hu:Irányított legeltetés]]
[[it:Pascicoltura direzionata]]
[[nl:Geleid weiden]]
[[pt:Pastoreio_dirigido]]
[[ar:الرعي_الموجه]]

Ukierunkowanie rzędów w celu ograniczenia wzrostu chwastów

2026-02-18T13:12:42Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Organisme=Narodowe Centrum Agroekologii
| Programme=Conserwa
| Image=Comparaison de l'orientation est-ouest et nord-sud.jpg
| ImageCaption=Orientation est-ouest (à gauche) et nord-sud (à droite)
| Type de production=Grandes cultures
| Objectif=Adventices
| Mots-clés=Semis, Orientation des rangs
}}
Orientacja wschód-zachód to technika siewu polegająca na ukierunkowaniu rzędów upraw w kierunku wschód-zachód. Technika ta pozwala na '''maksymalizację zacienienia chwastów przez uprawę''', co ogranicza ich wzrost i konkurencję o zasoby.<ref>Why consider sowing east-west? https://www.weedsmart.org.au/content/why-consider-sowing-east-west/</ref>

==Opis==
Orientacja wschód-zachód jest szczególnie skuteczna w [[:Category:Regions|regionach]], gdzie słońce jest nisko na niebie zimą, jak w Europie czy Australii, ponieważ cień jest maksymalizowany. To '''zmniejsza ilość światła dostępnego dla chwastów''', ograniczając ich [[photosynthesis]] i wzrost.

Na zdjęciach wyraźnie widać, że ilość światła docierającego do gleby jest znacznie mniejsza, gdy rzędy są ukierunkowane wschód-zachód.

== Zalety ==

=== Koszt ===
Ta metoda jest '''w 100% bezpłatna''' i nie wymaga żadnych inwestycji sprzętowych. Może wymagać reorganizacji siewów, jeśli zmienią się trasy ciągników.

=== Wpływ na chwasty ===
Niewiele badań ilościowo określiło rzeczywisty wpływ tej metody na zachwaszczenie i konkurencję chwastów.

Catherine Boger w Australii zaobserwowała '''redukcję biomasy chwastów o 51% w uprawie [[pszenica]]''' i '''37% w [[jęczmie]]''' przy orientacji rzędów wschód-zachód w porównaniu do orientacji północ-południe.

Metoda wydaje się być szczególnie '''skuteczna w zbożach''', ponieważ nie przyniosła przekonujących rezultatów dla [[rzepak]] ani [[groch]].

=== Wpływ na dostępność światła ===

[[:Category:Crops|Uprawy]] ukierunkowane wschód-zachód ogólnie pochłaniają więcej światła, co prowadzi do lepszej konkurencji świetlnej z chwastami. Jest to szczególnie prawdziwe dla zbóż, z '''28% więcej światła pochłanianego przez pszenicę i 18% przez [[:Category:Jęczmień|jęczmień]]''' w porównaniu do orientacji północ-południe.

Dzięki temu zjawisku maksymalnego pokrycia roślinnego i przechwytywania światła, '''wilgotność gleby jest zazwyczaj lepsza''' przy stosowaniu tej metody.

=== Wpływ na plon ===

Ponownie, znaczące wyniki obserwuje się w '''zbożach''', gdzie średnio odnotowano '''plony wyższe o 25%''' dzięki tej orientacji siewu.

== Wady ==

* Ta orientacja siewu może '''być niemożliwa do zastosowania lub powodować znaczne straty czasu''' w zależności od '''kształtu pola'''. Jeśli działka jest prostokątna i skierowana północ-południe, siew wzdłuż szerokości jest znaczną stratą czasu i zwiększa powierzchnię przejazdów.
* Brakuje nam danych naukowych i technicznych do oceny trafności tej praktyki, ale nie wydaje się ona mieć rażących wad poza trudnościami we wdrożeniu w różnych sytuacjach.

== Perspektywy ==
Trwają badania prowadzone przez [[Structure:Centre National d'Agroécologie|Narodowe Centrum Agroekologii]], a dane liczbowe powinny pozwolić na lepsze zrozumienie metody w warunkach Francji metropolitalnej.

== Źródła ==
Artykuł został napisany przez [[Utilisateur:Jasmin Razongles|Jasmin Razongles]], studenta inżynierii rolniczej na stażu w [[Structure:Centre National d'Agroécologie|Narodowym Centrum Agroekologii]].

<references />
{{Pages liées}}
[[en:Row orientation to limit weed growth]]
[[es:Orientar las hileras para limitar el crecimiento de las malezas]]
[[it:Orientare le file per limitare la crescita delle infestanti]]
[[de:Reihenführung zur Begrenzung des Unkrautwuchses]]
[[el:Κατευθύνσεις σειρών για τον περιορισμό της ανάπτυξης ζιζανίων]]
[[nl:Rijen richten om de groei van onkruid te beperken]]
[[hu:Sorok irányítása a gyomok növekedésének korlátozására]]
[[fr:Orienter les rangs pour limiter la pousse des adventices]]
[[de:Reihenführung zur Begrenzung des Unkrautwuchses]]
[[el:Κατευθύνσεις σειρών για τον περιορισμό της ανάπτυξης ζιζανίων]]
[[en:Row orientation to limit weed growth]]
[[es:Orientar las hileras para limitar el crecimiento de las malezas]]
[[hu:Sorok irányítása a gyomok növekedésének korlátozására]]
[[it:Orientare le file per limitare la crescita delle infestanti]]
[[nl:Rijen richten om de groei van onkruid te beperken]]
[[fi:Rivien_suuntauksen_rajoittaminen_rikkakasvien_kasvun_estämiseksi]]
[[pt:Orientar_as_fileiras_para_limitar_o_crescimento_das_ervas_daninhas]]
[[ar:توجيه_الصفوف_للتقليل_من_نمو_الأعشاب_الضارة]]

Zakrycie

2026-02-18T13:12:16Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
| Type de production = Warzywnictwo
| Objectif = Zachwaszczenie@ Odchwaszczanie przez przykrycie gleby
| Image = Occultation.jpg
| Mots-clés = Odchwaszczanie
}}

Przykrycie (okultacja) to metoda [[odchwaszczania]], która polega na '''eliminacji nasion w stanie spoczynku''' zgromadzonych w glebie oraz '''siewek''' poprzez '''ciepło''' i '''pozbawienie światła'''. Nasiona chwastów umieszczone w wilgotnych warunkach i pod wpływem promieniowania słonecznego (wzrost temperatury) kiełkują, a następnie giną w braku światła. Zabieg ten wykonuje się przed założeniem uprawy.

Chociaż użycie plastiku nie wydaje się ekologiczne, jest to metoda tymczasowa, która może pozwolić na oczyszczenie gleby z nasion w stanie spoczynku, aby po kilku latach móc z niej zrezygnować.

== Wymagania wstępne ==

* '''Kiedy:''' Skuteczność przykrycia zmienia się '''w zależności od pory roku'''. Jest maksymalna przy założeniach od '''kwietnia do sierpnia''', ograniczona od stycznia do marca (w tym okresie kluczowy jest wybór folii termicznej). Najwyższe temperatury gleby występują, gdy dni są długie, temperatury wysokie, niebo bezchmurne, a [[wiatr]] słaby. Efekt nagrzewania gleby jest mniejszy przy pochmurnej pogodzie. Wiatr rozprasza uwięzione ciepło i może odrywać lub uszkadzać folie. Przykrycie jest również możliwe w październiku, aby utrzymać osłonę przez całą zimę. Ta konfiguracja jest jednak zalecana dla gleb mało podatnych na zbrylanie. Może także sprzyjać nornikom.
* '''Zalety:'''
** '''Bez [[chemia]].'''
** Po kilku latach, jeśli zapas nasion chwastów w glebie zostanie znacznie zredukowany, można z niej zrezygnować.

* '''Wady:'''
** Metoda '''długa''', minimum 4 tygodnie.
** '''Ograniczona skuteczność wobec roślin [[wieloletnie]]''' : konieczne jest wydłużenie okresów zabiegu.

== Sprzęt: jaki plastik stosować? ==
Istnieje kilka opcji, ale należy uwzględnić nieprzezroczystość, przepuszczalność i efekt termiczny.

=== Czarny polietylen ===
{{Image | Image = Occultation.jpg | Alignement = Right | Cadre = True}}
'''Łatwość aplikacji:'''

* '''Łatwa mechanizacja''' (rozwijarka do ściółkowania).
* Silne narażenie na wiatr (przy układaniu).
* Delikatne zdejmowanie (kruchy materiał).

'''Przepuszczalność:'''

* Brak, więc niewielkie ryzyko wysuszenia powierzchni.
* '''Utrzymuje wilgotność gleby.'''

'''Skuteczność w zwalczaniu zachwaszczenia:'''

* Dobra (jeśli warunki założenia są optymalne).
* '''Efekt termiczny''' polietylenu optymalizuje kiełkowanie chwastów.
* Brak przykrycia przejść między rzędami przy układaniu [[mechanicznym]].

'''Trwałość:'''

* Trudne, a nawet niemożliwe ponowne użycie. Może się rozedrzeć podczas zdejmowania lub być biodegradowalny, wytrzymuje 2 miesiące latem i 6 zimą, potem może być zakopany i rozłożony przez mikroorganizmy.
* Koszt: 1 m na 1000 m za 180 €.
{{Image | Image = Toile tirée.jpg | Alignement = Right | Cadre = True}}

=== Tkanina tkana ===
'''Łatwość aplikacji:'''

* Lekka, ale lepiej wybierać cięższe (130 g/m²).
* Średnia podatność na wiatr.
* Możliwość mechanizacji.
* Dostępne różne szerokości.
* '''Nadaje się na nierówne gleby''' (zagłębienia).

'''Przepuszczalność:'''

* Dobra do średniej (zależnie od jakości i zużycia).
* '''Ma tendencję do wysuszania''' powierzchni gleby, ale możliwe jest ponowne nawilżenie przez podlewanie i deszcz.

'''Skuteczność w zwalczaniu zachwaszczenia:'''

* Dobra (jeśli warunki założenia są optymalne i wilgotność w pierwszych cm gleby jest utrzymana).
* Mniejsza, jeśli grubość jest mała i/lub zużycie duże.
* Wysuszenie powierzchni gleby.
* Niewielki efekt termiczny.

'''Trwałość:'''

* '''Możliwość ponownego użycia''' od 5 do 10 lat (możliwe wielokrotne użycia w roku). Tkanina staje się mniej nieprzezroczysta na światło pod wpływem promieniowania słonecznego i warunków atmosferycznych.
* Koszt: [[rolka]] 100 m na 1 m kosztuje około 60 €.
{{Image | Image = Img18.jpg | Alignement = Right | Cadre = True}}

=== Zielona lub czarna folia do kiszonki ===
'''Łatwość aplikacji:'''

* Dobra odporność na wiatr.
* Możliwość cięcia na wymiar. Dostępna w dużych szerokościach.
* Ciężka.
* '''Tylko ręczne układanie'''. Układanie i zdejmowanie ręczne jest tym bardziej uciążliwe, im większe wymiary folii. Należy ograniczyć szerokość do 3 rzędów lub maksymalnie 4 m i manipulować nią w dwie osoby, aby zoptymalizować czas układania/zdjemowania (narażenie na wiatr, rozwijanie...).
* Należy upewnić się, że gleba jest dobrze wyrównana, ponieważ istnieje ryzyko gromadzenia się wody w kieszeniach, co powoduje rozdarcia folii podczas jej zdejmowania.

'''Przepuszczalność:'''

* '''Brak''', niewielkie ryzyko ponownego nawilżenia i wysuszenia powierzchni.
* Utrzymuje wilgotność gleby.
* Ryzyko zbrylania/zagęszczenia na ciężkich glebach i po dokładnej uprawie.

'''Skuteczność w zwalczaniu zachwaszczenia:'''

* Dobra (jeśli warunki założenia są optymalne).
* '''Efekt termiczny''' folii optymalizuje kiełkowanie chwastów.

'''Trwałość:'''

* Koszt: 6 m na 50 m około 150 €.

== Procedura ==

{{Image | Image = Désherbage solaire.png | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Odchwaszczanie przez przykrycie}}
# '''Przygotowanie gleby''': przygotowanie gleby jest podobne do '''fałszywego siewu.'''
#* Unikać głębokiego spulchniania przez orkę lub glebogryzarkę, preferować narzędzia z zębami ([[kultywator]], kultibutta, actisol), które utrzymują pozycję nasion w profilu gleby. Celem jest utrzymanie maksymalnej liczby '''nasion do kiełkowania na powierzchni.'''
#* '''Bardzo gładka gleba''' (przejechać wałkiem), z małą ilością grudek i ściółki na powierzchni, pozwoli folii dobrze przylegać do gleby, tworząc mniej kieszeni powietrznych, zmniejszając ryzyko rozdarcia przez wiatr i ograniczając utratę ciepła. Nie wykonywać bardzo drobnego przygotowania, gdy gleba jest [[gliniasta]] lub [[ilasta]], ponieważ może dojść do '''zbrylania się'''. Wysoka wilgotność i długi czas przykrycia pogarszają ten efekt.
#* Jeśli folia jest układana na przygotowanym łożu siewnym, pozwala to na '''późniejsze sadzenie z minimalną ingerencją w glebę''', minimalizując ryzyko wyniesienia nasion chwastów, które przetrwały zabieg. Przygotowanie łoża siewnego może również poprawić zdolność gleby do zatrzymywania wody.
# '''Nawilżyć glebę''', aby uzyskać lepsze wyniki. Nawadniać tak, aby wilgotność pod folią była wystarczająca i stała, umożliwiając chwastom '''kiełkowanie w optymalnych warunkach'''. Wilgotne nasiona są bardziej wrażliwe na '''niszczenie termiczne''' niż suche, a wilgoć może '''stymulować kiełkowanie'''. Woda zwiększa również przewodność cieplną, pozwalając na przenikanie ciepła w głąb profilu gleby, aby dotrzeć do '''głębiej położonych nasion'''. Zwykle preferuje się przygotowanie w formie grządek lub wałów, aby ułatwić drenaż w przypadku nadmiaru wody. Należy również pamiętać, że ta konfiguracja będzie miejscem następnej uprawy, aby ograniczyć ingerencję w glebę do minimum między przykryciem a założeniem uprawy.
# '''Nałożyć plastik''': im '''bliżej powierzchni gleby''' jest plastik, tym lepsze nagrzewanie. Musi być dobrze '''napięty''' i '''przylegać''' do gleby (krótkie zraszanie po ułożeniu poprawia przyleganie). Aby zapobiec wzrostowi chwastów, należy unikać przepływu powietrza pod plastikiem lub pustek w glebie. Można układać tylko na pasach uprawy, ale zastosowanie na całym polu może zwiększyć skuteczność, ponieważ zmniejsza utratę ciepła na brzegach. Zapobiega to pozostawieniu gołej gleby, gdzie chwasty mogą przetrwać.{{Image | Image = Application Polyéthylène noir.jpg | Alignement = Right | Cadre = True}}
#* '''Układanie mechaniczne – ściółkarka, rozwijarka:'''
#** '''Szybkie'''.
#** Dobra odporność na wiatr (zakopane w glebie).
#** Układanie jest delikatne, jeśli folia jest krucha.
#* '''Obciążenie ziemią:'''
#** Brak specjalnego sprzętu, ale wymaga siły fizycznej.
#** Średnia odporność na wiatr.
#* '''Metalowe zszywki:'''
#** Szybkie.
#** '''Dobra odporność na wiatr''' (1 zszywka co około 4 m).
#** Trudne na kamienistej glebie.
#** '''Czasem trudne do usunięcia''' ([[rdza]]).
#** '''Przebija folię.'''
#** Obrzeże jest jednak konieczne, jeśli działka jest wietrzna.
#* '''Worki silosowe, belki tunelowe:'''
#** Dobra odporność na wiatr (1 worek co około 5/6 m).
#** Szybkie przy ponownym układaniu.
#** '''Ciężkie w obsłudze''' (układanie i zdejmowanie).
#** Koszt.
# '''Opcja:''' do małych powierzchni w chłodniejszym klimacie może być przydatne użycie '''podwójnej warstwy plastiku z przestrzenią powietrzną''' utworzoną przez przedmioty takie jak plastikowe butelki lub rury PCV między warstwami. Udowodniono, że ta metoda podnosi temperaturę gleby o dodatkowe 1 do 5°C w porównaniu z pojedynczą warstwą przezroczystego plastiku.
# '''Czas trwania przykrycia:''' Zależy od daty ułożenia:
#* '''Styczeń do marzec''': 8 tygodni (założenie uprawy: początek marca do początku maja).
#* '''Kwiecień do połowy maja''': 6, potem 5 tygodni (założenie uprawy: połowa maja do połowy czerwca).
#* '''Połowa maja do połowy września''': 4 tygodnie (założenie uprawy: połowa czerwca do połowy października).
#* '''Wrzesień do końca roku''': długie przykrycie w celu wczesnego siewu (marzec-kwiecień następnego roku), szczególnie na glebach trudnych do obróbki po zimie.
#* Dla wczesnych terminów oznacza to konieczność przygotowania gleby i łoża siewnego pod koniec zimy.
# '''Utrzymywać wilgotność pierwszych 10 cm gleby''', warunek konieczny do kiełkowania chwastów.
# '''Zakładanie uprawy: minimalizować zaburzenia gleby''' po zdjęciu folii, aby nie wynosić nowych nasion chwastów na powierzchnię. Można to zrobić zaraz po zdjęciu folii lub wymagać czasu na przesuszenie w zależności od sytuacji. Najlepiej '''siać lub sadzić bezpośrednio bez ingerencji w glebę'''. Jeśli warunki nie są sprzyjające, konieczna obróbka gleby spowodowana zbrylaniem powierzchni powinna być bardzo płytka (3 do 5 cm, nigdy powyżej 10 cm), aby ograniczyć ryzyko wyniesienia nasion chwastów. Można to wykonać za pomocą np. zgarniacza lub [[grabi]] zębatych.
#* Jeśli plastik jest usunięty przed sadzeniem, można go ponownie użyć. W przeciwnym razie, jeśli pozostanie na glebie, '''sadzenie można wykonać przez wykonanie otworów w folii'''. Zapobiega to pojawianiu się chwastów.

== Porównanie z solarizacją ==
[[Solarizacja]] wykorzystuje przezroczystą folię, jest skuteczniejsza w '''ciepłym i słonecznym klimacie''', natomiast przykrycie używa czarnej folii i jest skuteczniejsze w [[:Category:Regiony|regionach]] '''zimniejszych lub z większym cieniem i wiatrem'''.

* '''Temperatura:''' jest wyższa przy solarizacji. Podczas solarizacji fale świetlne przenikają przez przezroczysty plastik i bezpośrednio nagrzewają glebę pod spodem. Ciepło jest następnie zatrzymywane pod plastikiem dzięki efektowi cieplarnianemu. Przy czarnej folii energia słoneczna jest pochłaniana przez plastik, część ciepła jest przekazywana do gleby, a część tracona do powietrza. Zastosowanie '''podwójnej warstwy''' przezroczystego plastiku lub przezroczystego na czarnym może dodatkowo zwiększyć temperaturę i skuteczność.
* '''Kiełkowanie na światle:''' czarna folia może '''blokować kiełkowanie''' niektórych nasion. Światło jest ważnym sygnałem dla '''kiełkowania''' wielu gatunków i dla '''[[fotosynteza]]''' roślin.

== Możliwe kombinacje ==
Przykrycie można łączyć z solarizacją w warunkach wymagających '''optymalizacji''' techniki odchwaszczania. Może to mieć miejsce przed '''wczesnym siewem''' [[marchewki]] lub przy zakładaniu szkółki [[porów]]. Stosuje się wtedy '''solarizację letnią''' (początek sierpnia – koniec września) '''następnie przykrycie''' w celu utrzymania pola wolnego od chwastów aż do założenia uprawy '''po zimie'''. Jeśli działka jest dostępna latem przed przykryciem, warto posiać letnią zielonkę zmarzlinową, np. [[gryka]] (Fagopyrum esculentum), która szybko rośnie i wydziela przez korzenie [[Zwalczanie chwastów za pomocą roślin towarzyszących|toksyczne substancje ograniczające rozwój chwastów]]. Należy jednak pilnować, aby zielonka nie zakwitła i nie wydała nasion, co spowodowałoby pojawienie się nowej flory chwastów w następnym roku.

== Skuteczność i wpływ ==

=== Skuteczność przeciw chwastom ===

* Odchwaszczanie przez przykrycie jest skuteczne przeciw większości '''[[chwasty jednoroczne]]''', zmniejszając ich '''zasoby nasion'''. Praktyka powoduje '''kiełkowanie nasion chwastów''' i '''niszczenie siewek przez brak światła'''. Eksperymenty wykazały wyraźny efekt na zachwaszczenie przez kilka miesięcy po przykryciu.
* Jest jednak '''mało skuteczne wobec roślin wieloletnich''', które potrafią przetrwać i odrosnąć po zdjęciu folii. Generalnie im dłuższy czas przykrycia, tym skuteczniejsze wobec wieloletnich.

=== Wpływ na faunę ===
Niektóre gatunki [[grzybów]] mogą być sprzyjane przez '''mikroklimat''' stworzony przez folię plastikową (np. [[Rhizoctonia brunatna|rhizoctonia]]). Folie plastikowe mogą tworzyć osłonę sprzyjającą gryzoniom, takim jak norniki.

=== Wpływ ekonomiczny ===

* Oszczędność '''robocizny''' (wyrwanie chwastów), '''zabiegów''' lub '''kosztów mechanizacji''' ([[odchwaszczanie mechaniczne]]).
* Początkowa inwestycja wynosi od '''0,08 do 1,10 €/m²''' <ref>Przykrycie gleby przed [[marchew]] konserwacyjną, Les Sillons de Haute Alsace, 2014 [https://polemaraichage.com/wp-content/uploads/2018/09/Exp%C3%A9_GestionAdventices_Occultation_Carottes_r%C3%A9sultats2014.pdf]</ref> w zależności od grubości i rodzaju użytego plastiku. Inwestycja ta może być amortyzowana przez kilka lat, jeśli plastik jest wielokrotnie używany.
* Finansowanie '''sektora recyklingu''' realizowane przez [https://www.adivalor.fr/Adivalor/ Adivalor] również wymaga wsparcia. Finansowane jest dwoma sposobami (źródło CPA): ekokontrybucją u źródła w wysokości 240 €/t nowego plastiku (2020) dla folii ściółkujących, opłatami za odbiór wynoszącymi 145 €/t zużytej folii rolniczej (FAU) dla ściółek, gdy stopień zabrudzenia przekracza 50% (2020). Możliwe jest również uzyskanie premii zwracanej za FAU o niższym stopniu zabrudzenia: 95 €/t dla plastiku przezroczystego, 50 €/t dla plastiku kolorowego (2020).

== Źródła ==

* [https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00009673_pdf.pdf Alternatywne odchwaszczanie w warzywnictwie], [[Izba Rolnicza|Izba Rolnicza]] Ain, 2016.
* [https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Lutte_Par_Occultation_Contre_Les_Adventices_En_Productions_Legumieres Odchwaszczanie przez przykrycie w produkcji warzyw], GIS PICLég, 2021.
* [https://eorganic.org/node/25440 Solarizacja i przykrywanie do zwalczania chwastów na ekologicznych gospodarstwach warzywnych w północno-wschodnich USA], National Organic Program, 2018.
{{Annexes de la pratique}}
[[en:Occultation]]
[[es:Ocultación]]
[[it:Occultazione]]
[[de:Bedeckung]]
[[el:Απόκρυψη]]
[[nl:Bedekking]]
[[hu:Eltűnés]]
[[fr:Occultation]]
[[de:Bedeckung]]
[[el:Απόκρυψη]]
[[en:Occultation]]
[[es:Ocultación]]
[[hu:Eltűnés]]
[[it:Occultazione]]
[[nl:Bedekking]]
[[fi:Okultaatio]]
[[pt:Ocultação]]
[[ar:كسوف]]

Gorąca piana

2026-02-18T13:11:09Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique|Programme=Conserwa | Objectif=Odchwaszczanie | Mots-clés=Odchwaszczanie | Image=Hot foam.jpg}}
'''[[odchwaszczanie]] gorącą pianą''' to metoda '''termiczna i bez użycia środków chemicznych''', która wykorzystuje mieszankę '''gorącej wody i biodegradowalnej piany''' do niszczenia chwastów. Piana działa jak '''warstwa izolacyjna''', pozwalając na utrzymanie ciepła wody (zwykle między '''95 a 100 °C''') w kontakcie z rośliną na tyle długo, aby '''zniszczyć jej komórki'''. Roślina szybko więdnie i obumiera.

Jest to interesująca alternatywa dla [[herbicydy]], zwłaszcza w miejscach, gdzie ich stosowanie jest ograniczone lub w ramach podejścia '''agroekologicznego lub ekologicznego'''.

=== Zasada działania ===

# '''Maszyna podgrzewa wodę''' do bardzo wysokiej temperatury.
# Gorąca woda jest mieszana z '''biodegradowalnym środkiem pianotwórczym''' (często na bazie olejów roślinnych i naturalnych cukrów).
# Gorąca piana jest aplikowana '''bezpośrednio na chwasty'''.
# Piana utrzymuje ciepło przy roślinie, aż do szyjki korzeniowej.
# '''Komórki roślinne pękają''' pod wpływem ciepła, co niszczy nadziemną część rośliny.

W przypadku roślin [[byliny]] lub głęboko ukorzenionych, może być konieczne '''kilkukrotne przejście'''.

=== Zalety odchwaszczania gorącą pianą ===
* '''Bez środków chemicznych''' : Brak herbicydów, więc bezpieczne dla ludzi, zwierząt i pożytecznych owadów.
* '''Przyjazne dla środowiska''' : Biodegradowalna piana, brak zanieczyszczenia gleby.
* '''Możliwość stosowania w każdych warunkach pogodowych''' : W przeciwieństwie do niektórych środków chemicznych.
* '''Bezpieczne w pobliżu zbiorników wodnych''' : Idealne w pobliżu stawów, rowów, szklarni lub placów zabaw.
* '''Precyzyjne celowanie''' : Pozwala na zwalczanie chwastów bez uszkadzania [[:Category:Uprawy|upraw]].

=== Wady i kwestie do uwagi ===
* '''Zużycie energii''' : Konieczne jest podgrzewanie wody, co wymaga paliwa lub energii elektrycznej.
* '''Wolniejsze niż oprysk''' : Proces aplikacji zajmuje więcej czasu.
* '''Drogi sprzęt''' : Zakup lub wynajem maszyny to inwestycja.
* '''Ograniczony efekt na głębokie korzenie''' : Wymaga wielokrotnego przejścia na bylinach.
* '''Mało odpowiednie na duże powierzchnie''' : Lepiej sprawdza się w '''sadach, [[winorośl]], ogrodach warzywnych lub alejach''' niż na polach upraw wielkoobszarowych.

=== Zastosowania ===
* '''Winorośl i sady''' : Odchwaszczanie pod rzędami.
* '''Ekologiczne [[ogrodnictwo warzywne]]''' : Aleje, obrzeża, strefy przejściowe.
* '''Rolnictwo miejskie lub ogrody społeczne''' : Obszary wrażliwe.
* '''Pastwiska i obszary [[Hodowla|hodowlane]]''' : Bezpieczne dla zwierząt.
* '''Przestrzenie publiczne lub naturalne''' : Place zabaw, pobocza dróg, obszary Natura 2000.

=== Koszty i dostępność ===

* '''Zakup maszyny''' : Około 10 000 do 25 000 €, w zależności od modelu.
* '''Wynajem lub usługa''' : Dostępne przez firmy lub spółdzielnie.
* '''Naboje z pianą''' : Dostarczane w formie płynnej lub w kartuszach.

Dostępne są '''dotacje publiczne''' (np. programy agrośrodowiskowe, eko-reżimy WPR), które mogą wspierać finansowanie tego typu sprzętu przyjaznego środowisku.

=== Źródła ===
* Les techniques de désherbage alternatif - La mousse chaude https://www.adalia.be/sites/default/files/media/resources/Fiche-mousse-chaude.pdf
* Désherbage Ecologique à mousse - https://www.solubio.re/d%C3%A9sherbage-ecologique
* La mousse « Foamstream » : un concept de désherbage écologique - https://www.weedingtech.com/fr/wp-content/uploads/sites/4/2021/12/FR_French_Chamber_of_Agriculture_6-month_Foamstream_trial_v1.0.pdf

[[en:Hot foam]]
[[es:Espuma caliente]]
[[it:Schiuma calda]]
[[de:Warmschaum]]
[[el:Ζεστή αφρός]]
[[nl:Warmschuim]]
[[hu:Forró hab]]
[[fr:Mousse chaude]]
[[de:Warmschaum]]
[[el:Ζεστή αφρός]]
[[en:Hot foam]]
[[es:Espuma caliente]]
[[hu:Forró hab]]
[[it:Schiuma calda]]
[[nl:Warmschuim]]
[[fi:Kuuma_vaahto]]
[[pt:Espuma_quente]]
[[ar:رغوة_ساخنة]]

Zwalczanie chwastów przez dźwignie agronomiczne

2026-02-18T13:10:44Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Grande thématique
| Sous-titre =
| Titre =
| Image = Tournesol associé trèfle.jpg
| Portail parent = Odchwaszczanie
| Titre court =
| Mots-clés SEO = Odchwaszczanie, chwasty
| Description = Dźwignie agronomiczne: płodozmian, przesunięcie terminów siewu, allelopatia, ...
| Icone =
| Glyph = Gestion-des-couverts-vegetaux }}

'''[[zarządzanie chwastami]]''' jest kluczowym wyzwaniem w rolnictwie, szczególnie w [[uprawach polowych]], gdzie są one uważane za główne zagrożenie. Ich obecność może znacząco obniżyć plony [[:Category:Uprawy|upraw]], konkurując o zasoby (światło, wodę, [[składniki odżywcze]]). Podejście agronomiczne, promujące metody alternatywne wobec stosowania [[herbicydy]], opiera się na zestawie dźwigni mających na celu '''zakłócenie cyklu życiowego chwastów''' i ograniczenie ich wpływu. Praktyki te wpisują się w logikę '''agroekologii''', łącząc skuteczność i trwałość.

== Analiza zachwaszczenia pola ==
Ważne jest uwzględnienie '''historii infestacji''' pola, która częściowo determinuje stan zachwaszczenia i ryzyko na kolejne lata, w zależności od potencjalnego zasobu nasion. Znajomość pola pozwala również zarządzać ryzykiem krótkoterminowym. Na przykład ilość chwastów obecnych na początku zimy (okres międzyplonowy) wpływa na ich gęstość po zimie i na początku następnej uprawy<ref>''Wpływ wprowadzenia międzyplonów na chwasty: analiza sieci doświadczeń (Projekt VANCOUVER)'', F. VUILLEMIN i in., 2019
</ref>.

=== Identyfikacja chwastów ===
{{Image|Image=Gaillet cotylédons.jpg| Légende=Gaillet gratteron w stadium liścieni, Diagbet | Alignement=Right}}
Można rozpoznać wiele chwastów upraw polowych na [[Infloweb|InfloWeb]]. Znajdziesz tam warunki sprzyjające ich rozwojowi, próg szkodliwości, głębokość wschodów oraz '''alternatywne metody zwalczania'''. Na [[Diagbet : narzędzie do identyfikacji chwastów ITB|Diagbet]] (ITB i in.) masz dostęp do '''130 chwastów''' i '''32 traw''', wraz z ich cechami biologicznymi i różnymi fazami rozwojowymi do identyfikacji.
{| class="wikitable"
|+Typy biologiczne niektórych chwastów<ref>''Elementy biologii chwastów'', Alain Rodriguez, 2010</ref>
!Typ biologiczny
!Czas trwania cyklu
!Rozmnażanie płciowe
!Rozmnażanie wegetatywne
!Przykłady
|-
|jednoroczny
|1 rok
|tak
|nie
|[[Gaillet gratteron]]
|-
|dwuletni
|2 lata
|tak
|nie
|[[Dzika marchew]]
|-
|wieloletni
|kilka lat
|tak
|tak (przypadkowo)
|[[Rumex crépu]]
|-
|bylinowy
|wieczny
|tak (rzadko)
|tak (głównie)
|[[Oset polny]]
|}

=== Próg szkodliwości ===
{{Image|Image=Seuils-nuisibilite-adventices.jpg| Légende=Progi szkodliwości niektórych chwastów, Arvalis | Alignement=Right}}
Progi szkodliwości chwastów oznaczają '''gęstość''' chwastów niezbędną do wywołania '''spadku plonu o 5%''' w uprawie.<ref>''[[Odchwaszczanie]] upraw polowych: jaka jest szkodliwość chwastów?'', [[:Category:Arvalis|Arvalis]]</ref>

=== Rodzaje szkodliwości ===

* '''Szkodliwość bezpośrednia''' : wpływa na potencjał plonowania uprawy poprzez '''konkurencję''' o zasoby (światło, wodę, składniki odżywcze).
* '''Szkodliwość pośrednia''' : obejmuje '''efekty krótkoterminowe''' (obniżenie jakości zbioru) i '''długoterminowe''' (wzrost zasobu nasion, rozwój chorób). Szkodliwość pośrednia, zwłaszcza '''wzrost zasobu nasion''', może mieć '''znaczące konsekwencje'''. Jedna rumiankowata może wyprodukować '''nawet do 20 000 nasion''', a choć nie wszystkie wzejdą, potencjał rozmnażania jest ogromny. Badania pokazują, że brak specyficznego odchwaszczania może prowadzić do '''eksplozji populacji wyczynu''' w płodozmianie<ref>Określenie progów szkodliwości chwastów podczas zmian upraw, Corinne Thierry, 2021

[strona odwiedzona 10/12/2024]

https://www.bayer-agri.fr/cultures/determiner-les-seuils-de-nuisibilite-des-adventices-lors-des-tours-de-plaine_5188/</ref>.

== Optymalizacja praktyk uprawowych ==

=== Zarządzanie kolejnością i płodozmianem ===

==== Płodozmian ====
{{Image|Image=nombre de culture_adventices.png| Légende=Źródło: Christophe David, ISARA Lyon | Alignement=Right | Frame=True| Largeur=400px}}'''[[Płodozmian w uprawach polowych|płodozmian]]''' to kluczowa metoda agronomiczna skutecznej walki z chwastami. Polega na '''zmianie rodzajów upraw''', zwłaszcza zimowych, wiosennych i letnich, na danym polu według zaplanowanego cyklu. Powoduje to '''zaburzenie cykli biologicznych chwastów''', które często są przystosowane do konkretnej uprawy, więc nie znajdują korzystnych warunków do wzrostu po zmianie uprawy. Przez zmianę głównych upraw, które '''zajmują przestrzeń i zasoby w różnym czasie''', ogranicza się nisze dostępne dla chwastów. Unikając monokultury, '''zapobiega się też akumulacji nasion specyficznych dla danej uprawy''' w glebie. Optimum to co najmniej '''5 różnych upraw''' w kolejności upraw, aby zminimalizować gęstość chwastów.{{Image|Image=Successions culturales.png| Légende=Przykłady kolejności upraw, Agro-Transfert, 2011}}

==== Przesunięcie terminów siewu ====
{{Image|Image=Levee adventices.jpg| Légende=Terminy wschodów chwastów, ACTA-INRA | Alignement=Right}}
[[Wpływ terminu siewu pszenicy na zachwaszczenie|Przesunięcie terminu siewu]] to skuteczna technika walki z chwastami, zwłaszcza trawami takimi jak wyczyn i [[życica]], w uprawach zbóż ozimych. Opóźniając siew, unika się okresu, w którym chwasty najłatwiej wschodzą, co zmniejsza ich gęstość w uprawach<ref>''Zarządzanie chwastami: czy przesunąć termin siewu zbóż ozimych?'', Plein champ, 2021

https://www.pleinchamp.com/actualite/gestion-des-adventices-faut-il-decaler-la-date-de-semis-des-cereales-d-hiver</ref>. Przesunięcie o 20 dni może zmniejszyć populacje wyczynu i [[:Category:Życica|życicy]] od 18 do 89%, ze średnią około 60%<ref>''Czy przesunąć termin siewu zbóż ozimych?'', [[Pleinchamp]], 2021,

https://www.pleinchamp.com/actualite/faut-il-decaler-la-date-de-semis-des-cereales-d-hiver</ref>. Przy zmniejszonych populacjach chwasty są łatwiejsze do zwalczania mechanicznego lub chemicznego.

==== Fałszywy siew ====
[[Fałszywy siew skalperem do zwalczania ostów w odchwaszczaniu mechanicznym - doświadczenia (Damien Carpene - Aglae)|Fałszywy siew]] to technika uprawowa polegająca na przygotowaniu gleby jak do siewu, ale bez wysiewu głównej uprawy. Pozwala na wymuszenie wschodów nasion chwastów obecnych w warstwie powierzchniowej gleby (1 do 5 cm głębokości), a następnie ich '''zniszczenie''' zanim się rozmnożą. Fałszywy siew pozwala na wcześniejsze zarządzanie chwastami, unikając konkurencji z główną uprawą po jej założeniu.
{| class="wikitable"
|+Skuteczność fałszywego siewu<ref>''Fałszywy siew'', [[FiBL]] i Agridea, luty 2010

https://www.gutelandwirtschaftlichepraxis.ch/fileadmin/user_upload/Le_faux_semis.pdf</ref>
|Dobra
|Wyczyn, życica, [[bromy]], [[rzodkiew]] dzika, [[rzepak]]
|-
|Średnia
|[[Sanve]], przytulia, rzepik, [[bodziszek]]
|-
|Brak lub słaba
|[[:Category:Byliny|Byliny]] ( oset, perz, powój, [[rumex]] )
|}

=== Zakładanie [[Couverts végétaux|okrywy roślinnej]] ===
Okrywy międzyplonowe (również stałe, [[podwójna uprawa]]) są zakładane, aby sprzyjać konkurencji między dwiema lub więcej roślinami, które dzielą '''ograniczony zasób'''.

==== Skład okrywy ====

* '''Liczba gatunków''' : Powyżej [[Udany okryw roślinny|5 gatunków]] ilość produkowanej biomasy nie wzrasta, im więcej gatunków, tym mniejsza ilość wysiewana z każdego gatunku.
* '''Konkurencyjne [[okrywy roślinne]]''' : mogą przyczynić się do skutecznego odchwaszczania bez [https://ephy.anses.fr/substance/glyphosate glifosatu]. Na przykład okrywa z [[sorgo piper]] i [[słonecznik]] po której następuje [[Faba bean|bobik ozimy]] skutecznie kontrolowała chwasty przed uprawą '''[[kukurydzy]]'''<ref name=":1">''Zarządzanie zachwaszczeniem w [[ACS]]: jakie alternatywy agronomiczne dla glifosatu?'', [[TCS]] nr 122, Apad, 2023</ref>.

* '''Okrywa stała''' : na przykład utrzymanie '''stałej okrywy z białej koniczyny niskiej''' na polu ogranicza wzrost chwastów przez konkurencję. Biała koniczyna niska zapewnia dobrą pokrywę gleby i konkuruje z chwastami o zasoby, osłabiając je i ograniczając rozwój. Jednak ważne jest kontrolowanie jej wzrostu, aby nie stała się '''konkurencyjna''' wobec głównej uprawy<ref name=":1" />.
* '''Okrywa tłumiąca''' : badania w [[:Category:Rzepak|rzepaku]]-[[pszenica]] wykazały, że [[rzepak w mieszance]] z okrywą ([[soczewica]], [[koniczyna aleksandryjska]], [[bobik]], [[:Category:Koniczyna|koniczyna]] biała) był mniej zachwaszczony niż sam rzepak na początku zimy. W międzyplonie pszenica-słonecznik '''okrywa tłumiąca''', złożona z [[owies]], koniczyny aleksandryjskiej i [[facelia]], była '''mniej zachwaszczona''' na początku zimy niż minimalna okrywa regulaminowa (owies i [[wyka]] pospolita lub [[gorczyca]]). Jednak efekt ten nie został zaobserwowany w zachwaszczeniu w następnej uprawie.<ref name=":2">''Wpływ wprowadzenia międzyplonów na chwasty: analiza sieci doświadczeń'' (projekt VANCOUVER), F. Vuillemin i in., 2019</ref>
{{Image|Image=Biomasse anticorrélée.png| Légende=Negatywna korelacja (p-wartość < 0,05) między biomasą chwastów a biomasą okrywy na początku i końcu zimy międzyplonowej, TerreInovia, 2019 | Alignement=Right}}
* '''Duża biomasa''' : Wyniki pokazują, że '''okrywy o dużej biomasie''' znacząco redukują chwasty w okresie międzyplonowym, ale niekoniecznie w następnej uprawie<ref name=":2" />.
* '''Okrywa o szybkim wzroście''' : szybkość pokrycia gleby ma istotny wpływ na biomasę chwastów, ale nie na ich gęstość. Efekt szybkości pokrycia gleby na biomasę chwastów wiąże się z konkurencją o zasoby, zwłaszcza '''światło'''. Gęstość chwastów jest mniej zależna od szybkości pokrycia i bardziej od warunków środowiskowych.<ref>''Wpływ prowadzenia [[upraw międzyplonowych]] na florę chwastów: wyniki analizy 31 doświadczeń'', N Colbach i in., 2022

https://www.researchgate.net/publication/363474690_Impact_de_la_conduite_des_cultures_intermediaires_sur_la_flore_adventice_resultats_de_l'analyse_de_31_essais</ref>

==== Gęstość siewu ====
'''Wysoka gęstość siewu''' (pszenicy) może zapewnić kontrolę chwastów '''porównywalną z glifosatem''', z podobnymi plonami, w warunkach stałej okrywy. Wygląda na to, że zwiększenie gęstości rekompensuje konkurencję okrywy z koniczyny, pozwalając pszenicy lepiej się rozwijać<ref>''Kontrola chwastów w pszenicy przez stałą okrywę roślinną z rośliny motylkowej w systemie [[bezorkowym]] pod [[okrywa roślinna]] zarządzaną bez glifosatu: kilka wniosków z Casdar Engaged'', C Douay i in., 2022

https://agronomie.asso.fr/fileadmin/user_upload/revue_aes/aes_vol12_n1_juin2022/pdf/aes_vol12_n1_09_douay-et-al.pdf</ref>.

==== Typ siewu ====

* '''Siew jednoczesny''' : Aby zmaksymalizować szanse powodzenia, zaleca się siew [[rośliny towarzyszące]] jednocześnie z '''słonecznikiem'''.<ref>''Słonecznik w mieszance - wyniki doświadczeń demonstracyjnych'', EPLEA Courcelles-Chaussy - Flora Loridat, 2015

https://agriculture-de-conservation.com/sites/agriculture-de-conservation.com/IMG/pdf/tournesol-associe.pdf</ref>
*'''[[Siew bezpośredni]] :''' Siew bezpośredni minimalizuje zaburzenia gleby, co '''ogranicza wynoszenie nasion''' chwastów na powierzchnię i ich kiełkowanie.

==== Niszczenie okrywy ====
Ważne jest przemyślenie [[Zniszczenie okrywy roślinnej|sposobu niszczenia]] przed założeniem uprawy, aby zminimalizować wschody chwastów w następnej uprawie.

=== Kontrola ponownego zasięcia pola ===
{{Image|Image=Image_Exporter_la_menue_paille_pour_r_duire_le_r_ensemencement.jpg| Légende=Zbieracz drobnej słomy | Alignement=Right | Frame=True}}

==== Zbieracz drobnej słomy ====
Montaż [[Zbieranie drobnej słomy podczas zbioru|zbieracza drobnej słomy]] na kombajnach to innowacyjne rozwiązanie ograniczające rozsiewanie nasion chwastów na polach. Urządzenie zbiera pozostałości po zbiorach, takie jak nasiona chwastów, które w przeciwnym razie rozproszyłyby się po polu. Ogranicza to ich zdolność do kiełkowania i rozprzestrzeniania się w kolejnych sezonach. Zebrana drobna słoma może być wykorzystana do ściółkowania lub jako biomasa, dodając wartość ekonomiczną tej praktyce.

==== Zapobieganie zanieczyszczeniom krzyżowym przez czyszczenie narzędzi zbiorczych ====
[[Czyszczenie narzędzi do pracy gleby lub zbioru|Dokładne czyszczenie narzędzi zbiorczych]] jest kluczowym środkiem zapobiegawczym, aby uniknąć przenoszenia nasion chwastów z jednego pola na drugie. [[Kombajny]], ciągniki i inne maszyny mogą łatwo przenosić nasiona przyczepione do resztek roślinnych. Systematyczne czyszczenie sprzętu po każdym polu zapobiega przenoszeniu nasion chwastów z pola zainfekowanego na zdrowe. Sprężone powietrze lub myjki wysokociśnieniowe pomagają usunąć resztki i nasiona z trudno dostępnych miejsc. Można też zaczynać zbiory od najmniej zainfekowanych pól, ograniczając ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego.

==== Predacja nasion ====
Predacja nasion przez '''owady''' (wiele bezkręgowców: biegacze, [[mrówki]]) lub '''ptaki''' może odgrywać rolę w naturalnej regulacji chwastów.

Brytyjskie badanie<ref>Cyril C. Auguste, Luc Biju-Duval, David Bohan, Alice Charalabidis, Chantal Ducourtieux, Sarah Labruyere, Sandrine Petit, Benoit Ricci i Aude Trichard. 2020. Predacja nasion chwastów przez chrząszcze biegaczowate. [10/02/2026]. https://hal.inrae.fr/hal-02801724v1/document</ref> wykazało, że biegacze zjadają znaczną część nasion zanim zasilą zasób nasion (200 do 1000 nasion/m2/dzień<ref>Benjamin Carbonne.2021. Rola interakcji biotycznych w systemie ofiara-drapieżnik: przypadek predacji i regulacji nasion chwastów przez biegacze. [10/02/2026]. https://theses.hal.science/tel-03163078v1/document </ref>), jednak potrzebne są dalsze badania, aby poznać wpływ tych pomocników na chwasty.

Poprzez wspieranie bioróżnorodności na polach rolniczych sprzyja się [[drapieżniki]] naturalnym zdolnym do spożywania części nasion przed ich kiełkowaniem. Można instalować '''[[żywopłoty]]''', '''pasma trawiaste''' lub '''[[Nichoirs Agrinichoirs|budki lęgowe]]''' aby przyciągać i utrzymywać populacje ptaków i '''owadów ziarnojadów'''. Niektóre praktyki, takie jak '''bezorkowość''', pozwalają utrzymać nasiona na powierzchni, czyniąc je dostępnymi.<ref>Wystąpienie Sandrine Petit na temat '''oceny wpływu predacji nasion na chwasty i plon''' podczas konferencji projektu COPRAA 26/11/2024

https://vimeo.com/1036614502</ref>

== Zarządzanie zasobami ==

=== Zarządzanie nawadnianiem ===
[[Nawadnianie]] może wpływać na zachwaszczenie pól, sprzyjając rozwojowi uprawy lub chwastów w zależności od ich zdolności do wykorzystania zasobu, okresu i ilości dostaw<ref name=":0">''FOCUS NR 3: Alternatywne metody zarządzania chwastami'', ECOPHYTOPIC, 2013

https://ecophytopic.fr/sites/default/files/actualites_doc/Focus%203_Desherbage%20alternatif_0.pdf</ref>. Należy unikać warunków sprzyjających wschodom chwastów, zatrzymując nawadnianie lub '''nawadniając długo po siewie'''. Wówczas będzie mniej wilgoci do kiełkowania i wschodów chwastów, ale może to też ograniczyć wzrost głównych upraw.<ref>Wystąpienie Nathalie Colbach na temat ''nowych praktyk dla systemów upraw bez orki i herbicydów'' podczas konferencji projektu COPRAA 27/11/2024,

Prezentacja i wideo dostępne: https://ciag.hub.inrae.fr/carrefours-de-l-innovation-agronomique/copraa </ref>

=== Przestrzenne dawkowanie nawozu azotowego ===
'''[[Nawożenie]]''' odgrywa rolę w zarządzaniu zachwaszczeniem w zależności od tego, czy dawki sprzyjają rozwojowi uprawy czy chwastów. Na przykład, '''nawożenie lokalne''' na linii siewu może wzmocnić konkurencyjność uprawy, sprzyjając jej wzrostowi i szybkiemu zamknięciu okrywy. Rodzaj, okres (przy siewie lub w trakcie uprawy) i sposób aplikacji (lokalnie lub na całej powierzchni) nawożenia powinny być przemyślane dla dobrej [[efektywności]] uprawy<ref name=":0" />. Przeglądy literatury przeważnie zgadzają się, że aplikacja [[azot]]u '''na rząd''' sprzyja wzrostowi uprawy bardziej niż chwastów. <ref>Wystąpienie [[Użytkownik:Bastien Boquet|Bastien Boquet]] na temat ''przestrzennego dawkowania azotu na rząd siewu w celu [[regulacji chwastów]]'' 26/11/2024

https://vimeo.com/1036554168</ref>

== Wykorzystanie interakcji ekologicznych ==

=== Rośliny towarzyszące ===
[[Rośliny towarzyszące do regulacji chwastów|Roślina towarzysząca]] to [[roślina usługowa]] wysiewana podczas głównej uprawy na polu, '''bez celu produkcyjnego'''. Rośliny te mają na celu dostarczenie jednego lub więcej korzyści ('''usług ekosystemowych''') dla obecnej uprawy lub następnych w płodozmianie. Rośliny towarzyszące zajmują przestrzeń i ograniczają rozwój chwastów. Obecność roślin towarzyszących może zmniejszyć '''biomasę chwastów o 56% w systemie bez odchwaszczania''' i o 42% w systemie z odchwaszczaniem<ref>''Rośliny towarzyszące [[motylkowe]] zmniejszają presję chwastów'', Terre-net, 2018

https://www.terre-net.fr/desherbage/article/133800/les-plantes-compagnes-legumineuses-reduisent-la-pression-des-mauvaises-herbes</ref>.

=== Allelopatia ===
[[Allelopatia]] to zbiór interakcji biochemicznych między roślinami lub między roślinami a mikroorganizmami. Zjawisko to polega na uwalnianiu związków chemicznych, zwanych allelokomponentami, przez rośliny do środowiska. Wprowadzenie kapustnych do gleby podczas ich rozkładu wytwarza molekuły wpływające na choroby gleby i chwasty. Jednak często trudno rozdzielić efekt allelopatii od efektu konkurencji.

=== Mykoherbicydy (wciąż badane) ===
Zarządzanie chwastami za pomocą '''[[grzyby]] pasożytnicze''' to innowacyjne podejście biologiczne, które jest jednak wciąż w fazie rozwoju. Grzyby pasożytnicze mogą być specyficzne dla określonych chwastów, zmniejszając ryzyko dla upraw i innych gatunków roślin. Stosuje się je w polu w formie rozpylanych zawiesin<ref>''Wykorzystanie środków biologicznych przeciw chwastom'', EcophytoPIC, 2018

https://ecophytopic.fr/leviers/proteger/utiliser-des-moyens-biologiques-contre-les-adventices</ref>. Jako organizmy naturalne są zazwyczaj uważane za bardziej ekologiczne niż herbicydy syntetyczne. Ich koszt jest czynnikiem do rozważenia.

== Zalety i ograniczenia dźwigni agronomicznych ==
Dźwignie agronomiczne oferują wiele zalet, w tym '''redukcję kosztów''' związanych z chemicznymi środkami ochrony roślin, poprawę '''bioróżnorodności''' oraz zachowanie '''jakości gleby''' i wody. Jednak ich wdrożenie wymaga rygorystycznego planowania oraz dogłębnej znajomości dynamiki upraw i chwastów, a także może prowadzić do '''wydłużenia czasu pracy'''. Podejścia te są często specyficzne dla kontekstu agroklimatycznego i wymagają '''ciągłej adaptacji''' wobec presji środowiskowych i ekonomicznych.

== Aby dowiedzieć się więcej ==

* [https://ecophytopic.fr/sites/default/files/upload-documents-entity-import-csv/Succession%2520culturale.pdf Sukcesja upraw, Agro-Transfert, 2011]
* [https://ecophytopic.fr/pic/concevoir-son-systeme/adventices-comment-les-gerer-avec-des-methodes-alternatives#accordeon-42527 ''Chwasty: jak nimi zarządzać za pomocą metod alternatywnych?'', EcophytoPIC, 2021]
* [https://draaf.grand-est.agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/Note_nationale_meth_alternative_adventices_GC_cle0958a4.pdf ''Krajowa nota dotycząca zarządzania chwastami w zmianowaniach „upraw wieloletnich” za pomocą metod alternatywnych'', ACTA i in., 2015]
* [https://www.agro-league.com/agriculture-de-conservation/rotation-des-cultures Znaczenie zmianowania upraw, jego zalety i wady, AgroLeague]
* [https://hal.inrae.fr/hal-03882515/document Mechanizmy biologicznej regulacji chwastów przez okrywy roślinne, Delphine Moreau i in., 2022]
* [https://agriculture-de-conservation.com/Salissement-des-parcelles-la.html Zanieczyszczenie działek: zmianowanie przeciw chwastom, Cécile Waligora, 2008]
* [https://www.arvalis.fr/infos-techniques/les-couverts-permanents-une-alternative-aux-cultures-intermediaires-classiques Stałe okrywy roślinne, alternatywa dla klasycznych upraw pośrednich, Arvalis, 2022]
{{Pages liées}}
[[en:Weed control by cultural control]]
[[de:Unkrautbekämpfung_durch_landwirtschaftliche_Ansätze]]
[[el:Έλεγχος_των_ζιζανίων_μέσω_γεωργικών_εργαλείων]]
[[es:Control_de_plantas_adventicias_mediante_palancas_agronómicas]]
[[fi:Rikkakasvien_hallinta_agronomisilla_vipuvoimilla]]
[[hu:Gyomirtás_agronómiai_eszközökkel]]
[[it:Controllo_delle_erbe_infeste_con_leve_agronomiche]]
[[nl:Beheersing_van_onkruid_door_agronomische_hefbomen]]
[[fr:Maîtrise_des_adventices_par_les_leviers_agronomiques]]
[[de:Unkrautbekämpfung durch landwirtschaftliche Ansätze]]
[[el:Έλεγχος των ζιζανίων μέσω γεωργικών εργαλείων]]
[[en:Weed control by cultural control]]
[[es:Control de plantas adventicias mediante palancas agronómicas]]
[[fi:Rikkakasvien hallinta agronomisilla vipuvoimilla]]
[[hu:Gyomirtás agronómiai eszközökkel]]
[[it:Controllo delle erbe infeste con leve agronomiche]]
[[nl:Beheersing van onkruid door agronomische hefbomen]]
[[pt:Controle_de_ervas_daninhas_por_meio_de_alavancas_agronomicas]]
[[ar:السيطرة_على_الأعشاب_الضارة_بواسطة_الأدوات_الزراعية]]

Wprowadzenie okrywy roślinnej pomiędzy uprawami w produkcji warzyw

2026-02-18T13:08:10Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
| Nom = Wprowadzenie okrywy roślinnej międzyplonowej w produkcji warzywnej
| Image = image_Introduire_un_couvert_v_g_tal_d_interculture.jpg
| ImageCaption = Źródło zdjęcia: sorgo jako uprawa międzyplonowa pod osłoną - © L. Bzdrenga, CA 85
| Mots-clés = Cykl węgla i GHG, odporność klimatyczna, pokrycie gleby, bioróżnorodność, regeneracja gleby
}}

Technika polega na wprowadzeniu [[Couverts végétaux|okrywy roślinnej]] w okresie '''międzyplonowym''' ''(okres pomiędzy zbiorem jednej uprawy a założeniem kolejnej)''. W zależności od celów, okrywa może mieć różne nazwy :

*[[Culture intermédiaire piège à nitrates (CIPAN)|uprawa międzyplonowa pułapka na azotany]] ([[CIPAN]]),
*[[engrais verts|zielony nawóz]],
*[[Implanter des cultures pièges à bio-agresseurs|rośliny pułapki]],
*[[Implanter des cultures intermédiaires à effet allélopathique ou biocide - biofumigation|uprawy oczyszczające]]…

Okrywa może również pełnić funkcję '''konkurencji''' wobec [[adventices|chwastów]] i '''ograniczać stosowanie [[herbicides|herbicydów]]''', w tym [https://ephy.anses.fr/substance/glyphosate glifosatu], w okresie międzyplonowym.{{Article issu de Geco
| url = https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Introduire_Un_Couvert_Vegetal_D_Interculture}}

==Opis techniki==
Informacje pochodzą pierwotnie z [[Guide pratique pour la conception de systèmes de culture légumiers]] économes en produits phytopharmaceutiques (2014) / [https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=2ahUKEwior-e51KvfAhW2TxUIHd6eBNsQFjAAegQIBRAC&url=http%3A%2F%2Fagriculture.gouv.fr%2Ftelecharger%2F36378%3Ftoken%3D702ac6e8d79b5c7ea952cf172d310fbc&usg=AOvVaw2loKLoyptpjZfULbvH9lfv Karta techniczna T1].

===Przykład wdrożenia===
Oto kilka przykładów zmianowania z uwzględnieniem [[couverts végétaux|okryw roślinnych]] w [[maraîchage|warzywnictwie]]<ref>[https://agriculture-de-conservation.com/sites/agriculture-de-conservation.com/IMG/pdf/ac-gabb-32.pdf Couverts végétaux, Techniques superficielles, Agriculture Biologique et Agroforesterie - Spotkanie i wymiana doświadczeń rolników z południowo-zachodniej Francji], wydane przez Gabb 32. </ref> :

*[[Tomate]] – rukola – [[Chou-fleur|kalafior]] – [[:Category:Sorgho|sorgo pastewne]] ('''okrywa letnia''') – [[salade|sałata]]

*[[Mâche]] – [[pois]] + [[radis]] – [[Aubergine|bakłażany]] – [[blé]] stary ('''okrywa zimowa''')
*Przed [[Oignon|cebulami]], okrywa z [[Ray-grass|życicy]] '''niszczona folią do kiszonki''' (produkcja grubego ściółki zawierającej resztki z poprzednich lat)
*w południowo-wschodniej Francji, pod osłoną, sorgo pastewne może być wysiewane międzyplonowo wiosną lub latem (po [[melon]], [[courgette|cukinii]], późnej sałacie na przykład). 

===Szczegóły techniki===
Wybór gatunku okrywy zależy :

*od '''celów okrywy''' :
**'''[[piégeage|wyłapywanie]] [[azote|azotu]]''',
**'''konkurencja''' z chwastami,
**'''poprawa struktury gleby lub jej żyzności''',
**'''redukcja patogenów'''...
*od '''ograniczeń związanych z siewem''', '''uprawą''' i '''niszczeniem okrywy''' :
**koszt i dostępność nasion,
**[[irrigation|nawadnianie]],
**dostępność sprzętu...
*od warunków '''działki''' :
**klimat,
**typ gleby,
**zagospodarowanie...
*od '''dostępnego czasu na międzyplon,''' czas międzyplonu różni się w zależności od pary upraw poprzednia-następna. Należy wybrać okrywę o cyklu rozwojowym dostosowanym do tego czasu. Może to powodować przesunięcie terminu założenia następnej uprawy.

Uwzględnia się także '''zmienność rodzin roślin między okrywami a [[cultures|uprawami]]''' dla lepszej '''regulacji [[:Category:Agent pathogène (bioagresseur)|bioagresorów]]''' oraz komplementarności efektów różnych gatunków.

====Przygotowanie gleby i siew====
Termin siewu ustala się w zależności od '''gatunku''', '''dostępności wody''' i '''sytuacji działki''' (obecność chwastów, następna uprawa…). Celem jest szybkie uzyskanie jednorodnej i gęstej okrywy.

W zależności od sytuacji możliwe są różne techniki :

*siew przed lub w trakcie zbioru bez przygotowania gleby
*siew po zbiorze z przygotowaniem gleby
*W każdym przypadku siew może być wykonany siewem rzutowym lub rzędowym.

Pod osłoną lub przy braku deszczu, nawadnianie zraszaczami zapewnia szybki i równomierny wzrost.

Rozwój okrywy może wymagać kilku '''koszeń''' ([[:Category:Sorgho|sorgo]] na przykład), aby zapobiec zdrewnieniu i kwitnieniu.

Termin '''niszczenia okrywy''' zależy od :

*celów wprowadzenia okrywy,
*gatunku (uniknięcie kwitnienia i zdrewnienia tkanek),
*typu gleby (okrywa rozkłada się szybciej lub wolniej),
*oraz czasu przygotowania gleby pod następną uprawę.

Technika niszczenia ([[labour|orkowanie]], [[Broyage des résidus de récolte|rozdrabnianie]], [[Déchaumeur|zgarniacz]], [[gel|przymrozek]], [[Rouleau|wałowanie]]) zależy od '''wybranego gatunku''', '''pory roku''', '''dostępnego sprzętu''', '''stanu gleby''' i '''zamierzonego celu'''.

Resztki powinny być '''włączone do gleby powierzchniowo (na głębokość 10-15 cm)''', natychmiast lub po okresie wysychania. Aby uzyskać dobre łóżko siewne i uniknąć ryzyka wystąpienia [[Mouche des semis|muchówek siewnych]], nie należy włączać świeżych resztek. Przed założeniem warzyw przemysłowych konieczny jest 2-miesięczny odstęp. W przypadku celu [[biofumigation|biofumigacji]], włączenie resztek musi być natychmiastowe.

==Zastosowanie techniki do...==
{{smiley|1=positive}} '''Wszystkie [[:Category:Cultures|uprawy]] : ''' Łatwo do zastosowania

Technika może być stosowana zarówno pod osłoną, jak i na polu otwartym. Wszystkie uprawy mogą być objęte w zależności od okresów międzyplonowych.

{{smiley|1=positive}} '''Wszystkie typy gleb : ''' Łatwo do zastosowania

Okrywy mogą być zakładane na wszystkich [[:Category:Types de sol|typach gleby]] i we wszystkich [[régions|regionach]], jeśli gatunek i technologia są odpowiednio dobrane. Należy jednak uwzględnić warunki działki przy wyborze gatunku, zarówno pod względem klimatu (ryzyko [[sécheresse|suszy]], przymrozków, intensywnych opadów…), jak i pH, tekstury i zagospodarowania (nawadnianie…).

{{smiley|1=positive}} '''Wszystkie [[contextes climatiques|konteksty klimatyczne]] : ''' Łatwo do zastosowania

Okrywy mogą być zakładane na wszystkich typach gleby i we wszystkich [[:Category:Régions|regionach]], jeśli gatunek i technologia są odpowiednio dobrane. Należy jednak uwzględnić warunki działki przy wyborze gatunku, zarówno pod względem klimatu (ryzyko [[:Category:Sécheresse|suszy]], przymrozków, intensywnych opadów…) jak i pH, tekstury i zagospodarowania (nawadnianie…).

==Regulacje==

W obszarach wrażliwych (dyrektywa azotanowa) :

*zakładanie okrywy jest obowiązkowe; należy sprawdzić terminy siewu;
*dotyczące [[légumineuses|strączkowych]] w uprawie czystej lub mieszanej, należy sprawdzić zakazy i umowy środowiskowe;
*należy sprawdzić przepisy regionalne dotyczące terminu niszczenia okrywy.

==Wpływ na trwałość systemu upraw==

===Kryteria "środowiskowe"===
{{smiley|1=positive}} '''Wpływ na jakość powietrza : ''' Wzrost

*emisje środków ochrony roślin maleją

{{smiley|1=positive}} '''Wpływ na jakość wody : ''' Wzrost

*emisja azotu i [[phosphore|fosforu]] do wody : maleje
*emisja pestycydów maleje

{{smiley|1=negative}} '''Wpływ na zużycie paliw kopalnych : ''' Wzrost

*Zużycie energii kopalnej rośnie : zakładanie i niszczenie okrywy powoduje większe zużycie paliwa niż pozostawienie gleby gołej w okresie międzyplonowym 

===Kryteria "agronomiczne"===
{{smiley|1=neutral}} '''[[Productivité|Wydajność]] : ''' Zmienna

Generalnie, jeśli technika jest stosowana w dobrych warunkach, pozwala poprawić regularność i jednorodność następnej uprawy. Jednak gatunki z rodziny wiechlinowatych mogą powodować [[Comprendre et éviter une faim d'azote|głód azotowy]] podczas rozkładu.

{{smiley|1=positive}} '''Żyzność gleby : ''' Wzrost

Wprowadzenie [[couvert végétal|okrywy roślinnej]] międzyplonowej pozwala magazynować [[Matière organique du sol|materię organiczną]], węgiel i azot w glebie, co sprzyja jej żyzności. Wspiera także aktywność biologiczną gleby i poprawia jej stan sanitarny w zależności od wybranych gatunków. Ponadto technika ogranicza rozwój chwastów, [[Erosion des sols|erozję]], [[Battance des sols|zaskorupianie]] i degradację struktury gleby.

{{smiley|1=neutral}} '''Funkcjonalna [[Biodiversité|bioróżnorodność]] : ''' Zmienna

Zmiana rodzin roślin między okrywami międzyplonowymi a uprawami pozwala lepiej regulować bioagresory i zapewnia komplementarność efektów różnych gatunków. [[:Category:Auxiliaires|Organizmy pomocnicze]], [[:Category:Pollinisateurs|zapylacze]] i fauna glebowa mogą być wspierane przez obecność okrywy, w różnym stopniu w zależności od wybranego gatunku. Jednakże organizmy pomocnicze gleby mogą być zakłócane przez rozdrabnianie i włączanie okrywy do gleby podczas jej niszczenia.

Ponadto niektóre gatunki mogą powodować odrosty lub sprzyjać niektórym bioagresorom.

===Kryteria "ekonomiczne"===

{{smiley|1=negative}} '''Koszty operacyjne : ''' Wzrost

Wzrost kosztów operacyjnych i mechanizacji w zależności od wybranego gatunku oraz technik siewu i niszczenia

{{smiley|1=negative}} '''Koszty mechanizacji : ''' Wzrost

{{smiley|1=neutral}} '''Marża : ''' Zmienna

Koszty nawozów mogą być ograniczone. Produkcja i regularność następnej uprawy mogą się poprawić, co daje potencjalny pozytywny efekt.

===Kryteria "społeczne"===

{{smiley|1=negative}} '''Czas pracy : ''' Wzrost

Wzrost pracy mechanicznej i całkowitego czasu pracy na przygotowanie siewu, zakładanie i niszczenie okrywy.

{{smiley|1=negative}} '''Okres szczytowy : ''' Wzrost

Prace do wykonania w okresie międzyplonowym.

==Organizmy sprzyjane lub niekorzystne==

===[[Bioagresseurs|Bioagresory]] sprzyjane===
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|-
|[[Escargot | ślimak]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[szkodnik]], [[drapieżnik]] lub pasożyt
|Okrywy międzyplonowe mogą służyć jako schronienie dla [[ślimaków]]
|-
|[[Limace | ślimak nagi]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[szkodnik, drapieżnik lub pasożyt]]
|Okrywy międzyplonowe mogą służyć jako schronienie dla ślimaków (np. [[żyto]] i [[koniczyna]])
|-
|[[Nématode (bioagresseur) | nicienie (bioagresory)]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[:Category:Ravageur, prédateur ou parasite|szkodnik, drapieżnik lub pasożyt]]
|Niektóre gatunki kapustowatych ([[gorczyca]], rzodkiew pastewna) podtrzymują populacje [[nicieni]] w glebie (zwłaszcza [[Meloidogyne]] sp.)
|-
|[[Petite altise | mała pchełka]]
| class="texte-centre" |ŚREDNI
| class="texte-centre" |szkodnik, drapieżnik lub pasożyt
|Wiele gatunków kapustowatych używanych jako okrywa międzyplonowa jest roślinami żywicielskimi dla pchełek ([[:Category:Moutarde|gorczyca]], [[rzepak]], [[rzepa]], rzodkiew pastewna, brukiew…)
|-
|[[Rhizoctone brun | brunatna zgnilizna korzeni]]
| class="texte-centre" |
| class="texte-centre" |[[patogen]] ([[bioagresor]])
|Niektóre gatunki kapustowatych są roślinami żywicielskimi dla niektórych gatunków [[Rhizoctonia]] (gorczyca, [[:Category:Colza|rzepak]], [[:Category:Navet|rzepa]], [[brukiew]]...)
|-
|[[Rongeur | gryzoń]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |szkodnik, drapieżnik lub pasożyt
|Okrywy międzyplonowe mogą służyć jako schronienie dla gryzoni, chyba że są wykonane z gatunków toksycznych dla gryzoni (np. [[lotier corniculé]])
|-
|[[Sclérotinia | biała zgnilizna]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[patogen (bioagresor)]]
|Niektóre gatunki [[Fabacées|bobowatych]] są roślinami żywicielskimi dla niektórych gatunków Sclerotinia ([[groch siewny]], [[gęsiówka]], vesse, [[groch pastewny]], [[koniczyna]], [[soczewica]]...), a także niektóre kapustowate (rzodkiew chińska) oraz [[słonecznik]]
|-
|[[Thrips des cultures légumières | wciornastki upraw warzywnych]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |szkodnik, drapieżnik lub pasożyt
|Niektóre rośliny międzyplonowe mogą sprzyjać wczesnemu rozwojowi [[wciornastków]] ([[facelia]], nostrzyk)
|-
|[[Virus | wirusy]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[patogen (bioagresor)]]
|Niektóre rośliny międzyplonowe mogą być rezerwuarami [[wirusów]] (facelia jest żywicielem [[:Category:Virus|wirusów]] [[BYV]], BMYV, PVY; [[gryka]] jest żywicielem wirusa [[CMV]])
|}

===Bioagresory niekorzystne===
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|-
|[[Adventices | chwasty]]
| class="texte-centre" |ŚREDNI
| class="texte-centre" |chwasty
|Niektóre rośliny międzyplonowe mogą mieć efekt allelopatyczny na chwasty (niektóre odmiany sorgo). Jeśli warzywa są sadzone bezpośrednio w okrywie międzyplonowej, może ona działać odstraszająco na pchełki.
|-
|[[Nématode (bioagresseur) | nicienie (bioagresory)]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |szkodnik, drapieżnik lub pasożyt
|Niektóre rośliny międzyplonowe mogą pełnić rolę roślin pułapek na nicienie (np. niektóre odmiany sorgo)
|-
|[[Petite altise | mała pchełka]]
| class="texte-centre" |ŚREDNI
| class="texte-centre" |szkodnik, drapieżnik lub pasożyt
|Niektóre rośliny międzyplonowe mogą zapobiegać osiedlaniu się pchełek w uprawach (facelia)
|-
|[[Pythium | pythium]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |patogen ([[:Category:Bioagresseur|bioagresor]])
|Stosowanie roślin międzyplonowych niebędących żywicielami pythiowców może zapobiegać utrzymaniu [[pythium]] sp. w glebie
|-
|[[Rhizoctone brun | brunatna zgnilizna korzeni]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[:Category:Agent pathogène (bioagresseur)|patogen (bioagresor)]]
|Stosowanie roślin międzyplonowych niebędących żywicielami rhizoctonii może zapobiegać utrzymaniu tego bioagresora w glebie
|-
|[[Rongeur | gryzoń]]
| class="texte-centre" |ŚREDNI
| class="texte-centre" |szkodnik, drapieżnik lub pasożyt
|Niektóre gatunki, takie jak [[lotier corniculé]], są toksyczne dla gryzoni
|-
|[[Sclérotinia | biała zgnilizna]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |patogen (bioagresor)
|Stosowanie roślin międzyplonowych niebędących żywicielami [[sclérotinia]] może zapobiegać utrzymaniu tego bioagresora w glebie
|}

===[[:Category:Auxiliaires|Organizmy pomocnicze]] sprzyjane===
{|
!Organizm
! class="texte-centre" |Wpływ techniki
! class="texte-centre" |Typ
!Uwagi
|-
|[[Araignées | pająki]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[Naturalni wrogowie bioagresorów]]
|Gęste okrywy międzyplonowe (np. trawy i bobowate) mogą sprzyjać rozwojowi populacji [[biegaczowatych]], [[stafilinów]] i [[pająków]]
|-
|[[Bactéries fonctionnelles du sol | bakterie funkcjonalne gleby]]
| class="texte-centre" |
| class="texte-centre" |[[Organizmy funkcjonalne gleby]]
|Okrywy międzyplonowe stymulują życie mikrobiologiczne gleby
|-
|[[Carabes prédateurs et granivores | biegaczowate drapieżne i ziarnojady]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |[[:Category:Ennemis naturels des bioagresseurs|Naturalni wrogowie bioagresorów]]
|Gęste okrywy międzyplonowe (np. trawy i bobowate) mogą sprzyjać rozwojowi populacji biegaczowatych, [[:Category:Staphylins|stafilinów]] i [[:Category:Araignées|pająków]]
|-
|[[Mycorhizes et champignons fonctionnels du sol | mikoryzy i grzyby funkcjonalne gleby]]
| class="texte-centre" |
| class="texte-centre" |[[:Category:Organismes fonctionnels du sol|Organizmy funkcjonalne gleby]]
|Okrywy międzyplonowe stymulują życie mikrobiologiczne gleby
|-
|[[Staphylins | stafiliny]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |Naturalni wrogowie bioagresorów
|Gęste okrywy międzyplonowe (np. trawy i bobowate) mogą sprzyjać rozwojowi populacji biegaczowatych, stafilinów i pająków
|-
|[[Vers de terre | dżdżownice]]
| class="texte-centre" |DUŻY
| class="texte-centre" |Organizmy funkcjonalne gleby
|Okrywy międzyplonowe, które nie wydzielają toksycznych substancji do gleby, sprzyjają [[dżdżownicom]]
|}

=5. Aby dowiedzieć się więcej=

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00004384_pdf.pdf Wybór i sukces okrywy roślinnej w okresie międzyplonowym w rolnictwie ekologicznym]-Ghesquière J., Cadillon A, ITAB, broszura techniczna, 2012

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00005380_pdf.pdf Charakterystyka gatunków - Okrywa roślinna w okresie międzyplonowym w rolnictwie ekologicznym]-Cadillon A. i in., ITAB, broszura techniczna, 2013

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00005063_pdf.pdf Zielony nawóz w warzywnictwie ekologicznym]-Mazollier C., Vedie H., GRAB - ITAB, broszura techniczna, 2008

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00004719_pdf.pdf Okrywy roślinne, techniki powierzchniowe, rolnictwo ekologiczne i agroforestryka]-GABB 32, 2012, strona 25 : okrywy roślinne w warzywnictwie

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00004728_pdf.pdf Praktyczny przewodnik projektowania systemów upraw warzywnych oszczędzających środki ochrony roślin - Karta pomocy A3 : Charakterystyka okryw międzyplonowych]-Launais M., Bzdrenga L., Estorgues V., Faloya V., Jeannequin B., Lheureux S., Nivet L., Scherrer B., Sinoir N., Szilvasi S., Taussig C., Terrentroy A., Trottin-Caudal Y., Villeneuve F., Ministerstwo Rolnictwa, Francuska Agencja ds. Bioróżnorodności, GIS PIClég, publikacja, 2014

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00005751_pdf.pdf Alternatywne odchwaszczanie w warzywnictwie - środki zapobiegawcze]-Ferrier J-D. [[Chambre d'agriculture|Izba Rolnicza]] Ain, broszura techniczna, 2016. Patrz strona 11

*[https://geco.ecophytopic.fr/documents/20182/21720/upload_00005760_pdf.pdf Uprawy międzyplonowe]-[[:Category:Chambres d'Agriculture|Izby Rolnicze]] Burgundia, broszura techniczna, 2015

==Annexes==
{{Pages liées}}
{{Est complémentaire des techniques
|1= Wprowadzenie roślin okrywowych lub uprawy podwójnej
| 2= Wprowadzenie roślin strączkowych w międzyplonie}}
{{S'applique aux cultures
|1= Uprawy warzywne}}
{{Favorise les bioagresseurs
|1= Ślimak
| 2= Ślaz
| 3= Nicienie (bioagresor)
| 4= Mała pchełka
| 5= Rhizoctonia brunatna
| 6= Gryzonie
| 7= Sclerotinia
| 8= Tripsy upraw warzywnych
| 9= Wirus}}
{{Favorise les auxiliaires
|1= Pająki
| 2= Funkcjonalne bakterie glebowe
| 3= Biegacze drapieżne i ziarnojady
| 4= Mikoryza
| 5= Mikoryzy i funkcjonalne grzyby glebowe
| 6= Stafiliny
| 7= Dżdżownice}}
{{Défavorise les bioagresseurs
|1= Chwasty
| 2= Nicienie (bioagresor)
| 3= Mała pchełka
| 4= Pythium
| 5= Rhizoctonia brunatna
| 6= Gryzonie
| 7= Sclerotinia}}
{{#set: Import GECO le = 01/02/2021}}
<references />
[[en:Introducing a cover crop during the intercrop period in vegetable production]]
[[de:Zwischenfruchtbegrünung_in_der_Gemüseproduktion_einführen]]
[[el:Εισαγωγή_ενδιάμεσης_φυτοκάλυψης_στην_λαχανοκομική_παραγωγή]]
[[es:Introducir_una_cobertura_vegetal_de_intercultivo_en_la_producción_de_hortalizas]]
[[fi:Vihannetuotannossa_viljelykierron_kasvipeitteenvaihtoehdon_käyttöönotto]]
[[hu:Köztes_növényi_fedőnövény_bevezetése_zöldségtermesztésben]]
[[it:Introdurre_una_copertura_vegetale_di_intercoltura_nella_produzione_orticola]]
[[nl:Invoeren_van_een_dekgewas_tussen_teelten_in_groenteteelt]]
[[fr:Introduire_un_couvert_végétal_d'interculture_en_production_légumière]]
[[de:Zwischenfruchtbegrünung in der Gemüseproduktion einführen]]
[[el:Εισαγωγή ενδιάμεσης φυτοκάλυψης στην λαχανοκομική παραγωγή]]
[[en:Introducing a cover crop during the intercrop period in vegetable production]]
[[es:Introducir una cobertura vegetal de intercultivo en la producción de hortalizas]]
[[fi:Vihannetuotannossa viljelykierron kasvipeitteenvaihtoehdon käyttöönotto]]
[[hu:Köztes növényi fedőnövény bevezetése zöldségtermesztésben]]
[[it:Introdurre una copertura vegetale di intercoltura nella produzione orticola]]
[[nl:Invoeren van een dekgewas tussen teelten in groenteteelt]]
[[pt:Introduzir_uma_cobertura_vegetal_de_entressafra_na_produção_de_legumes]]
[[ar:إدخال_غطاء_نباتي_بين_المحاصيل_في_الإنتاج_الخضري]]

Glebogryzarka

2026-02-18T13:05:55Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Matériel
| Nom = Kultywator rotacyjny
| Image = Houe rotative.jpg
| ImageCaption = Kultywator rotacyjny
| Type de production = Uprawy polowe
| Mots-clés = Odchwaszczanie
}}
Kultywator rotacyjny to narzędzie do mechanicznego [[odchwaszczania]] na polu. Składa się z kół gwiaździstych, zamocowanych na ramieniu zawieszonym na sprężynie, wyposażonych w palce zakończone łyżeczką.

 

==Zasady działania==
Wbijając się w glebę, łyżeczki kopią, odrywają, wyrywają i przykrywają części nadziemne.

To narzędzie można stosować na wielu [[uprawach]], takich jak [[pszenica]], [[słonecznik]], [[sorgo]], [[kukurydza]], [[jęczmień]], [[soja]], [[rzepak]], [[fasola]], rośliny nasienne…

Kultywator rotacyjny jest prosty w użyciu i wymaga niewielu regulacji. Agresywność narzędzia zależy w dużej mierze od prędkości przejazdu i głębokości pracy gleby (im większy nacisk kół na glebę, tym bardziej agresywny kultywator). Kultywator jest szczególnie polecany na glebach zbitych ze względu na funkcję rozbijania skorupy.

==Charakterystyka narzędzia==
Kultywator rotacyjny składa się z kół gwiaździstych rozmieszczonych co 7 do 9 cm, z końcówkami w kształcie łyżeczek, które kopią, wyrywają i wyrzucają [[chwasty]]. Narzędzie do [[mechaniczne odchwaszczanie]] na polu, podobnie jak [[gruber]], pozwala na odchwaszczanie „na ślepo“, w fazie po siewie przed wschodami [[:Category:Cultures|upraw]], ale nie powinno być stosowane w krytycznym momencie wschodów roślin. Nazywany również „'''rozbijaczem skorupy'''“, kultywator rotacyjny pozwala rozbić skorupę [[battance des sols|zbicia gleby]], co jest szczególnie istotne na glebach [[limonowe]] typu [[boulbène]].

{{youtube|id=https://youtu.be/uElGjpbzaew}}

[https://www.arvalis-infos.fr/view-9613-arvarticle.html?region= '''Aby dowiedzieć się więcej na ten temat''']

 

==Zastosowanie==
Przejazd kultywatorem rotacyjnym odbywa się na niewielkiej głębokości, około 2 cm, na całej powierzchni uprawy. Niewiele regulacji jest potrzebnych do użycia kultywatora rotacyjnego. Głównym czynnikiem wpływającym na skuteczność narzędzia jest prędkość jazdy. Aby być skutecznym, przejazd kultywatorem rotacyjnym powinien odbywać się z prędkością co najmniej 10 km/h, do 15 km/h: przy tej prędkości obrót kół gwiaździstych jest optymalny, a wyrywanie [[:Category:Adventices|chwastów]] maksymalne. Wydajność robocza jest więc wysoka: od 5 do 8 ha/h w zależności od prędkości, ale także szerokości narzędzia (zazwyczaj od 3 m do 9 m).

Inną regulacją narzędzia, aby zoptymalizować jego agresywność, jest głębokość penetracji łyżeczek. Można ją dostosować za pomocą kół podporowych i/lub dociskowych, sprężyn naciskowych lub przez dodanie ciężarów na ramę. Wadą tego narzędzia jest jednak niska skuteczność wobec rozwiniętych chwastów, zwłaszcza w porównaniu z [[gruber]]em. Trudno jest kultywatorowi rotacyjnemu wyrwać chwasty, które przekroczyły stadium 2-3 liści. Współpraca z [[:Category:Herse|gruberem]] jest wtedy interesująca, ponieważ skorupa [[battance]] utrudnia przejazd tego ostatniego, a zęby mogą ślizgać się po powierzchni zbitej gleby i nie penetrować wystarczająco, by odchwaszczać. Gruber jest też bardziej agresywny wobec bardziej rozwiniętych chwastów, dlatego można go stosować po pierwszym przejeździe kultywatorem rotacyjnym, np. na ślepo.

===Skuteczność w zależności od stadium rozwoju chwastów===
{{Image | Image = Houe rotative efficacite stade adventices.jpg | Alignement = Right | Cadre = True | Largeur = 600px | Légende = Skuteczność kultywatora rotacyjnego w zależności od stadium rozwoju chwastów}}

===Zakresy stosowania===
{{Image | Image = Houe rotative plages utilisation.jpg | Alignement = Center | Cadre = True | Largeur = 800px | Légende = Zakresy stosowania kultywatora rotacyjnego}}

==Zalety i wady==

=== Zalety ===

* Niewiele regulacji
* Narzędzie wielofunkcyjne
* Wysoka wydajność robocza: 5-8 ha/h
* Możliwość stosowania na wielu uprawach
* Rozbija skorupę zbicia gleby
* Szerokie spektrum skuteczności na siewkach chwastów
* Ekonomiczny i mało wymagający w utrzymaniu
* Mało wrażliwy na resztki roślinne
* Odchwaszczanie w rzędzie
* Możliwość stosowania przy wietrznej pogodzie
* Zapobiega selekcji chwastów odpornych na [[herbicydy]]

=== Wady ===

* Krótkie okresy interwencji w stosunku do rozwoju chwastów
* Nieskuteczny wobec rozwiniętych chwastów i [[bylin]]
* Wymaga dobrze wyrównanego podłoża
* Mało skuteczny w obecności kamieni lub resztek na powierzchni
* Wymaga mocy (20 do 25 KM/m)
* Czasem trudne do precyzyjnego zaplanowania interwencji

===Przykład zastosowania kultywatora rotacyjnego w zależności od upraw poza przejazdami na ślepo, możliwymi po siewie przed wschodami===
'''1. [[Zboża]] ozime'''

✓ Jesień lub koniec zimy: stadium 1-3 liści

✓ Koniec zimy - początek wiosny: krzewienie

'''2. [[Groch siewny]]'''

✓ Stadium 2-4 liści

✓ Stadium 6-8 liści

'''3. [[Kukurydza]] - Sorgo'''

✓ Stadium 3 liści

✓ Stadium 5-6 liści

'''4. Soja'''

✓ Stadium pierwszych liści pojedynczych

✓ Stadium pierwszych liści trójlistkowych

'''5. Słonecznik'''

✓ Stadium liści nasiennych (uwaga, wrażliwe stadium słonecznika: nie przekraczać 10 km/h)

✓ Pierwsza para liści

== Kryteria wyboru ==
{| class="wikitable"
|+
!Punkty uwagi
!Komentarze
|-
|'''rama''' może być składana mechanicznie (małe szerokości) lub hydraulicznie (w U lub portfel/dwustronny)
|Składanie hydrauliczne ma znaczący wpływ na cenę, ale jest niezbędne od szerokości 4,5 m wzwyż
|-
|'''moc uciągu''' jest ważna i powinna być powiązana z '''optymalną prędkością pracy''' narzędzia
|Zapotrzebowanie na uciąg wynosi '''20 KM na metr liniowy'''. Traktor musi być w stanie szybko osiągnąć 16 km/h, inaczej skuteczność nie będzie optymalna.
Kultywatory rotacyjne Hatzenbichler są mniej wymagające pod względem prędkości, zapotrzebowanie na uciąg jest mniejsze
Opony niskociśnieniowe pozwalają na jazdę po kukurydzy do stadium 4 liści.
|-
|'''hydrauliczna regulacja''' nacisku kół na glebę
|Interesujący parametr generujący dodatkowy koszt (5000 do 6000)
|-
|'''odstęp między dwoma kołami'''
|Ten parametr jest szczególnie ważny, aby uzyskać '''maksymalną powierzchnię roboczą'''. Zbyt mały odstęp może powodować zatory na kamienistej glebie lub przy dużej ilości resztek na systemach z ramionami wahadłowymi.
|-
|'''kształt końcówek kół'''
|Preferować kształt '''zębów w łyżeczkę'''.
Koła odwrócone wymagają mniejszej prędkości, a więc mocy, ale mają tendencję do łamania kukurydzy.
|-
|'''waga narzędzi''' waha się od 1,35 t do 2,4 t
|Ten parametr jest ważny: im cięższy kultywator rotacyjny, tym lepiej koła wnikają w glebę, zwłaszcza na glebach zbitych
|-
|Dopasowanie rozstawu i mocy ciągników
|Zachować '''wystarczający margines bezpieczeństwa''' między kołem ciągnika a uprawą ze względu na wysoką prędkość pracy.
|}

== Różne modele ==
{| class="wikitable"
|+
!Producent
!Model
!Minimalna szerokość
!Maksymalna szerokość
!Typ kultywatora rotacyjnego
!Orientacja łyżeczek
!Cena referencyjna (dla kultywatora rotacyjnego 6 m)
!Szczegóły
|-
|Yetter
|HR Yetter
|3 m
|12 m
|Ramię niezależne
|Czubek atakuje glebę
|16 000 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/82e98b59-a3ef-4877-a44a-b16a362ce0ca/ Szczegóły]
|-
|Agronomic
|HR Agronomic
|3,2 m
|6 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|27 500 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/083c089b-bf76-43a7-a490-22798afa554c/ Szczegóły]
|-
|APV
|Rotary Crusher
|6 m
|12 m
|Ramię niezależne
|Nieznane
|23 600 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/f3eaca55-d62e-498c-ab0c-d6b7e9523402/ Szczegóły]
|-
|Agrokraft
|Stern
|3 m
|12 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|20 000 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/d967f163-0156-4f68-bf8f-e6f1bdc301d7/ Szczegóły]
|-
|Pöttinger
|Rotocare
|6,6 m
|12,4 m
|Ramię niezależne
|Czubek atakuje glebę
|Nieznane
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/63f87d1b-5dd3-4be2-9968-a52bbb016339/ Szczegóły]
|-
|Ferju-Gourdin
|HR Rotario
|3 m
|6,3 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|25 440 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/0b976089-0f81-4f47-bfe0-871ee7225ede/ Szczegóły]
|-
|Eurotechnics
|Rotaking
|3 m
|12,4 m
|Ramię niezależne
|Czubek atakuje glebę
|19 000 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/e9895f4a-81e8-4f2a-8991-b02701e19533/ Szczegóły]
|-
|ETR AVT
|HR ETR AVT
|3 m
|9 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|Nieznane
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/832ce99c-d8d9-441a-8a17-f922d7cb4244/ Szczegóły]
|-
|Spedo
|HR Spedo
|2,6 m
|6,1 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|15 500 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/97599f77-4a09-4038-9c10-18ea35a8117a/ Szczegóły]
|-
|Agrifarm
|HR Bio Plus
|3 m
|24 m
|Ramię niezależne
|Nieznane
|Nieznane
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/ef2690ed-9caa-4b2b-9cae-18ecd8e88a27/ Szczegóły]
|-
|Badalini
|Romeo
|3 m
|7,2 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|Nieznane
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/ef23eb10-b47c-4ff7-937f-7e810b65400e/ Szczegóły]
|-
|Hatzenbichler
|HR Hatzenbichler
|3,3 m
|12,2 m
|Ramię wahadłowe
|Tył atakuje glebę
|Nieznane
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/288ed41d-9276-4847-9eed-9c92ecc3fc7d/ Szczegóły]
|-
|Leroch Distribution
|H-roto
|3 m
|12 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|10 000 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/b18dffea-ad65-4796-9764-74f3a5861caa/ Szczegóły]
|-
|Özdöken
|Rotokul K620
|4,2 m
|6,2 m
|Ramię niezależne
|Nieznane
|18 600 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/a39be1b8-e300-4dd9-88cb-a54fd8cd3018/ Szczegóły]
|-
|Conpexim
|Astra 2
|3 m
|6 m
|Ramię wahadłowe
|Czubek atakuje glebę
|13 000 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/4bae6a69-eed0-44c4-bdc4-9a3951bc5c0a/ Szczegóły]
|-
|Carré
|Rotanet control
|4,8 m
|10,3 m
|Ramię niezależne
|Czubek atakuje glebę
|39 100 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/983d7538-229c-4e8c-a023-303a950b729e/ Szczegóły]
|-
|Carré
|Rotanet
|3 m
|12,4 m
|Ramię niezależne
|Czubek atakuje glebę
|16 900 €
|[https://optimat.org/outil/houe-rotative/fiche/de19746d-793a-4e90-9189-771753712781/ Szczegóły]
|}

==Koszt na hektar==
Sprzęt+ciągnik+robocizna: 10 €/ha (narzędzie 4,5 m na 200 ha/rok).

 

'''Artykuł przygotowany dzięki wsparciu:'''

{{Image | Image = Logos fiches materiels ravageurs CRAO.png | Largeur = 400px}}

 

==Źródła==

* [https://ariege.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Occitanie/063_Inst-Ariege/Documents/AB/Lettres_bio/2019/lettrebio-juillet2019-web.pdf Lettre bio Juillet 2019 - Chambre d'Agriculture de l'Ariège]
* [https://occitanie.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/National/FAL_commun/publications/Occitanie/Agroenvironnement/RecueilDEPHY-FG-CRAO2019.pdf Recueil DEPHY-FG-CRAO2019]
* [https://www.arvalis-infos.fr/view-9613-arvarticle.html?region= Houe rotative - Aravalis Infos]
* Opti'Mat : https://optimat.org/outil/houe-rotative/
* Agro Transfert : http://www.agro-transfert-rt.org/wp-content/uploads/2016/02/La_houe_rotative.pdf

==Załączniki==

[[Category:Narzędzie do uprawy gleby]]
[[Category:Narzędzie do mechanicznego odchwaszczania]]
[[en:Rotary hoe]]
[[es:Azada rotativa]]
[[it:Erpice rotante]]
[[de:Rotationshacke]]
[[el:Σβάρνα περιστροφική]]
[[nl:Rotorkopeg]]
[[hu:Rotációs kapa]]
[[fr:Houe rotative]]
[[de:Rotationshacke]]
[[el:Σβάρνα περιστροφική]]
[[en:Rotary hoe]]
[[es:Azada rotativa]]
[[hu:Rotációs kapa]]
[[it:Erpice rotante]]
[[nl:Rotorkopeg]]
[[fi:Jyrsin]]
[[pt:Enxada_rotativa]]
[[ar:المحراث_الدوري]]

Zgrzebło do ziemi

2026-02-18T13:04:35Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Matériel
| Nom = Zgrzebło zębate
| Image = image_herse__trille.jpg
| ImageCaption = Zgrzebło zębate
| Type de production = Uprawy polowe, Warzywnictwo
| Type de matériel = Narzędzie do gleby nieożywione
| Mots-clés = Odchwaszczanie
}}

[[Zgrzebło]] zębate to narzędzie do [[Pratiquer le désherbage mécanique en plein - Herse étrille|mechanicznego odchwaszczania]] na polu. Składa się z ruchomych paneli dopasowujących się do terenu, wyposażonych w długie, elastyczne zęby rozmieszczone co 2 do 3 cm.

 

==Zasada działania==
Elastyczne zęby wibrują podczas przesuwania narzędzia, dzięki czemu wykorzeniają i uszkadzają [[chwasty]].

To narzędzie można stosować na wielu [[uprawy]]ch, takich jak [[pszenica]], [[słonecznik]], [[sorgo]], [[kukurydza]], [[jęczmień]], [[soja]], [[rzepak]], [[fasola]], rośliny nasienne....
 

==Tryb działania==
[[:Category:Herse|Zgrzebło]] zębate wyrywa i przykrywa części nadziemne. Pracuje na głębokości około 2 cm
{{Image | Image = Herse etrillle dents.jpg | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Dwa różne kształty zębów zgrzebła zębatego}}
(a nawet 3-4 cm na przedplonie) niezależnie od rzędów uprawy, co pozwala na [[odchwaszczanie]] całej powierzchni. Elastyczne zęby wibrują podczas przesuwania narzędzia i wykorzeniają [[:Category:Adventices|chwasty]] poprzez efekt wibracji i uderzenia. Zęby te, rozmieszczone co 2 do 3 cm, mogą być proste lub wygięte.

Wygięte zęby są bardziej agresywne niż proste, ale mniej odpowiednie do bardzo kamienistych gleb. Są zamocowane na różnych niezależnych panelach, które zapewniają dobre przyleganie do terenu i dopasowanie do jego nierówności. Średnica i długość zębów powinny być również dobrane przy zakupie w zależności od oczekiwanej agresywności.

==Regulacje i agresywność==
Agresywność [[:Category:Herse étrille|zgrzebła zębatego]] wynika z nachylenia zębów i ich wibracji, która z kolei zależy od prędkości przesuwu narzędzia. Regulacje są delikatne, ponieważ trzeba znaleźć kompromis między dobrą selektywnością dla uprawy a skutecznością wobec chwastów. Głębokość pracy jest związana z kołami podporowymi. Nie powinna być zbyt duża, aby nie powodować podnoszenia chwastów.

{{youtube|id=https://youtu.be/jfjfvq9Dr58}}

[https://www.arvalis-infos.fr/view-9611-arvarticle.html?region= '''Aby dowiedzieć się więcej o regulacjach'''].

==Skuteczność i selektywność w zależności od warunków glebowych==
[[:Category:Herse étrille|Zgrzebło zębate]], podobnie jak inne narzędzia do [[mechaniczne odchwaszczanie]], wymaga gleby osuszonej, wyrównanej i zagęszczonej, aby działać skutecznie. Preferowane jest na glebach kamienistych, ponieważ jego skuteczność tam nie jest obniżona. Jednak jest nieskuteczne na glebach zaskorupionych, ponieważ zęby nie mogą wniknąć w glebę. Gleba nie powinna być też zbyt zbrylona, aby uniknąć przykrywania siewek uprawy bryłami, ani nie powinna zawierać zbyt wielu resztek roślinnych, ponieważ [[:Category:Herse étrille|zgrzebło zębate]] ma tendencję do grabienia.
 

==Skuteczność wobec chwastów==
[[:Category:Herse étrille|Zgrzebło zębate]] jest mało skuteczne wobec [[byliny]] (może jednak osłabić [[powój polny]] i [[powój żywopłotowy]] przy wielokrotnych przejazdach). Skuteczne jest tylko wobec słabo rozwiniętych chwastów (50 do 70% skuteczności według ACTA, 2011). Muszą być one na etapie „białego włókna” (w trakcie kiełkowania), liścieni lub 2-3 liści.

{{Image | Image = Herse etrille efficacite stade adventices.jpg | Alignement = Right | Largeur = 600px | Légende = Skuteczność zgrzebła zębatego w zależności od stadium rozwoju chwastów | Cadre = True}}
 

==Selektywność wobec uprawy==
To narzędzie jest ogólnie odpowiednie dla wszystkich [[:Category:Cultures|upraw]], ale nie na wszystkich etapach ich rozwoju. Dobry moment na mechaniczne odchwaszczanie jest określany m.in. przez stadium uprawy. Narzędzie nie powinno osłabiać uprawy i dlatego powinno być stosowane na etapach, gdy uprawa jest mało wrażliwa na pracę narzędzia (krzewienie zbóż, stadium 2-4 liści innych upraw). Zaleca się jednak zwiększenie gęstości siewu o 10% na wypadek strat roślin spowodowanych przejazdem narzędzia. Na wczesnych etapach (na przedplonie, a potem po pojawieniu się pierwszych liści) należy preferować [[kultywator rotacyjny]] a następnie [[:Category:Herse étrille|zgrzebło zębate]], które oferują lepszą selektywność niż [[motyka mechaniczna]]. Po tych pierwszych etapach uprawy zgrzebło zębate będzie skuteczne tylko wobec nowych wschodów chwastów.

===Zakresy stosowania===
{{Image | Image = Herse etrille plages utilisation.jpg | Légende = Zakresy stosowania zgrzebła zębatego | Cadre = True | Largeur = 900px}}

==Zalety i wady==

=== Zalety ===

* Narzędzie wielofunkcyjne
* Szerokie spektrum skuteczności
* Wysoka wydajność pracy
* Niższy koszt zakupu i eksploatacji
* Niskie wymagania konserwacyjne
* Możliwość stosowania przy wietrznej pogodzie
* Skuteczne na glebach kamienistych
* Odchwaszcza na polu
* Zapobiega selekcji chwastów odpornych na [[herbicydy]]
* Moc 10 do 12 KM/m

=== Wady ===

* Nieskuteczne wobec rozwiniętych chwastów i [[:Category:Vivaces|bylin]]
* Wymaga dobrze wyrównanej gleby
* Niska skuteczność przy obecności skorupy [[battance]], lepiej stosować [[kultywator rotacyjny]]
* Częste zapychanie przy obecności resztek roślinnych na powierzchni
* Czasami trudne regulacje

==Koszt na hektar==
Sprzęt + traktor + robocizna: 9 €/ha (narzędzie 12 m na 200 ha/rok).

== Kryteria wyboru ==
{| class="wikitable"
|+
!Elementy do rozważenia
!Komentarze
|-
|'''Rama może być składana mechanicznie''' (wąskie szerokości) lub '''hydraulicznie''' (w U lub portfel/dwustronny)
|'''Składanie hydrauliczne ma znaczący wpływ na cenę''' ale jest praktycznie '''niezbędne od szerokości 6 m'''
|-
|'''Regulacja kąta natarcia''' zębów (agresywność) może być '''ręczna''' za pomocą dźwigni lub '''hydrauliczna''' z kabiny traktora
|Ten parametr szczególnie wpływa na cenę
|-
|'''Długość zębów'''
|Od 380 mm do 600 mm.
Długie zęby na glebach zaskorupionych mogą wyjść z linii
|-
|'''Moc podnoszenia''' traktora
|Należy zapewnić wystarczającą siłę podnoszenia (waga zgrzebła 12 m = do 2 t)
|-
|Zapotrzebowanie na moc
|'''7 KM/metr liniowy''' dla '''upraw wiosennych''' (uwaga na szerokość traktora) oraz '''10-12 KM/metr liniowy''' dla '''zbóż'''
|-
|'''Średnica zębów''' zwykle 6-7 mm, z opcjonalnymi zębami 8 mm
|Średnica 8 mm będzie zbyt agresywna dla upraw wiosennych
|-
|Stosowanie na łące
|'''Zabronione''' ze względu na nieskuteczność i ryzyko odkształcenia zębów
|-
|'''Odstęp między 2 zębami''' określa powierzchnię gleby obrabianej przez zgrzebło zębate
|Ważny parametr: im mniejszy odstęp, tym większa powierzchnia gleby obrabiana
|-
|'''Koło podporowe''': zwykle 4 od szerokości 9 m
|Zapewniają dobrą '''regularność głębokości''' pracy. Zakup dodatkowej pary może być interesujący dla zgrzebieł 12 m.
|-
|Podwójny ząb
|Podwójne zęby, demontowalne na sworznie, są '''bardziej podatne na uszkodzenia''' z czasem.
|-
|'''Zużycie zębów''': zęby z węglika (zwykle opcja) są bardziej trwałe
|Parametr do rozważenia dla gleb "ścierających" (glina z krzemieniem, kamienie)
|-
|'''Zgrzebło zębate sprężynowe'''
|Pozwala na bardziej wymagającą pracę, oferując:

* '''dodatkowe zakresy zastosowań'''
* '''dokładniejsze regulacje'''
* zastosowanie do '''specyficznych upraw''' (np. warzywa przemysłowe) i na nierównych glebach
Jednak koszt takiej maszyny jest wyższy.
|}

== Różne modele zgrzebła zębatego z talerzami ==
{| class="wikitable"
!Producent
!Model
!Minimalna szerokość
!Maksymalna szerokość
!Regulacja agresywności
!Cena referencyjna (dla zgrzebła zębatego z talerzami 12 m)
!Szczegóły
|-
|Steimer
|Natalia
|6 m
|12 m
|Ręczna
|Nieznana
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/9ac9fe4c-e163-48b7-8c33-85fe18ecce25/ Szczegóły]
|-
|Agronomic
|HE Agronomic
|1 m
|12,5 m
|Hydrauliczna
|20 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/fabfb2de-7ec3-4d3f-b683-6a2d8d7309d5/ Szczegóły]
|-
|UNIA
|Akcent
|6 m
|12 m
|Ręczna
|10 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/a62aeb8a-26f0-4821-9450-755397457b4c/ Szczegóły]
|-
|AGRImarque
|Zgrzebło zębate
|1,5 m
|12 m
|Ręczna
|13 080 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/59096c54-ab3b-4be4-b1f6-1f02890fc300/ Szczegóły]
|-
|APV
|AS
|3 m
|12 m
|Ręczna lub hydrauliczna
|14 380 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/9b449cb0-1389-439b-9018-8e4b4b1366c3/ Szczegóły]
|-
|Agrokraft
|Tor
|3 m
|12 m
|Ręczna lub hydrauliczna
|13 500 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/0a056b1e-d6a2-467d-809a-0a01589c57ea/ Szczegóły]
|-
|Agro-Factory II
|IZAK
|7,5 m
|12 m
|Ręczna
|10 346 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/1658edc9-5730-479c-9be3-9e11f2071a27/ Szczegóły]
|-
|ETR AVT
|HE ETR AVT
|1 m
|14 m
|Ręczna lub hydrauliczna
|Nieznana
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/3ddc247c-40c1-43be-9df0-4a46016bc7d1/ Szczegóły]
|-
|Hatzenbichler
|Original étrille
|3 m
|15 m
|Ręczna lub hydrauliczna
|18 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/28843aef-bce9-4b53-854a-70ac25458335/ Szczegóły]
|-
|Carré
|Sarclerse
|1,5 m
|12 m
|Ręczna lub hydrauliczna
|16 400 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/77c9fc21-c97e-4332-9486-91f0a4437df4/ Szczegóły]
|-
|Quivogne
|HET
|3 m
|12 m
|Ręczna
|15 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-plateau/fiche/d0b66051-21b2-4898-ad72-4ceea80c12b7/ Szczegóły]
|}

== Różne modele zgrzebła zębatego sprężynowego ==
{| class="wikitable"
!Producent
!Model
!Minimalna szerokość
!Maksymalna szerokość
!Regulacja agresywności
!Cena referencyjna (dla zgrzebła zębatego sprężynowego 12 m)
!Szczegóły
|-
|Agronomic
|Agronomic
|1 m
|12,5 m
|Hydrauliczna
|25 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/f82aaa20-0085-46e2-af65-aed7c5c2a302/ Szczegóły]
|-
|APV
|Vario
|1,7 m
|12,2 m
|Hydrauliczna
|32 983 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/cb4b2e6c-ae47-4747-9c7c-772fbb7f9301/ Szczegóły]
|-
|Pöttinger
|
|9 m
|12,2 m
|Hydrauliczna
|27 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/7842f3c8-9b9d-4c8e-82cd-5e679495fa68/ Szczegóły]
|-
|Lemken-Steketee
|HE de précision
|3 m
|15 m
|Ręczna i hydrauliczna
|Nieznana
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/383f3ac6-6648-4269-8700-89a4c27b5057/ Szczegóły]
|-
|Lemken-Steketee
|Thulit
|6 m
|12 m
|Nieznana
|39 900 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/3e4ec409-be1c-4428-aeb4-20c12783ec2f/ Szczegóły]
|-
|ETR AVT
|HNG ETR AVT
|1,2 m
|15 m
|Hydrauliczna
|25 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/6856a754-5883-43e7-9932-5161d44d90f8/ Szczegóły]
|-
|Agrifarm
|Bio Profi
|3 m
|24 m
|Hydrauliczna
|38 485 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/8fe66787-bde8-4fb9-bd9e-62c6890a41c3/ Szczegóły]
|-
|Hatzenbichler
|"Original" étrille Air Flow
|1,5 m
|15 m
|Ręczna i hydrauliczna
|Nieznana
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/cb4cbb63-8134-48ea-8104-901ca6958987/ Szczegóły]
|-
|Carré
|Pressius
|1,8 m
|15,4 m
|Hydrauliczna
|47 300 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/79582b81-ad6d-4cc1-ba7f-3d3b0197fed1/ Szczegóły]
|-
|Horsch
|Cura ST
|2,3 m
|24,5 m
|Hydrauliczna
|38 000 €
|[https://optimat.org/outil/herse-etrille-a-ressort/fiche/10fd4a32-6823-4d4c-8603-43422f549f0e/ Szczegóły]
|}

==Aby dowiedzieć się więcej o zgrzeble zębatym==

*[http://www.ile-de-france.chambagri.fr/pro77/rep-agronomie/agroequipement/files/160822_FicheHerse.pdf Zgrzebło zębate - Izba Rolnicza Regionu Ile de France]
*[https://nouvelle-aquitaine.chambres-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Nouvelle-Aquitaine/094_Inst-Nouvelle-Aquitaine/Documents/Ecophyto/doc_techn_ecophyto/doc/PANNEAU_4_HERSE-ROTO_ETRILLE.pdf Mechaniczne odchwaszczanie: przegląd zgrzebła zębatego - Izba Rolnicza Nowej Akwitanii]
*[http://www.agro-transfert-rt.org/wp-content/uploads/2016/02/La_herse_%C3%A9trille.pdf Zgrzebło zębate - AgroTransfert]
*[https://www.arvalis-infos.fr/view-9611-arvarticle.html?region= Zgrzebło zębate - Arvalis]
*[https://nord-pas-de-calais.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Hauts-de-France/028_Inst-Nord-Pas-de-Calais/Telechargements/Agriculture-biologique/Brochures-desherbage-herse-etrille.pdf Karty informacyjne zgrzebła zębatego - Izba Rolnicza regionu Nord-Pas de Calais]

==Filmy==
{{youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=ms4y4qba1l8}}

=== Zgrzebło zębate w warzywnictwie ===
{{youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=pr7Ac1YyGfs}}

'''Artykuł napisany przy wsparciu:'''

{{Image | Image = Logos fiches materiels ravageurs CRAO.png | Largeur = 400px}}

{{Agrilismat
| Objectif Agrilismat = Ochrona środowiska
}}

==Źródła==

*[https://www.arvalis-infos.fr/herse-etrille-adapter-l-outil-a-ses-besoins-@/view-9611-arvarticle.html Zgrzebło zębate - Arvalis Infos]
*[http://itab.asso.fr/downloads/desherb-meca/dm-brochure_culture-web.pdf Mechaniczne odchwaszczanie upraw polowych - ITAB]
*[https://occitanie.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/National/FAL_commun/publications/Occitanie/Agroenvironnement/RecueilDEPHY-FG-CRAO2019.pdf Recueil DEPHY-FG-CRAO2019]
*https://optimat.org/

==Załączniki==

[[Category:Narzędzie do gleby nieożywione]]
[[Category:Narzędzie do mechanicznego odchwaszczania]]
[[Category:Narzędzie do międzyrzędzi]]
[[en:Chain harrow]]
[[es:Rastrillo de púas]]
[[it:Erpice a denti]]
[[de:Egge]]
[[el:Αλωνιστική δρέπανο]]
[[nl:Verticuteerhark]]
[[hu:Kapa gereblye]]
[[fr:Herse étrille]]
[[de:Egge]]
[[el:Αλωνιστική δρέπανο]]
[[en:Chain harrow]]
[[es:Rastrillo de púas]]
[[hu:Kapa gereblye]]
[[it:Erpice a denti]]
[[nl:Verticuteerhark]]
[[fi:Jyrsinpiikki]]
[[pt:Grade de herse]]
[[ar:محراث_مِشط]]

Zarządzanie zachwaszczeniem dzięki stałym roślinom okrywowym

2026-02-18T13:02:43Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Organisme=Narodowe Centrum Agroekologii
| Programme=Conserwa
| Image=Couvert permanent de trèfle blanc.jpg
| ImageCaption=Issue du GIEE Magellan
| Type de production=Uprawy wieloletnie
| Objectif=Chwasty@ Regeneracja gleby
| Mots-clés=Okrywy roślinne, Okrywy stałe, Skojarzenie upraw, Okrywy przejściowe, Międzyplon
}}
Powiązane [[Couverts végétaux|okrywy]] to '''rośliny o znaczeniu agronomicznym''', których cykl rozwojowy przebiega częściowo lub w całości w okresie, gdy '''uprawa jest na polu'''. Te okrywy mają pozostać na polu '''przez kilka lat''' (2 lub 3) i zapewniać '''okrywy przejściowe''' podczas międzyplonów, a także usługi dla [[:Category:Cultures|upraw]] dochodowych.

==Zalety==

===Konkurencja z chwastami===
Zdolność stałej okrywy do tłumienia [[chwastów]] zależy od jej zdolności do '''zajęcia i pokrycia przestrzeni zanim chwasty się zadomowią.'''

Efekt konkurencji wobec populacji chwastów obserwuje się dopiero przy '''pokryciu gleby powyżej 50% przez [[motylkowate]]''' okrywy stałej.

Powyżej tego progu, im większe pokrycie, tym lepsze zmniejszenie udziału chwastów.

Gdy osiąga się '''80/85% kolonizacji przez motylkowate, chwasty są skutecznie regulowane''' (poniżej 10%).
{{Image | Image = Relation entre la couverture du sol et les adventices.jpg| Légende = Ten wykres pochodzi z przypadku motylkowatych w [[słoneczniku]].}}

{{Note|1=Spośród trzech testowanych gatunków (lucerna 10 kg, komonica 10 kg, koniczyna biała 3 kg), tylko lucerna zapewniła wystarczające pokrycie gleby, aby osiągnąć skuteczność kontroli chwastów porównywalną z chemicznym odchwaszczaniem.}}

{{Image | Image = Répartition adventice selon la quantité de luzerne .jpg
| Légende = Tutaj również obserwuje się brak chwastów, gdy okrywa jest bardzo rozwinięta. }}

'''Zmniejszenie chwastów zaczyna być odczuwalne przy 50% pokrycia, ale jest istotne dopiero od 90%.'''

Jednakże, '''im mniej konkurencyjna okrywa, tym większa różnorodność gatunków chwastów'''. Nie zawsze więc jest ilościowy wpływ na chwasty przy pokryciu poniżej 50%, ale następuje zmiana jakościowa.

{{Image | Image = Perte de rendement en fonction de la diversité d'adventices.png
| Légende = Ustalono korelację między różnorodnością gatunkową chwastów na polu a stratami plonów z nimi związanymi. <ref>J.STORKEY, P.NEVE.2018.What good is weed diversity? Weed Research</ref>}}

{{Note|1=Im większa różnorodność, tym mniejszy wpływ na plon, co widać na wykresie.

'''Im bardziej rozwinięta okrywa stała, tym mniejsza różnorodność gatunków''' na polu (okrywa + chwasty) oraz większa konkurencja i wpływ na plon uprawy.}}

==Wady==

===Wpływ na plon upraw===
Na tym samym doświadczeniu, gdy jest okrywa, '''wydajność [[słonecznika]] jest obniżona''', co potwierdzają wszystkie oceniane cechy w tabeli.

Najbardziej wpływającym gatunkiem na uprawę jest '''[[lucerna]]''', pod każdym względem. Wynika to z faktu, że zapewniła najlepsze pokrycie, 75% powierzchni w porównaniu do 57% dla [[koniczyny]] i tylko 32% dla [[komonicy]].

Występuje więc znaczny spadek plonu przy obecności okrywy lub spontanicznej roślinności w porównaniu do odchwaszczonego słonecznika.

{{Image | Image = Impact des différents couverts sur la performance .png
| Légende = Ogólnie, '''straty plonu''' (15 q/ha w [[kukurydza]] pod stałą okrywą z [[koniczyna biała]]) '''są powodowane przez praktyki [[Semis direct sous couvert végétal vivant|bezpośredniego siewu pod stałą okrywą roślinną]] dla upraw wiosennych''', zwłaszcza jeśli gleby są płytkie i/lub nie nawadniane. }}

W przypadku '''upraw zimowych''', '''łatwiej jest regulować chemicznie lub przez rozdrabnianie [[okrywy stałe]]''', ale jeśli nie ma interwencji, straty plonu są niemal zawsze.

==Podsumowanie==
Gdy okrywa jest wystarczająco rozwinięta (powyżej progu 80% pokrycia roślinnego), aby umożliwić '''skuteczne i istotne zarządzanie chwastami''', powoduje '''znaczne straty plonu'''. '''Aby tego uniknąć, okrywy są regulowane''' przez rozdrabnianie lub chemicznie, ale ich konkurencja z chwastami jest ograniczona.

Główną zaletą stałej okrywy jest '''okres międzyplonowy, gdy przejmuje funkcję uprawy zaraz po żniwach'''. Ograniczenie zachwaszczenia w międzyplonie jest bezpośrednio zależne od produkcji biomasy okrywy stałej i szybkości jej rozwoju.

{{Image | Image = Biomasse des adventice en fonction de la biomasse du couvert.png | Cadre = Tak | Légende = }}

==Źródła==
Artykuł został napisany przez [[User:Jasmin Razongles|Jasmin Razongles]], studenta inżyniera agronoma w systemie dualnym w [[Structure:Centre National d'Agroécologie|Narodowym Centrum Agroekologii]].

<references />

{{Ajouter au projet|1=Conserwa}}
{{Pages liées}}
[[en:Management of grass cover through permanent associated cover crops]]
[[es:Manejo de la cubierta vegetal mediante cultivos asociados permanentes]]
[[it:Gestione dell’erba grazie alle coperture associate permanenti]]
[[de:Unkrautmanagement durch permanente Zwischenfrüchte]]
[[el:Διαχείριση της βλάστησης μέσω μόνιμων συνδεδεμένων καλυμμάτων εδάφους]]
[[nl:Beheer van begrazing met permanente bijbehorende bodembedekkers]]
[[hu:Állandó társult takarónövényekkel történő gyepgazdálkodás]]
[[fr:Gestion de l’enherbement grâce aux couverts associés permanents]]
[[de:Unkrautmanagement durch permanente Zwischenfrüchte]]
[[el:Διαχείριση της βλάστησης μέσω μόνιμων συνδεδεμένων καλυμμάτων εδάφους]]
[[en:Management of grass cover through permanent associated cover crops]]
[[es:Manejo de la cubierta vegetal mediante cultivos asociados permanentes]]
[[hu:Állandó társult takarónövényekkel történő gyepgazdálkodás]]
[[it:Gestione dell’erba grazie alle coperture associate permanenti]]
[[nl:Beheer van begrazing met permanente bijbehorende bodembedekkers]]
[[fi:Pysyvien_yhdistettyjen_kasvinsuojuskasvien_käyttö_rikkakasvien_hallinnassa]]
[[pt:Gestão_da_vegetação_através_de_coberturas_associadas_permanentes]]
[[ar:إدارة_التغطية_النباتية_بفضل_الأغطية_النباتية_الدائمة_المرافقة]]

Przedsiewy

2026-02-18T13:01:41Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Organisme=Struktura:Krajowe Centrum Agroekologii
| Programme=Conserwa
| Image=Déchaumage.jpg
| ImageCaption=Traktor podczas orki przedsiewnej
| Type de production=Uprawy wieloletnie
| Objectif=Chwasty
| Mots-clés=Mechaniczne odchwaszczanie
}}
Orka przedsiewna polega na '''stymulowaniu wschodów chwastów poprzez powierzchniową uprawę [[gleby]] w celu ich zniszczenia przed siewem, co zmniejsza zasób nasion w glebie'''. Jej skuteczność zależy od gatunków i warunków klimatycznych.

Orka przedsiewna stosowana jest przeciwko '''rocznym chwastom o niskim poziomie spoczynku''' takim jak odrosty roślin uprawnych (rzepak, zboża), życica, mietlica, fiołki, mak polny, komosa biała, rdesty, starzec, rumianki, …

{| class="wikitable small table-responsive"
|+Opcje regulacji chwastów (infloweb)
|-
! | Chwast
! | Zróżnicowanie płodozmianu
! colspan="2" | Orka przedsiewna (przed następną uprawą)
! | Przesunięcie terminu siewu (oprócz rzepaku)
! | Sporadyczne oranie
|-
! | [https://www.infloweb.fr/panic-pied-de-coq Panic pied de coq]
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | W kwietniu
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/brome-sterile/ Bromes]
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #a6cf8d" | Latem i jesienią
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/folle-avoine-avoine-sterile/ Folle avoine]
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #ee7d31" | W październiku
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/ray-grass-ditalie/ Ray-grass]
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | Koniec lata - początek jesieni
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/vulpin-des-champs/ Vulpin]
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | Koniec lata - początek jesieni
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/chenopode-blanc/ Chénopode]
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | W kwietniu
| colspan="2" style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/coquelicot/ Coquelicot]
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #ee7d31" | Jesienią
| style="background-color: #c01616; color: #c01616" | Brak skuteczności / nieistotne
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/datura-stramoine/ Datura stramoine]
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #ee7d31" | Wiosną
| style="background-color: #c01616; color: #c01616" | Brak skuteczności / nieistotne
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/geranium-disseque/ Géraniums]
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #a6cf8d" | Koniec sierpnia - początek września
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/matricaire-camomille/ Matricaires]
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #ee7d31" | Koniec lata
| style="background-color: #c01616; color: #c01616" | Brak skuteczności / nieistotne
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/mercuriale-annuelle/ Mercuriale annuelle]
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | Wiosna
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/moutarde-des-champs/ Moutarde des champs]
| style="background-color: #c01616; color: #c01616" | Brak skuteczności / nieistotne
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | Przed późną wiosenną uprawą
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/veronique-a-feuilles-de-lierre/ Véronique à feuilles de lierre]
| style="background-color: #a6cf8d; color: #a6cf8d" | Dobra skuteczność
| colspan="2" style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| style="background-color: #ee7d31; color: #ee7d31" | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
! | [https://www.infloweb.fr/veronique-de-perse/ Véronique de Perse]
| style="background-color: #c01616; color: #c01616" | Brak skuteczności / nieistotne
| colspan="2" style="background-color: #f0e50d" | Koniec lata - początek wiosny
| style="background-color: #c01616; color: #c01616" | Brak skuteczności / nieistotne
| style="background-color: #f0e50d; color: #f0e50d" | Średnia / nieregularna skuteczność
|-
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|-
| |
| |
| |
| style="background-color: #c01616" |
| | Brak skuteczności / nieistotne
| |
|-
| |
| |
| |
| style="background-color: #ee7d31" |
| | Niewystarczająca / przypadkowa skuteczność
| |
|-
| |
| |
| |
| style="background-color: #f0e50d" |
| | Średnia / nieregularna skuteczność
| |
|-
| |
| |
| |
| style="background-color: #a6cf8d" |
| | Dobra skuteczność
| |
|}

== Wdrożenie ==

# '''Zidentyfikować''' chwasty, które chcemy zwalczyć, aby poznać:

* głębokość ich kiełkowania
* termin kiełkowania
* techniki stymulujące kiełkowanie

# '''Przygotowanie gleby'''

* Pracować powierzchniowo (zazwyczaj do 5 cm głębokości, ale może być głębiej w zależności od chwastów) na świeżej, wilgotnej i ubitej glebie (wałowanie może być wskazane), jak przy przygotowaniu łóżka siewnego.

Celem jest '''stymulowanie kiełkowania chwastów.'''

# '''Zniszczyć''' chwasty chemicznie lub mechanicznie; w tym drugim przypadku należy uważać, aby nie uprawiać gleby zbyt głęboko, by nie wynieść na powierzchnię nowych nasion chwastów.
# '''Zasiać uprawę 2 - 3 tygodnie''' '''po ostatniej orce przedsiewnej''' bez głębokiej ponownej uprawy gleby.

'''Można wykonać kilka następujących po sobie orki przedsiewnych''', zaleca się wtedy pozostawić 2 do 3 tygodni przerwy między nimi i zawsze utrzymywać tę samą głębokość uprawy gleby.

== Zalety ==

* '''Zmniejszenie potencjału wschodów''' chwastów dzięki '''redukcji zasobu nasion''' w glebie.
* '''Możliwe zmniejszenie stosowania środków ochrony roślin'''.

== Ograniczenia ==

* Sukces techniki '''zależy od warunków klimatycznych.'''
* Nie '''pozwala na zwalczanie bylin'''.
* Wymaga '''wystarczającej przerwy między uprawami'''.

== Co z wschodami chwastów podczas następnej uprawy? ==
Orka przedsiewna pozwala co prawda na wschody traw i tym samym zmniejszenie zasobu nasion, ale '''nie gwarantuje późniejszego ograniczenia zachwaszczenia'''.

Zjawisko to tłumaczy się częściowo różnicą wielkości między chwastami wschodzącymi w międzyplonie (24 do 1600 roślin/m²) a liczbą nasion powracających do gleby podczas kampanii (23 000 nasion/m²). Łatwo sobie wyobrazić, że liczba nasion usuniętych dzięki orce przedsiewnej stanowi w rzeczywistości znikomą część zasobu nasion chwastów w glebie.

Rozwiązaniem byłoby '''powtarzanie kilku kolejnych ork przedsiewnych w celu wyczerpania zasobu nasion''', szczególnie na bardzo zachwaszczonych polach. Jednak redukcja zasobu nasion jest kwestionowana przez Merfielda (2015), który szacuje potencjalny wpływ orki przedsiewnej na 0,7% zasobu nasion, zakładając, że 10% nasion jest w każdej chwili nieuśpionych, a tylko 7% z nich znajduje się w pierwszych 3 cm gleby, czyli w warunkach umożliwiających kiełkowanie. Jeśli orki przedsiewne są nawadniane (40 mm/tydzień), redukcja zasobu nasion jest znacznie skuteczniejsza, 40% redukcji po czterech kolejnych orkach przedsiewnych w porównaniu do 3% bez nawadniania.

== Koszt orki przedsiewnej ==
Przejazd [[déchaumeur]] z niezależnymi talerzami kosztuje około '''25€/ha''' (waha się od 20 do 35€/ha w zależności od modelu).{{Image | Image =Tableau des coût de mécanisation.png| Légende = Koszty operacji uprawowych<ref>Koszty operacji uprawowych - Izby Rolnicze - https://chambres-agriculture.fr/sinformer/nos-ressources/toutes-les-publications/publication/couts-des-operations-culturales-2</ref>}}

== Eksperymenty ==

=== Orka przedsiewna przeciwko życicy/mietlicy ===
Wschody życicy i mietlicy są większe po powierzchniowej uprawie / orce przedsiewnej (tutaj [[herse rotative]] na 5 cm) niż po głębokiej uprawie (tutaj [[déchaumeur à disques]] niezależne na 20 cm).

{{Image | Image = Levée de vulpin .png | Légende = Zarządzanie chwastami w międzyplonie: orka przedsiewna na stanowisku testowym - Perspectives-agricoles.com 2019<ref name=":0">Zarządzanie chwastami w międzyplonie: orka przedsiewna na stanowisku testowym - Perspectives-agricoles.com 2019 https://www.perspectives-agricoles.com/conduite-de-cultures/gestion-des-adventices-linterculture-le-faux-semis-au-banc-dessai</ref> | Alignement=Center}}

=== Orka przedsiewna przed uprawą wiosenną ===
Orka przedsiewna wiosenna jest w pełni uzasadniona, pozwala na rzeczywiste zmniejszenie presji chwastów w uprawie, jak pokazano na poniższym wykresie:{{Image | Image = Faux semis de printemps .png| Légende = próba ECOHERBI}}Widać, że nie ma wyraźnej różnicy skuteczności między różnymi wariantami.

'''Orki przedsiewne pozwalają zmniejszyć zachwaszczenie w uprawie czterokrotnie''' w porównaniu z brakiem orki przedsiewnej.

==Źródła==

* Arvalis. 2022. Praktykowanie orki przedsiewnej w celu zmniejszenia zasobu nasion na polach. [26/01/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/pratiquer-les-faux-semis-pour-diminuer-le-stock-semencier-des-parcelles
* Arvalis. 2022. Uprawa gleby: kontrola chwastów w międzyplonie. [26/01/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/pratiquer-les-faux-semis-pour-diminuer-le-stock-semencier-des-parcelles
* Bayer. 2021. Orka przedsiewna: skuteczny sposób walki przed siewem. [26/01/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/pratiquer-les-faux-semis-pour-diminuer-le-stock-semencier-des-parcelles
* Bayer. 2023. Orka przedsiewna, prawdziwe rozwiązanie do kontroli chwastów. [26/01/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/pratiquer-les-faux-semis-pour-diminuer-le-stock-semencier-des-parcelles
* Réussir. 2023. A może wykorzystać lato na „orkę przedsiewną”? [26/01/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/pratiquer-les-faux-semis-pour-diminuer-le-stock-semencier-des-parcelles
{{Contributeurs de l'article|1=Jasmin Razongles}}
{{Pages liées}}
[[en:False seedbed, how effective is it?]]
[[es:Falso-trasplante]]
[[it:Semina falsa]]
[[de:Vorsaat]]
[[el:Προκαταρκτική σπορά]]
[[nl:Valse-zaden]]
[[hu:Átültetés nélküli vetés]]
[[pl:Przedsiewy]]
[[fi:Esikasvatus]]
[[fr:Faux-semis]]
[[de:Vorsaat]]
[[el:Προκαταρκτική σπορά]]
[[en:False seedbed, how effective is it?]]
[[es:Falso-trasplante]]
[[fi:Esikasvatus]]
[[hu:Átültetés nélküli vetés]]
[[it:Semina falsa]]
[[nl:Valse-zaden]]
[[pt:Semeadura direta]]
[[ar:الزرع الجزئي]]

Koszenie chwastów

2026-02-18T13:00:18Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Fauche.jpg
| Objectif=Adventices
| Mots-clés=Odchwaszczanie w uprawach wieloletnich, Łąki, Alternatywa dla herbicydów
}}

{{Pages liées}}

Koszenie to rodzaj '''[[mechaniczne odchwaszczanie]] polegające na ścinaniu nadziemnych części chwastów bez ich wykopywania''' w celu uniemożliwienia im kwitnienia i tym samym produkcji nasion. Ta technika wymaga '''regularnych przejazdów''' po polu, aby '''ograniczyć rozwój chwastów poprzez ich wyczerpanie'''.

Głównym celem tej metody jest '''zmniejszenie zasobu nasion''' w glebie.

== Cele koszenia ==

=== Zmniejszenie zasobu nasion ===
Ścinanie nadziemnych części chwastów '''uniemożliwia kwitnienie''', roślina nie produkuje więc nasion na kolejne lata.

=== Osłabienie chwastu ===
Po ścięciu chwast musi wykorzystać swoje zapasy, aby odrosnąć, więc '''powtarzając koszenia, roślina będzie się wyczerpywać''', osłabiać i potencjalnie zanikać. Ta technika jest skuteczna w przypadku '''chwastów [[byliny]]'''.

=== Zmniejszenie konkurencji chwast-kultura ===
Po ścięciu chwast pochłania mniej światła, w konsekwencji rośnie wolniej, co pozwala '''uprawie przejąć przewagę'''.

== Różne techniki ==

=== Koszenie ===
Koszenie polega na ścinaniu roślin dość nisko, często za pomocą [[kosiarka]] lub [[rozdrabniacz]]. To dość skuteczna technika przeciwko '''[[chwasty jednoroczne]]'''.

Stosuje się ją głównie:

* na obrzeżach
* w międzyplonach
* na [[łąkach tymczasowych]]

Główną zaletą koszenia jest '''zapobieganie wytwarzaniu nasion'''.

=== Trawnikowanie ===
Trawnikowanie to regularne cięcie na stałej wysokości.

Stosuje się je:

* na [[pokrywy roślinne]]
* na [[łąkach]]
* na terenach z trawą

Główną zaletą trawnikowania jest '''utrzymanie stałej presji na chwasty'''.

=== [[Przycinanie wierzchołków]] ===
Przycinanie wierzchołków polega na '''ścince tylko kwiatostanów chwastów wystających ponad uprawę za pomocą przycinarki wierzchołków'''. Chwasty muszą być więc wyższe od uprawy ([[owies dziki]], [[gorczyca polna]], ambrozja bylicolistna…).

Należy upewnić się, że to koszenie nie sprzyja rozkrzewianiu się chwastu, co mogłoby mieć odwrotny efekt od zamierzonego.

Główną zaletą tego ukierunkowanego cięcia jest zapobieganie dominacji chwastów nad uprawą. Skuteczność techniki zależy od lokalnych warunków i okien czasowych interwencji.

== Kiedy kosić? ==
Ważne jest koszenie:

* '''przed kwitnieniem''' aby ograniczyć produkcję nasion
* gdy '''roślina jest młoda''' aby ją osłabić, ponieważ będzie musiała wykorzystać zasoby do ponownego wzrostu
* zaraz po '''wyjściu zwierząt z [[pastwisko]]''' na koszenie odrostów. Naprzemienność koszenia i wypasu to dobry sposób walki z chwastami.

Sposób zarządzania zależy od chwastu, jego miejsca na polu i stanu odżywienia gleby, na przykład zaleca się:

* walkę z [[rumex]] poprzez koszenie przed pojawieniem się pędu kwiatowego i z dużą częstotliwością
* walkę z [[osty]]: koszenie przed kwitnieniem, gdy oset osiąga 15-20 cm wysokości, 3-4 razy w roku, aby osłabić chwast
* walkę z pokrzywami: regularne koszenie

Należy unikać ścinania chwastów, gdy nasiona są już uformowane, aby zapobiec ich rozsiewaniu oraz '''czyścić sprzęt''' aby nie rozprzestrzeniać nasion na różnych koszonych terenach.

Ważne jest '''powtarzanie zabiegów, aby „zużyć” chwasty'''.

== Zalety ==

* '''Ograniczenie stosowania środków chemicznych'''.
* Interesująca alternatywa na polach, gdzie '''chwasty są odporne na [[herbicydy]]'''.
* Metoda '''kompatybilna''' ze wszystkimi innymi strategiami [[odchwaszczanie]]

== Ograniczenia ==

* '''[[Wartość użytkowa]] [[łąki tymczasowej]]''' jeśli system nie jest w [[płodozmian-ze-zwierzętami]].
* Nasiona niektórych gatunków chwastów są '''stopniowo rozsiewane''', co zmniejsza skuteczność zbioru.
* Technika rzadko skuteczna sama w sobie do całkowitego wyeliminowania chwastów, co wymaga '''czasu'''.

== Uprawy, które można kosić ==

* [[Winorośl]]
* Sady
* Łąki tymczasowe i trwałe
* [[Uprawy pastewne]]
* Obrzeża pól.

== Źródła ==

* ARVALIS. 2012. [[Rolnictwo ekologiczne]] - Kontrola chwastów bez użycia herbicydów. [06/02/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/maitriser-les-adventices-sans-recourir-aux-herbicides
* F. Boissinot, Vincent Bretagnolle, C.Jacques, Safia Mediene, Helmut Meiss, [[Użytkownik:Nicolas Munier-Jolain|Nicolas Munier-Jolain]] i W. Rainer. 2020. Rola łąk tymczasowych w zarządzaniu florą chwastów w systemach zbożowych. [06/02/2026]. https://hal.science/hal-01019446v1/document
* Ludovic Bonin. 2021. Alternatywy dla glifosatu w zarządzaniu bylinami. [06/02/2026]. https://ecophytopic.fr/alternatives-glyphosate/proteger/alternatives-au-glyphosate-pour-la-gestion-des-vivaces
* [[Użytkownik:Bruno Chauvel|Bruno Chauvel]]. 2024. Alternatywy dla stosowania herbicydów: ograniczenie zasobu nasion. [06/02/2026]. https://ecophytopic.fr/alternatives-glyphosate/prevenir/alternatives-lusage-dherbicides-limiter-le-stock-semencier
* Sébastien Crémer. 2014. Kontrola niepożądanych roślin na łąkach. [06/02/2026]. https://www.fourragesmieux.be/Documents_telechargeables/Lutte_contre_les_indesirables_en_prairie.pdf
* GECO. 2022. Zarządzanie zachwaszczeniem przez koszenie w [[uprawy tropikalne]]. [06/02/2026]. https://ecophytopic.fr/alternatives-glyphosate/proteger/gestion-de-lenherbement-par-la-fauche-en-cultures-tropicales

Antonio Monteiro. 2022. Weed Management. [06/02/2026]. https://encyclopedia.pub/entry/19814
[[de:Unkrautmähen]]
[[en:Weed_Mowing]]
[[el:Κοπή_ζιζανίων]]
[[es:Siega_de_malezas]]
[[fi:Rikkakasvien_niitto]]
[[hu:Gyomirtás]]
[[it:Taglio_delle_erbacce]]
[[nl:Onkruidbestrijding]]
[[fr:Fauchage_des_adventices]]
[[de:Unkrautmähen]]
[[el:Κοπή ζιζανίων]]
[[en:Weed Mowing]]
[[es:Siega de malezas]]
[[fi:Rikkakasvien niitto]]
[[hu:Gyomirtás]]
[[it:Taglio delle erbacce]]
[[nl:Onkruidbestrijding]]
[[pt:Corte_de_ervas_daninhas]]
[[ar:جز العشب الضار]]

Wpływ daty siewu pszenicy na zachwaszczenie

2026-02-18T12:59:41Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Organisme=Narodowe Centrum Agroekologii
| Programme=Conserwa
| Image=Céréales - Crédit photo @bubu1664.jpg
| ImageCaption=Pszenica na etapie trzech liści
| Type de production=Uprawy wieloletnie
| Objectif=Chwasty
| Mots-clés=Chwasty, Pszenica, Wczesny siew, Późny siew
}}
Wybór '''daty siewu''' jest '''kluczowym czynnikiem''' do uwzględnienia dla '''powodzenia uprawy'''. Opóźnienie siewu zbóż ozimych o kilka dni w stosunku do klasycznych terminów może umożliwić '''lepsze zarządzanie florą chwastów''' w dalszym etapie, a w szczególności '''trawami.'''

== Zasada ==
'''Przesunięcie daty siewu pozwala''':

*'''Uniknąć preferowanego okresu wschodów [[Graminées annuelles|traw]]''' jeśli warunki agroklimatyczne są spełnione (drobno przygotowana gleba, ponowne zwilżenie gleby).
*'''Działać po zakończeniu okresu uśpienia nasion owsa dzikiego''' i umożliwić ich kiełkowanie przed siewem [[pszenicy]].
*'''Umieścić w lepszych warunkach chemiczne zabiegi jesienne''' (gleba zazwyczaj bardziej wilgotna w listopadzie).

{{Image | Image = Cinétique.png | Légende = Wykres przedstawiający dynamikę wschodów owsa dzikiego w zależności od daty siewu i sumy temperatur (w stopniach dni, DJ)}}

[[Vulpin des champs|Oset dziki]] kiełkuje około 150 DJ (stopni dni) po powierzchniowej obróbce gleby. Siew 25 września jest niemal równoczesny z wschodami owsa dzikiego. 100% populacji kiełkuje więc jednocześnie z uprawą. Natomiast '''przesunięcie na 19 października pozwala uniknąć 50% potencjalnych owsa dzikiego''' i '''80% przy siewie 3/11.'''

== Wyniki praktyki ==
{{Image | Image = Comapraison.png | Légende = Porównanie w stosunku do wczesnego siewu:

Badania Arvalis przeprowadzone przez kilka lat i na różnych stanowiskach pokazują '''około 90% redukcję liczby owsa dzikiego i życicy na metr kwadratowy przy późnym siewie w porównaniu do wczesnego siewu.''' Dlatego '''zdecydowanie odradza się wczesne siewy na historycznie zanieczyszczonych polach.''' }}

{{Image | Image = Date de semis et vulpin.jpg | Légende = Dzięki temu wykresowi rozumiemy zasadność przesunięcia siewu z punktu widzenia zarządzania owsem dzikim i trawami ogólnie. }}

Pojawia się teraz pytanie o wykonalność i wpływ na plon.

{{Clear}}

== A regulacja innych chwastów? ==
Praktyka przesunięcia siewu jest '''naprawdę skuteczna tylko przeciwko jednoliściennym''' i obserwuje się również różnice wrażliwości w tej kategorii. '''Tylko regulacja owsa dzikiego i [[ray-grass]] jest znacząca'''. Natomiast w przypadku większości dwuliściennych (z wyjątkiem [[chénopodes]]) efekt praktyki nie jest udowodniony lub jest po prostu zerowy.

{{Image|Image=Tableau récapitulatif.jpg| Légende= | Cadre = Tak}}

== Wpływ na plon ==
'''Przesunięcie siewu [[pszenicy miękkiej]] o 20 dni względem optymalnego okresu ma niewielki wpływ na plon''' (średnio, na podstawie 3 bardzo zróżnicowanych kampanii klimatycznych).

Natomiast, jak widzieliśmy, '''przy +20 dni redukujemy o 40% gęstość owsa dzikiego.'''

Przy +40 dni, gdy presja jest zmniejszona o 75%, strata plonu wynosi około 15 qtx.

{{Image|Image=Impact sur le rendement.jpg| Légende= | Cadre = Tak}}

== Wykonalność ==
Generalnie, od listopada '''im bardziej opóźniamy zabiegi, tym większe ryzyko ograniczenia ze względu na liczbę dni, w których można pracować.'''

'''Poziom wykonalności jest bardzo zależny od lokalnego kontekstu i klimatu.'''

Siew pod koniec października oferuje tyle samo dni dostępnych do interwencji (dni, w których spełnione są dobre warunki do wykonania siewu) co połowa października.

Natomiast '''późne siewy''' (połowa listopada i później) '''zmniejszają liczbę dni, w których można wejść na pola.''' Jeśli powierzchnia do zasiania jest duża, należy '''priorytetowo traktować najbardziej zanieczyszczone pola do późnych siewów.'''

Ta sama problematyka dotyczy późnych siewów dla zabiegów [[désherbage]]. Liczba dostępnych dni na zabiegi po wschodach może być ograniczona, zaleca się planowanie i przewidywanie odchwaszczania przedwschodowego.

== Wniosek ==
'''Przesunięcie''' pozostaje '''silnym narzędziem do redukcji liczby problematycznych chwastów w zbożach ozimych''' (zwłaszcza w obliczu pojawienia się odporności owsa dzikiego). Aby zapewnić jego korzyść, musi być '''połączone z optymalnym umiejscowieniem [[désherbage chimique]] już jesienią''' (przedwschodowym lub wczesnym po wschodach). W sytuacji silnego porażenia, na poziomie systemu, musi być '''wzmocnione innymi narzędziami''' (płodozmian, uprawa gleby, fałszywe siewy…).

Przesunięcie siewu o 20 dni pozwala zmniejszyć presję niektórych chwastów (- 40% gęstości owsa dzikiego średnio) i tym samym ich szkodliwość, przy jednoczesnym utrzymaniu potencjału plonowania.

== Źródło ==
Ten artykuł został napisany przez [[Utilisateur:Jasmin Razongles|Jasmin Razongles]], studenta inżynierii rolniczej w trybie dualnym w [[Structure:Centre National d'Agroécologie|Narodowym Centrum Agroekologii]].

<references />
{{Pages liées}}
[[en:Effect of Wheat Sowing Date on Weed Infestation]]
[[es:Efecto de la fecha de siembra del trigo sobre la infestación]]
[[it:Effetto della data di semina del grano sull'infestazione]]
[[de:Auswirkung des Aussaatdatums von Weizen auf die Unkrautentwicklung]]
[[el:Επίδραση της ημερομηνίας σποράς του σιταριού στη ρύπανση]]
[[nl:Effect van de zaaidatum van tarwe op de onkruidgroei]]
[[hu:A búza vetési idejének hatása a gyomosságra]]
[[fr:Effet de la date de semis du blé sur le salissement]]
[[de:Auswirkung des Aussaatdatums von Weizen auf die Unkrautentwicklung]]
[[el:Επίδραση της ημερομηνίας σποράς του σιταριού στη ρύπανση]]
[[en:Effect of Wheat Sowing Date on Weed Infestation]]
[[es:Efecto de la fecha de siembra del trigo sobre la infestación]]
[[hu:A búza vetési idejének hatása a gyomosságra]]
[[it:Effetto della data di semina del grano sull'infestazione]]
[[nl:Effect van de zaaidatum van tarwe op de onkruidgroei]]
[[fi:Vehnän kylvöajankohdan vaikutus rikkakasvustoon]]
[[pt:Efeito_da_data_de_plantio_do_trigo_na_sujação]]
[[ar:تأثير_تاريخ_زراعة_القمح_على_التلوث]]

Opryskiwacz z koszem

2026-02-18T12:59:11Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Basket.jpg
| Type de production=Maraîchage@ Légumes plein champ
| Objectif=Adventices
| Mots-clés=Désherbage mécanique
}}

{{Pages liées}}

Le '''désherbeur à panier''' est un outil de [[désherbage mécanique]] sur des '''[[:Category:Cultures|cultures]] en ligne'''. Il permet de '''lutter contre les petites adventices de l’inter-rang aux stades filament blanc ou cotylédon'''.

[[File:Figure-60-basket-weeder.gif]]

== Fonctionnement ==
Le désherbeur est composé de '''paniers métalliques ronds qui tournent en roulant sur le sol'''. Ces paniers :

* '''grattent la surface du sol''', ils travaillent sur environ 2 à 3 cm de profondeur
* '''déracinent''' les petites mauvaises herbes
* '''ne déplacent que légèrement la terre'''.

Après le passage de cet outil, les mauvaises herbes sont donc '''sorties de terre et sèchent''' au soleil.

Les paniers peuvent être montés sur un '''outil tracté, poussé ou porté''' par un tracteur.

== Période d’utilisation ==
Le désherbeur à panier est efficace sur :

* de '''jeunes adventices'''
* un '''sol sec''' en surface.

Généralement, l’outil est utilisé '''avant la levée de la culture''' ou en début de levée.

== Cultures appropriées ==
Cet outil est adapté au '''[[maraîchage]]''' et aux '''cultures de légumes plein champ en rangs'''.

== Réglages ==
Pour travailler correctement, il faut régler :

* la '''pression des paniers''' sur le sol
* la '''vitesse d’avancement'''
* et l’'''écartement entre les paniers''', afin qu’il soit adapté à l’inter-rang.

== Avantages ==

* L’outil peut être utilisé à des '''vitesses relativement élevées''' car il a une action superficielle et peu d’impact sur la culture.
* Ne '''perturbe pas le sol'''.
* '''Réduit le stock d’adventices'''.

== Limites ==

* '''Inefficace sur les grosses mauvaises herbes'''.
* Demande un '''bon timing'''.
* '''Ne travaille pas sur le rang'''.
* Doit être '''combiné avec d’autres outils'''.

== Vidéos ==
{{Youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=1-8zqU4gWnQ}}

== Sources ==

* Greg Bowman. 2002. Steel in the field, a farmer’s guide to weed management tools. [09/02/2026]. <nowiki>https://www.sare.org/publications/steel-in-the-field/horticultural-crop-tools/basket-weeder/</nowiki>
* Werk tractors. Basket weeder. [09/02/2026]. <nowiki>https://www.werkrtractors.com/implements/basket-weeder</nowiki>
[[de:Korbschneider]]
[[en:Basket_weed_remover]]
[[el:Καλαθοφόρος_ζιζανιοκτόνος]]
[[es:Desbrozadora_con_cesta]]
[[fi:Korikonekorjaaja_korilla]]
[[hu:Kosáras_gyomirtó]]
[[it:Diserbante_con_cestello]]
[[nl:Mandenvork]]
[[fr:Désherbeur_à_panier]]
[[de:Korbschneider]]
[[el:Καλαθοφόρος ζιζανιοκτόνος]]
[[en:Basket weed remover]]
[[es:Desbrozadora con cesta]]
[[fi:Korikonekorjaaja korilla]]
[[hu:Kosáras gyomirtó]]
[[it:Diserbante con cestello]]
[[nl:Mandenvork]]
[[pt:Capinador_com_cesto]]
[[ar:جزازة_الأعشاب_بسلة]]

Laserowe odchwaszczanie

2026-02-18T12:58:50Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Désherbage laser.jpg
| Mots-clés=Gestion des adventices, Robot de désherbage
}}

{{Pages liées}}

Laserowe [[odchwaszczanie]] wykorzystuje '''silną wiązkę światła do spalania i zabijania chwastów'''. Energia emitowana przez laser jest faktycznie absorbowana przez roślinę, co powoduje szybki wzrost temperatury wewnętrznej chwastu, wtedy '''białka roślinne ulegają denaturacji''', '''błona komórek roślinnych zostaje zniszczona''' oraz '''tkanki roślinne ulegają odwodnieniu'''. Podsumowując, '''chwast traci swoje funkcje fizjologiczne, co umożliwia jego eliminację'''.

Ta metoda jest bardzo skuteczna, gdy chwast jest '''młody''' (od stadium liścieni do „dwóch liści”), ponieważ roślina ma mniej rezerw podziemnych, aby się odbudować po spaleniu części nadziemnej. Aby zoptymalizować absorpcję energii przez cząsteczki rośliny, głównie wodę i chlorofil, '''wybór długości fali jest kluczowy'''.

== Zasada działania laserowego odchwaszczania ==
Laserowe odchwaszczanie opiera się na trzech fazach:

* '''percepcja''', która polega na '''zbieraniu obrazów i monitorowaniu pozycji''' robota w czasie rzeczywistym (użycie kamer USB i binokularnych)
* '''decyzja''', proces '''analizy i identyfikacji''' zebranych informacji (chwasty, organizacja przestrzenna upraw ...) dzięki algorytmowi głębokiego uczenia (YOLO, Faster R-CNN, CNN…)
* '''wykonanie''', faza końcowa pozwalająca na '''kontrolę emisji lasera''', aby był precyzyjny i skuteczny.

== Rodzaje laserów ==
{| class="wikitable"
!Rodzaj lasera
!Laser CO2
!Laser niebieski
!Laser NIR/fiber
|-
!Długość fali
|10 600 nm
|450 nm
|2000 nm
|-
!Zalety
|Bardzo mocny

Skuteczny na wszystkich rodzajach roślin
|Bardzo precyzyjny

Mała maszyna

Celowana strefa

Tańszy
|Szybko nagrzewa roślinę
|-
!Ograniczenia
|Duży

Drogi

Wysokie zużycie energii
|Mniej mocny

Wolniejszy
|Rzadziej spotykany

Drogi
|-
!Kiedy stosować?
|Duże [[:Category:Cultures|uprawy]]

Duże chwasty lub [[vivaces|byliny]]
|Warzywa

Uprawy w gęstych rzędach

Młode chwasty
|Specjalistyczne zastosowanie

Półprzemysłowe
|-
!Bezpieczeństwo
|Wymaga większej ochrony (klasa 4, niebezpieczny dla oczu)
|Mniej niebezpieczny, ale okulary i środki ostrożności obowiązkowe
|
|}

== Konserwacja ==
Koszty konserwacji zależą od wielkości maszyny, rocznego użytkowania i modelu, jednak konserwacja zawsze obejmuje:

* czyszczenie optyki (kamer, soczewek)
* kontrolę chłodzenia lasera
* aktualizację oprogramowania
* konserwację podwozia i czujników

== Koszt zakupu maszyn ==
Maszyny do laserowego odchwaszczania są obecnie bardzo drogie:

* cena zależy od wielkości i konfiguracji, maszyny wielkoskalowe mogą kosztować ponad milion euro
* dostępne są maszyny do wynajęcia od 1000 €/ha dla najbardziej kompaktowych modeli

W krótkim terminie [[herbicydy]] są tańsze, jednak w dłuższej perspektywie, w zależności od rocznego użytkowania laserowego odchwaszczania i uwzględniając jego korzyści, metoda ta może stać się opłacalna.

=== Główne maszyny do laserowego odchwaszczania rolniczego na rynku ===
{| class="wikitable"
!Model
!Opis i cechy
!Technologia laserowa/ specyfika
!Prędkość
!Obrazy
|-
|LaserWeeder G2 (Carbon Robotics)
|System zawieszany na ciągniku/ półzawieszany

Precyzja submilimetrowa

Dostępne różne rozmiary
|Laser diodowy
|0,61-1,21 ha/h
|[[File:Laserweeder_G2.jpg|frameless]]
|-
|WeedBot Lumina
|Laserowy odchwaszczacz wysokiej precyzji do warzyw/upraw gęstych

Pokrywa kilka rzędów

Precyzja około 2 mm
|Laser niebieski wysokiej precyzji
|Do 600 m/h
|{{Youtube|id=https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=V8mrEE0zeyw&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fweedbot.eu%2F&embeds_referring_origin=https%3A%2F%2Fweedbot.eu&source_ve_path=Mjg2NjY}}
|-
|Escarda Technologies
|Maszyna ciągnięta z wieloma laserami

SI do rozpoznawania od 3 mm
|Lekki i modułowy system
|
|[[File:Escarda 2.jpg|frameless]]
|}

== Zalety ==

* Brak zakłóceń gleby.
* Brak wpływu na środowisko, ponieważ laser pozostawia po sobie tylko popiół.
* Redukcja pracy ręcznej.
* Celowane działanie.

== Ograniczenia ==

* Wysoki koszt.
* Czasami wolna prędkość pracy.
* Maszyna zużywa energię.
* Mniej skuteczny na duże chwasty.
* Mniej skuteczny na chwasty o głębokich korzeniach.

== Regulacje i bezpieczeństwo ==
Maszyny laserowe są klasyfikowane w 4 kategoriach według stopnia zagrożenia. Laserowe odchwaszczanie odbywa się zazwyczaj za pomocą wydajnych maszyn klasy '''4''', rolnicy muszą '''być przeszkoleni w zakresie bezpieczeństwa laserowego''' i nosić odpowiednie '''okulary ochronne'''.
{{Vidéo|Vidéo=https://www.youtube.com/watch?v=aN4bVKea7h0}}

== Źródła ==

* Christian Andreasen, Najmeh Salehan et Eleni Vlassi. 2024. Laser weeding : opportunities and challenges for couch grass (Elymus repens (L) Gould) control. [04/02/2026]. https://www.nature.com/articles/s41598-024-61742-8
* Runze Jiag, Caixia Song, Chengming Wang et Tong Xu. 2025. Precision Weeding in Agriculture : A Comprehensive Review of Intelligent Laser Robots Leveraging Deep Learning Techniques. [04/02/2026]. [https://www.mdpi.com/2077-0472/15/11/1213?utm_source=chatgpt.com https://www.mdpi.com/2077-0472/15/11/1213]
* Robbie Lockie. 2024. Laser-weeding : a game-changing technology for sustainable farming. [04/02/2026]. [https://www.foodfacts.org/articles/laser-weeding-game-changing-technology-sustainable-farming?utm_source=chatgpt.com https://www.foodfacts.org/articles/laser-weeding-game-changing-technology-sustainable-farming]
* La France Agricole. 2022. Nouvelle technologie : Un système de désherbage laser 3 points porté chez Carbon Robotics. [04/02/2026]. [https://www.lafranceagricole.fr/actualites-machinisme/article/750687/un-systeme-de-desherbage-laser-3-points-porte-chez-carbon-robotics?utm_source=chatgpt.com https://www.lafranceagricole.fr/actualites-machinisme/article/750687/un-systeme-de-desherbage-laser-3-points-porte-chez-carbon-robotics]
[[de:Laser-Unkrautbekämpfung]]
[[en:Laser_weeding]]
[[el:Αποχορτοκοπή_με_λέιζερ]]
[[es:Deshierbe_láser]]
[[fi:Laserkitkentä]]
[[hu:Lézeres_gyomirtás]]
[[it:Diserbo_laser]]
[[nl:Laseronkruidverwijdering]]
[[fr:Désherbage_laser]]
[[de:Laser-Unkrautbekämpfung]]
[[el:Αποχορτοκοπή με λέιζερ]]
[[en:Laser weeding]]
[[es:Deshierbe láser]]
[[fi:Laserkitkentä]]
[[hu:Lézeres gyomirtás]]
[[it:Diserbo laser]]
[[nl:Laseronkruidverwijdering]]
[[pt:Desbaste_a_laser]]
[[ar:إزالة_الأعشاب_بالليزر]]

Selektywne odchwaszczanie

2026-02-18T12:58:15Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=ARA.jpg
| Type de production=Uprawy polowe@ Warzywa@ Łąki
| Mots-clés=Precyzyjna aplikacja, Precyzyjne odchwaszczanie
}}

{{Pages liées}}

Precyzyjne odchwaszczanie pozwala na '''stosowanie herbicydu tylko na wybrane chwasty w uprawie'''. Dzięki tej technice '''ogranicza się użycie herbicydu''', unikając w szczególności oprysku na całej powierzchni. Precyzyjne odchwaszczanie jest tym bardziej korzystne, że niektóre selektywne środki są kosztowne.

Zabieg może być wykonywany na różnych skalach: na '''pasku''', na '''rzędzie''' lub na '''wykrytym chwacie'''.

== Zasada działania precyzyjnego oprysku na rzędzie ==
Technika ta polega na lokalizacji chemicznego odchwaszczania na rzędzie uprawy, dzięki '''specjalnym dyszom''' (preferowane są strumienie stożkowe lub jednolite), które muszą '''dokładnie opryskiwać, ograniczać dryf i pokrywać pas bez nakładania się'''. Może być stosowana:

* do '''odchwaszczania przed wschodami''', montując belkę do lokalizowanego oprysku na siewniku
* do '''mieszanej metody odchwaszczania po wschodach''', adaptując belkę do lokalizowanego oprysku na kultywatorze ('''odchwaszczarka''')
* do '''lokalizowanego chemicznego odchwaszczania po wschodach''', stosując samą belkę do lokalizowanego oprysku.

Precyzyjny oprysk na rzędzie uzupełnia '''mechaniczne odchwaszczanie międzyrzędzi'''.

=== Odpowiednie uprawy ===
Precyzyjny oprysk na rzędzie stosuje się w uprawach prowadzonych w dobrze widocznych rzędach, gdzie międzyrzędzia mogą być mechanicznie zarządzane.

== Zasada działania precyzyjnego oprysku celowanego ==
Technika ta jest dokładniejsza, ponieważ pozwala na '''oprysk herbicydem wyłącznie na chwast'''. Precyzyjny oprysk celowany opiera się na '''czujnikach, kamerach i sztucznej inteligencji.'''

Precyzyjny oprysk celowany może być '''natychmiastowy lub opóźniony''' (oparty na mapach zaleceń).
{{Youtube|id=https://www.youtube.com/watch?time_continue=53&v=Pgu3QJ5KKys&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fwww.arvalis.fr%2F&embeds_referring_origin=https%3A%2F%2Fwww.arvalis.fr&source_ve_path=Mjg2NjY}}

=== Czujniki i kamery ===
Czujniki i kamery mogą być '''zamontowane na belce opryskiwacza lub na dronach'''.

W zależności od narzędzi, rozróżnienie między uprawami handlowymi a chwastami lub między glebą a chwastami może opierać się na:

* '''reflektancji''', wskaźniku pozwalającym zmierzyć strumień światła odbitego przez roślinę w stosunku do światła, które otrzymała. Każda roślina ma własny zakres spektralny, co umożliwia jej rozpoznanie. Promienie podczerwone informują o wewnętrznej strukturze liści, natomiast promienie widzialne dają oszacowanie biomasy roślinnej.
* '''fluorescencji chlorofilu''', która precyzuje biomasę chwastów

* '''obrazach''' uzyskanych przez kamery.
{{Youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=7mG8zqa8i7g}}

=== Analiza danych ===

==== Oprysk opóźniony ====
Na podstawie danych zebranych przez czujniki i kamery tworzone są '''pikselowe mapy''' działek, zwane '''mapami zaleceń'''. Muszą one zostać zinterpretowane przez sztuczną inteligencję i wprowadzone do urządzenia, które wykona oprysk herbicydem w drugim etapie, stąd oprysk opóźniony.
{{Youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=GAwRV8oeesM}}

==== Oprysk natychmiastowy ====
W przypadku oprysku natychmiastowego dane są analizowane i przetwarzane zaraz po ich zebraniu. Reakcja jest wdrażana w ciągu kilku sekund dla opryskiwacza. System analizy opiera się na '''sztucznej inteligencji zintegrowanej z opryskiwaczem.'''
{{Youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=xqgoioUp-Ps}}

=== Oprysk ===
{| class="wikitable"
|
!Oprysk natychmiastowy
! colspan="2" |Oprysk opóźniony
|-
|'''Zalety'''
|
* Jeden przejazd
| colspan="2" |
* Jasny obraz rozmieszczenia chwastów i ilości środka potrzebnej do zabiegu
* Narzędzia mogą być doposażone później
|-
|'''Wady'''
|
* Wymaga zaawansowanych, wydajnych i kosztownych technologii
|'''Dron'''

Wymagana jest zgoda na lot
|'''Kamera na ciągniku'''

Konieczne są dwa przejazdy po działkach
|}
Mapa zaleceń może być używana na '''dowolnym opryskiwaczu wyposażonym w GPS, sekcjonowanie i odblokowaną konsolę do modulacji''' (koszt opcji od 500 do 1500 €). Technika ta nie wymaga więc zakupu nowego sprzętu, jednak prawidłowa interpretacja mapy przez opryskiwacz zależy od parametrów narzędzia, które musi mieć '''dobrą stabilność belki''' i '''reaktywny system regulacji.'''

Zaleca się również wyposażenie opryskiwacza w '''uchwyty dysz PWM''' (modulacja szerokości impulsu), które potrafią '''kontrolować otwarcie/zamknięcie dysz i modulować dawkę''' środka podawaną przez dyszę.

=== Koszty ===
Według badań przeprowadzonych przez izbę rolniczą departamentu Somme, która używa drona do precyzyjnego odchwaszczania opóźnionego, koszt oprysku herbicydem wynosi '''23 €/ha''' (15 € za wykrywanie chwastów i 8 € za herbicyd) zamiast 40 €/ha za oprysk na całej powierzchni. Oszczędności związane z precyzyjnym odchwaszczaniem zależą jednak od '''zachwaszczenia działki i szerokości sekcji'''.

Dla maszyny takiej jak Ara firmy Ecorobotix<ref>Terre nature. 2025. Ecorobotix: le fleuron du désherbage de précision. [28/01/2026]. <nowiki>https://www.terrenature.ch/hors-serie/ecorobotix-le-fleuron-du-desherbage-de-precision/</nowiki></ref>, która wykonuje natychmiastowy oprysk celowany, koszt maszyny wynosi od '''164 493 € do 217 990 €'''. Według firmy zwrot z inwestycji następuje w '''2 do 4 lat''' w zależności od wielkości gospodarstwa.

== Zalety precyzyjnego lub celowanego oprysku ==

* Znaczne ograniczenie stosowanych ilości, czyli '''mniejszy wpływ na środowisko'''.
* '''Oszczędności finansowe'''.
* '''Mniej stresu lub spowolnienia wzrostu''' dla upraw handlowych.

== Ograniczenia ==

* '''Koszt inwestycji''' w sprzęt (szczególnie dla oprysku celowanego).
* '''Większy czas potrzebny na zabieg''', ponieważ trzeba precyzyjnie ustawić sprzęt, przygotować mapę zaleceń dla systemów z opryskiem opóźnionym, dać czas algorytmowi na przetworzenie danych dla systemów z opryskiem natychmiastowym (co oznacza zmniejszenie prędkości opryskiwacza w polu).

== Narzędzia na rynku ==
{| class="wikitable"
!'''Charakterystyka'''
!'''Ara (Ecorobotix)'''
!'''Smart Sprayer'''
!'''Sniper'''
!'''I-SPRAY (Kuhn)'''
|-
|'''Natychmiastowy czy opóźniony zabieg?'''
|Natychmiastowy
|Natychmiastowy
|Natychmiastowy
|Opóźniony
|-
|'''Rodzaj technologii'''
|Opryskiwacz montowany ultra-precyzyjny z SI ''Plant-by-Plant''
|Kamery + SI + decyzja agronomiczna xarvio™
|Kamery + SI do wykrywania chwastów
|Czujniki hiperspektralne + SI zintegrowane z opryskiwaczem
|-
|'''Wykrywanie chwastów'''
|Kamery RGB + 3D, SI do rozróżniania chwastów od upraw
|Kamery wysokiej rozdzielczości Bosch, rozpoznawanie roślinności
|Kamery i algorytmy wykrywają chwasty (zieleń na brązie i zieleń na zieleni)
|Czujniki hiperspektralne analizują roślinność ciągle
|-
|'''Tryb oprysku'''
|Roślina po roślinie (6×6 cm)
|Lokalizowany w czasie rzeczywistym według wcześniej ustalonych progów
|Lokalizowany według wykrywania
|Lokalizowany + potencjalna modulacja według biomasy
|-
|'''Redukcja środka'''
|Do 80-95 % w zależności od warunków
|Do 70-90 % według testów
|Do 70-90 % (w zależności od wykrytej technologii)
|Do 95 % możliwe (w zależności od aplikacji celowanej)
|-
|'''Czujniki i oświetlenie'''
|Tak – 6 modułów kamer, zintegrowana SI
|Tak – kamery + oświetlenie LED
|Tak – kamery + SI
|Tak – czujniki hiperspektralne
|-
|'''Zabieg zielone na zielone (rozróżnianie upraw i chwastów)'''
|Tak (rozróżnia chwasty nawet blisko upraw)
|Tak, analiza ciągła
|Tak – rozpoznaje uprawy i chwasty
|Tak – zdolny do różnych strategii zielone na zielone i zielone na brązowe
|-
|'''System decyzyjny agronomiczny'''
|SI wbudowana ''Plant-by-Plant''
|SI + platforma xarvio do progów i decyzji dynamicznej
|SI wbudowana
|SI z analizą hiperspektralną (i przyszłą integracją platform)
|-
|'''Faza dojrzałości komercyjnej'''
|Wprowadzony na rynek i używany
|Dostępny / stopniowa komercjalizacja
|Opracowany i testowany w polu
|Koncepcja testowana, ograniczona liczba urządzeń
|-
|'''Zdjęcia'''
|[[File:ARA.jpg|center|frameless]]
|[[File:Smart sprayer.jpg|Smart sprayer|center|frameless]]
|[[File:Sniper2.jpg|Sniper|center|frameless]]
|[[File:I Spray.jpg|I Spray|center|frameless]]
|}

== Źródła ==

* ARVALIS. 2025. Precyzyjne odchwaszczanie: wyposażenie opryskiwacza staje się opłacalne już przy 25% powierzchni zabiegowej. [28/01/2026]. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/desherbage-cible-equiper-un-pulverisateur-devient-rentable-des-25-de-surface
* Christelle Gée, Gawain Jones, Thibault Maillot, Jean-Noël Paoli, Sylvain Villette. 2018. Precyzyjne odchwaszczanie. [28/01/2026]. https://www.researchgate.net/profile/Christelle-Gee/publication/325463660_Chapitre_26_Le_desherbage_de_precision/links/5da0699245851553ff870588/Chapitre-26-Le-desherbage-de-precision.pdf
* Paysan Breton. 2025. Precyzyjny oprysk celowany kamerami w trybie retrofit. [28/01/2026]. https://www.paysan-breton.fr/2025/01/la-pulverisation-ciblee-par-cameras-en-mode-retrofit/
* Réussir. 2021. Precyzyjne odchwaszczanie, innowacja zmniejszająca IFT herbicydów. [28/01/2026]. https://www.action-agricole-picarde.com/le-desherbage-cible-une-innovation-pour-reduire-les-ift-herbicides

* Syngenta. 2023. Precyzyjny oprysk, obiecująca technika. [28/01/2026]. https://www.syngenta.fr/agriculture-durable/bonnes-pratiques-agricoles/article/pulverisation-ciblee-technique-prometteuse
* Terre nature. 2025. Ecorobotix: perła precyzyjnego odchwaszczania. [28/01/2026]. https://www.terrenature.ch/hors-serie/ecorobotix-le-fleuron-du-desherbage-de-precision/
[[en:Targeted Weeding]]
[[de:Gezieltes_Unkrautjäten]]
[[el:Στοχευμένος_αποχορταριασμός]]
[[es:Deshierbe_dirigido]]
[[fi:Kohdennettu_rikkakasvien_poisto]]
[[hu:Célzott_felülvizsgálat]]
[[it:Diserbo_mirato]]
[[nl:Gericht_wieden]]
[[fr:Désherbage_ciblé]]
[[de:Gezieltes Unkrautjäten]]
[[el:Στοχευμένος αποχορταριασμός]]
[[en:Targeted Weeding]]
[[es:Deshierbe dirigido]]
[[fi:Kohdennettu rikkakasvien poisto]]
[[hu:Célzott felülvizsgálat]]
[[it:Diserbo mirato]]
[[nl:Gericht wieden]]
[[pt:Desbaste_seletivo]]
[[ar:إزالة_الأعشاب_الضارة_الموجهة]]

Odchwaszczanie chemiczne

2026-02-18T12:57:29Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Grande thématique
| Sous-titre =
| Titre =
| Image = Sprayer in a field - geograph.org.uk - 2313172.jpg
| Portail parent = Odchwaszczanie
| Titre court =
| Mots-clés SEO = Odchwaszczanie, chwasty
| Description = Eliminacja chwastów za pomocą chemicznych środków ochrony roślin
| Icone = Désherbage chimique - portail.png
| Glyph = Desherbage-chimique
}}
'''[[Odchwaszczanie]] [[chemiczne]]''' polega na zastosowaniu '''herbicydów na [[chwasty]]''' w celu ich '''eliminacji''', ponieważ konkurują one z roślinami uprawnymi.

==Skuteczność herbicydów==
'''Skuteczność [[herbicydów]] zależy od wielu parametrów''' (warunki pedoklimatyczne, rodzaj i ilość chwastów itp.). Parametry te w dużym stopniu '''wpływają na działanie herbicydów''' na chwasty, a tym samym na ich efektywność.

Dla większej skuteczności i lepszego poszanowania środowiska konieczne jest '''dostosowanie i optymalizacja stosowania herbicydów''' poprzez manipulację różnymi czynnikami.

===Wybór herbicydu===
Przede wszystkim ważne jest, aby wybrać '''herbicyd odpowiedni do chwastów obecnych''' na polu, uwzględniając ich potencjalną odporność oraz fenologię. Należy więc wziąć pod uwagę :

*'''Gatunki chwastów''' obecne.
*'''Stopień [[Zarządzanie zachwaszczeniem w ACS, autor Paul ROBERT - NLSD 2018|zachwaszczenia]]''', który odpowiada '''stopniowi infestacji pola''' przez chwasty – im więcej chwastów, tym pole jest bardziej "zanieczyszczone".
*'''Okres wschodów''' chwastów, ich '''głębokość wschodów''' itd., aby dostosować rozwiązania i/lub terminy aplikacji.
*'''Zjawiska odporności''' niektórych chwastów.

{{Article détaillé |1= Wybierz odpowiedni herbicyd }}

===Technologia uprawy===
'''Technologia uprawy''' (ITK) odgrywa również ważną rolę w doborze i '''skuteczności herbicydu'''. Działanie herbicydów zależy m.in. od :

*'''Następnej uprawy''' : niektóre herbicydy mają silną '''remanencję''', co oznacza, że molekuły mogą pozostawać w glebie aż do wysiewu następnej uprawy i mieć na nią toksyczny wpływ.
*'''Fitotoksyczności herbicydu''' : należy wybrać herbicyd nietoksyczny dla aktualnej uprawy, aby celować wyłącznie w chwasty.
*'''Okresu aplikacji''' herbicydu : może być stosowany w '''przedwschodowym''' lub w '''[[Wolą herbicydy powschodowe zamiast przedwschodowych|powschodowym]]''' terminie.

{{Article détaillé |1= Wybierz odpowiedni herbicyd }}

===Warunki aplikacji===
Różne '''warunki aplikacji''' również należy uwzględnić, aby zapewnić maksymalną skuteczność produktu herbicydowego. Główne warunki do rozważenia to :

*'''Warunki pedoklimatyczne''' (wilgotność powietrza, [[wiatr]], temperatura, wilgotność gleby, ...).

*'''Przygotowanie cieczy roboczej''' (formulacja, kolejność dodawania składników, pH wody, mieszanie, ...), przygotowanie może wpłynąć na skuteczność herbicydu od 30 do 50%.
*'''Dawki.'''
*'''Sprzęt''' (dysze, prędkość jazdy, ...).
*'''Niski wolumen''' : objętość cieczy roboczej poniżej 100L/ha.

{{Article détaillé |1= Optymalizacja aplikacji herbicydu }}

==Działanie herbicydów==

Istnieją '''różne typy herbicydów''', które różnią się głównie '''składem''' i '''mechanizmem działania'''.

Typy aplikacji będą się różnić :

*Herbicydy o '''penetracji korzeniowej''' stosowane są bezpośrednio na glebę w zabiegu przedwschodowym.

*Herbicydy o '''penetracji liściowej''' stosowane są na liście w zabiegu powschodowym.

A także typy działania :

*Herbicydy '''kontaktowe''', które działają po wniknięciu do tkanek, ale nie przemieszczają się do innych organów rośliny.
*Herbicydy '''systemiczne''', które działają po wniknięciu i mogą przemieszczać się między organami rośliny.
{{Article détaillé |1= Działanie herbicydu }} 

==Herbicyd zapobiegawczy?==
Wielu stosuje herbicyd jako '''ubezpieczenie przeciw ryzyku''', ale rozsądniej jest używać herbicydów jako '''ostatniego etapu strategii odchwaszczania'''. Niektóre '''metody zapobiegawcze''' (przed pojawieniem się chwastów) pozwalają uniknąć inwazji chwastów bez konieczności '''zabiegów leczniczych''' (po pojawieniu się chwastów) :

*Zabiegi na '''obrzeżach pola.'''
*Znajomość chwastu i jego '''rocznego wskaźnika spadku populacji'''.
*'''Przesunięcie terminów siewu.'''
*[[Fałszywe siewy i bronowanie: skuteczne połączenie|Fałszywe siewy]], ...

==IFT==
Wskaźnik Częstotliwości Zabiegów ([[IFT]]) odpowiada liczbie dawek środków ochrony roślin stosowanych na hektar w trakcie kampanii uprawowej.

IFT pozwala oszacować intensywność zabiegów ochrony roślin w praktykach rolniczych, opiera się na liczbie dawek produktu stosowanych na hektar w trakcie kampanii (zabiegi nasienne, herbicydy, insektycydy, ...).
 
{| class="wikitable"
|+
!Typ IFT
!Opis
|-
|IFT herbicydy
|Zwalczanie chwastów
|-
|IFT insektycydy
|Zwalczanie owadów, roztoczy i [[nicienie]]
|-
|IFT fungicydy
|Zwalczanie [[grzybów]]
|-
|IFT inne
|Regulatory wzrostu, molluskocydy, rodentycydy, bakteriocydy i wirusocydy
|-
|IFT zabiegi nasienne
|Ochrona nasion
|-
|IFT [[biokontrola]]
|Makroorganizmy, mikroorganizmy, mediatory chemiczne, substancje naturalne
|}

IFT mierzy się za pomocą wzoru :
{{Image | Image = DesherbageChimique CalculIFT.jpg | Alignement = Left | Largeur = 382px}}
{{clear}}

Dawki referencyjne odpowiadają dawkom zatwierdzonym.

{{Article détaillé |1= Redukcja IFT }}

==Załączniki==

{{Pages liées}}
[[en:Chemical weeding]]
[[de:Chemische_Unkrautbekämpfung]]
[[el:Χημικός_αποχλωριασμός]]
[[es:Deshierbe_químico]]
[[fi:Kemiallinen_rikkakasvien_torjunta]]
[[hu:Vegyszeres_gyomirtás]]
[[it:Diserbo_chimico]]
[[nl:Chemische_onkruidbestrijding]]
[[fr:Désherbage_chimique]]
[[de:Chemische Unkrautbekämpfung]]
[[el:Χημικός αποχλωριασμός]]
[[en:Chemical weeding]]
[[es:Deshierbe químico]]
[[fi:Kemiallinen rikkakasvien torjunta]]
[[hu:Vegyszeres gyomirtás]]
[[it:Diserbo chimico]]
[[nl:Chemische onkruidbestrijding]]
[[pt:Desbaste_químico]]
[[ar:إزالة_الأعشاب_بالكيماويات]]

Powiązane kultury

2026-02-18T12:56:50Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
}}
{{Transitool
|Nom= Uprawy mieszane
| Image=Culture associee.PNG
| ImageCaption=Ilustracja praktyki upraw mieszanych w ramach gry edukacyjnej Erosion TTOOL. Źródło: Delphine Hombrouckx
| Type de production=Uprawy polowe
| Carte=
}}
Chodzi o uprawę '''2 lub więcej gatunków roślin''' '''na tej samej działce''' i '''przynajmniej w jednym sezonie wegetacyjnym'''.

==Opis==

=== Zalety ===
* '''Ochrona warstwy ornej''' i ograniczenie [[Erozja gleby|erozji]].
* '''Zwiększenie wydajności''' na hektar.
* '''Ograniczenie [[chwasty]]''' (szczególnie w przypadku upraw mieszanych [[zboża]] / [[rośliny strączkowe]] w porównaniu do uprawy czystej rośliny strączkowej).
* Zwiększenie '''[[bioróżnorodność]]''' (makrofauna)<ref>https://www.civam.org/les-benefices-des-cultures-associees/</ref>.

=== Wady ===
* '''Konkurencja''' między gatunkami roślin o składniki odżywcze, wodę i światło.
* Problem związany z sortowaniem podczas zbioru różnych gatunków jednocześnie.

== Zalecenia<ref>https://ariege.chambre-agriculture.fr/productions-techniques/experimentations-et-projets-collectifs/pour-plus-de-technicite/animation-collective-en-ab/cultures-associees/</ref> ==
* Ten wybór jest bardzo przydatny dla dużych gospodarstw [[:Category:Uprawy|upraw]] w [[Rolnictwo ekologiczne]] ponieważ pozwala '''zabezpieczyć produkcję''', '''ograniczyć chwasty i [[szkodniki]]'''.
* Gatunki uprawiane razem powinny być '''komplementarne pod względem wykorzystania zasobów i ograniczać konkurencję między sobą'''. Mogą to być [[:Category:Uprawy jednoroczne i wieloletnie|uprawy jednoroczne, wieloletnie]] lub [[:Category:Uprawy trwałe|trwałe]].
* '''Wybór gatunków i odmian:''' Zależy od terminów zbioru i siewu w zależności od oczekiwanego zastosowania oraz kompatybilności między gatunkami roślin. Nie zaleca się łączenia gatunków z tej samej rodziny botanicznej, ponieważ mają one dużą szansę na konkurencję między sobą.
* '''Typowa uprawa mieszana:''' Zboże + roślina strączkowa. Wiązanie [[azot]]u atmosferycznego przez bobowate (rośliny strączkowe) jest korzystne dla zboża, którego zawartość białka może być wyższa (o +0,7 do +1,1% dla [[pszenica]] miękka uprawiana z rośliną strączkową). Równocześnie roślina strączkowa może korzystać ze zboża jako podpory, co zmniejsza jej podatność na niektóre choroby, takie jak [[łamanie]] i ułatwia zbiór.

{{Annexes de la pratique}}

== Źródła ==
<References/>
[[en:Associated cultures]]
{{Pages liées}}
[[de:Assoziierte_Kulturen]]
[[el:Σχετικές_καλλιέργειες]]
[[es:Culturas_asociadas]]
[[fi:Liitännäiskulttuurit]]
[[hu:Kapcsolódó_kultúrák]]
[[it:Colture_associate]]
[[nl:Geassocieerde_culturen]]
[[fr:Cultures_associées]]
[[de:Assoziierte Kulturen]]
[[el:Σχετικές καλλιέργειες]]
[[en:Associated cultures]]
[[es:Culturas asociadas]]
[[fi:Liitännäiskulttuurit]]
[[hu:Kapcsolódó kultúrák]]
[[it:Colture associate]]
[[nl:Geassocieerde culturen]]
[[pt:Culturas_associadas]]
[[ar:الثقافات_المرتبطة]]

Kultura Intermédiaire Multi-Services (CIMS)

2026-02-18T12:56:26Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Couvert-vegetal.jpg
| ImageCaption=CIMS
| Objectif=Gleba i nawożenie@ Redukcja kosztów@ Choroby@ Zachwaszczenie@ Środowisko i bioróżnorodność
| Mots-clés=Regeneracja gleb
| Sous-categorie=Pokrywa roślinna
}}
{{Mois d'intérêt de la page|1=Lipiec,Sierpień,Wrzesień}}
[[Uprawy]] pośrednie wielofunkcyjne, zwane [[CIMS]], to [[:Category:Uprawy|uprawy]] wysiewane w okresie międzyplonów, które dostarczają różne usługi ekosystemowe: recykling pierwiastków mineralnych (N, P, K, S itd.), [[pokrycie gleby]] w celu ograniczenia [[erozja|erozji]], kontrola [[chwasty]] i [[szkodniki]], a także magazynowanie [[materia organiczna]] i węgla w glebie.

==Cele==
{{Image | Image = CIMS_Services.jpg | Alignement = Right | Cadre = True | Légende = Różne usługi świadczone przez CIMS. Źródło: Openfield | Largeur = 414px}}
To [[uprawa pośrednia]], która pozwala na dostarczenie szeregu usług ekosystemowych (rolniczych i ekologicznych) poprzez produkcję funkcji agroekologicznych, które mogą obejmować przede wszystkim:

*Zatrzymywanie azotanów i siarczanów.
*Dostarczanie [[azot]]u dla następnej uprawy.
*Recykling pierwiastków mineralnych (N, P, K, S itd.).
*Magazynowanie [[materia organiczna gleby|materii organicznej]] i węgla.
*Ograniczanie [[erozja|erozji]] poprzez pokrycie gleby.
*Strukturyzowanie gleby i zwiększanie nośności dzięki systemowi korzeniowemu.
*Poprawa właściwości wodnych gleby.
*Zmniejszenie presji pasożytniczej na uprawy.
*Zapobieganie rozwojowi [[:Category:Chwasty|chwastów]].
*Produkcja [[pasza]] i energii.
*Poprawa estetyki krajobrazu.
*Zwiększenie [[bioróżnorodność]]i poprzez wspieranie dżdżownic i [[pomocnicy]].

Nie są przeznaczone do zbioru i są niszczone przed założeniem uprawy handlowej. Ich biomasa jest zwracana do gleby, aby sprzyjać zwrotowi składników odżywczych dla następnej uprawy i w ten sposób dostarczać różne usługi ekosystemowe o zmiennym stopniu realizacji w zależności od gatunków i ich technologii uprawy, w szczególności okresu i sposobu niszczenia oraz wprowadzania do gleby.

[https://www6.inrae.fr/ciag/content/download/6302/46324/file/Vol62-1-Justes.pdf Aby dowiedzieć się więcej na ten temat.]

==Różne typy CIMS==
Można podzielić CIMS na 5 głównych typów.

===CIPAN===
[[CIPAN|Pośrednie uprawy pułapki na azotany]] odpowiadają, pod względem regulacyjnym, [[:Category:Cel|celowi]] ochrony jakości wody przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzenia rolniczego.

===CIVE===
[[CIVE|Uprawy międzyplonowe o przeznaczeniu energetycznym]] mają na celu produkcję biomasy na energię, wykorzystywanej jako surowiec w jednostce [[metanizacja rolnicza]].

===Uprawy przerywane===
[[Zakładanie upraw przerywanych lub podwójnych|Uprawy przerywane]] można odróżnić od innych '''[[upraw pośrednich]]''' poprzez cel '''[[zagospodarowanie produkcji]]''', co oznacza, że są zbierane. W ramach płodozmianu uprawa przerywana pozwala optymalizować wykorzystanie dostępnych gruntów rolnych.

===Uprawy międzyplonowe===
[[Pokrywa roślinna|Uprawy międzyplonowe]] mają na celu ograniczenie obecności chwastów lub strukturyzację gleby.

===Nawozy zielone===
[[Pokrywa roślinna|Nawozy zielone]] mają na celu regenerację gleby i jej żyzności.

{{youtube|id=https://www.youtube.com/watch?v=3VMttoOMjeE}}

==Jakie gatunki wybrać?==
[[Wybór pokrywy roślinnej|Wybór CIMS]] zależy od oczekiwanego celu (strukturyzacja gleby, biomasa, pasza, pułapka na azotany itd.), płodozmianu lub kolejności upraw, rodzaju gleby i sprzętu.

Mieszanki gatunków są preferowane dla lepszej efektywności CIMS.

Główne gatunki to:

*'''[[Motylkowe]]''' : [[Łubin]], [[koniczyna]], [[wyka]], [[gęsiówka]], [[groch pastewny]].
*'''Trawy''' : [[Trytikal]], [[owies]], [[sorgo]] pastewne, [[żyto]], [[proso]], [[moha]].
*'''Kapustne''' : [[Gorczyca]], [[rzepak]], [[rzepik]], [[rzodkiew]].
*'''Inne''' : [[Słonecznik]], [[facelia]], [[gryka]], [[nyger]].

==Siew==

Przed rozpoczęciem upraw CIMS ważne jest dokładne przemyślenie sposobu, w jaki wybrane gatunki będą [[Siew pokrywy roślinnej|wysiewane]].

{| class="wikitable"
|+
![[:Category:Sprzęt|Sprzęt]]
!Zalety
!Ograniczenia
|-
|'''Siewnik kombinowany'''
|
*Bardzo dobra regularność siewu
*Wszechstronność
|
*Niska wydajność pracy
*Wysoki koszt
|-
|'''Siew rzutowy'''
'''na [[kultywator]]'''
|
*Wszechstronność
*Jeden przejazd
*Bardzo wysoka wydajność pracy
|
*Dość duża inwestycja
*Nieregularna głębokość
*Czasami nierównomierne wschody
*Obecność resztek
*Brak możliwości wysiewu dużych nasion (łubin, [[groch]],…)
|-
|'''Siew rozsiewaczem'''
'''odśrodkowy'''

'''następnie kultywator'''
|
*Niska inwestycja
*Możliwość wysiewu dużych nasion
|
*Dwa przejazdy
*Nieregularna głębokość
*Czasami nierównomierne wschody
*Obecność resztek
|-
|'''Siewnik bezpośredni'''
'''talerzowy'''
|
*Wysoka wydajność pracy
*Regularność i kontrola głębokości siewu
*[[Autonomia]]
|
*Bardzo wysoka cena zakupu (10000 - 15000 €/szt.)
|-
|'''Siewnik zębny'''
|
*Jakość siewu
*Wydajność pracy
*Autonomia
|
*Szybkie zużycie zębów w [[siew bezpośredni]]
|}

==Niszczenie==
W zależności od zastosowanych CIMS, [[Niszczenie pokrywy roślinnej|niszczenie]] będzie bardziej lub mniej skuteczne w zależności od wybranej metody.

{{Image | Image = CIMS_Destruction.jpg | Largeur = 600px | Frame = True }}

==Jaki wpływ na płodozmian?==

===Dostosowanie do płodozmianu===

{{Image | Image = CIMS_AdaptationRotation.jpg | Largeur = 600px | Frame = True }}

===Dostosowanie do następnej uprawy===

{{Image | Image = CIMS_AdaptationCultureSuivante.jpg | Largeur = 600px | Frame = True }}

==Punkty uwagi==
CIMS może dostarczać różne usługi ekosystemowe i jest więc wielofunkcyjna, na przykład zatrzymywać azotany i dostarczać azot mineralny następnej uprawie, aby zmniejszyć [[:Category:Środki produkcji|środki produkcji]], oczyszczać wodę drenażową z jonów azotanowych przy jednoczesnym utrzymaniu celów plonowania upraw głównych lub zwalczać erozję poprzez pokrycie gleby itd.

Jednak niektóre z tych celów mogą być wzajemnie sprzeczne, co wymaga określenia kompromisów między poszukiwanymi usługami, aby ustalić poziom realizacji dla każdej z nich. W rzeczywistości '''jest złudzeniem myśleć, że CIMS może dostarczyć wszystkie usługi ekosystemowe na wysokim poziomie realizacji we wszystkich sytuacjach'''.

Projektowanie zestawień gatunków i technologia uprawy CIMS określą kompromis usług ekosystemowych, które zostaną dostarczone przez CIMS w danej sytuacji produkcyjnej i kontekście pedoklimatycznym.

Wreszcie CIMS, jeśli gatunki są źle dobrane, a technologia uprawy źle dostosowana, mogą również powodować negatywne skutki, takie jak wzrost niektórych patogenów lub chwastów. Należy zachować ostrożność, aby jak najbardziej ograniczyć te negatywne skutki, starannie projektując mieszankę gatunków lub termin niszczenia i wprowadzania CIMS do gleby.

===Ograniczenia, których nie można ignorować===
Poza dodatkowymi kosztami od 30 do 100 €/ha (zakup nasion, zabiegi uprawowe) i czasem pracy, który może się zwiększyć, można napotkać pewne niedogodności. Obecność ciągłej pokrywy może sprzyjać niektórym [[choroby]]m lub szkodnikom:

*'''Ślimaki''' : Utrzymanie wilgotnego i osłoniętego środowiska sprzyja cyklowi ślimaków, nawet w przypadku najmniej atrakcyjnych pokryw (gorczyca, facelia, owies).

*'''Mszyce''' : Wezły [[żółtaczka karłowa]] jęczmienia są przenoszone przez mszyce, które są sprzyjane przez międzyplony oparte na [[zboża]]ch słomianych.

*'''Ćmy lub muchy''' na [[burak]]ach lub [[kukurydza]]ch : ataki są czasami sprzyjane przez niektóre [[pokrywy roślinne]] jak koniczyny, [[życica]] lub odrosty zbóż (a nawet [[gorczyca]]).

*Krety polne : W zależności od roku, brak orki i utrzymanie pokrywy w okresie międzyplonów jest również wskazywane jako czynnik ryzyka proliferacji kretów polnych.

*Obecność pokryw z tej samej rodziny co uprawiane gatunki zwiększa niektóre '''ryzyka pasożytnicze'''. Lepiej jest sadzić gatunki rzadko lub wcale nieobecne w płodozmianie lub przynajmniej zmieniać rodziny gatunków.

*[[Nawozy zielone]] '''ograniczają stosowanie fałszywych siewów''' w okresie letnim. Należy więc planować ich zakładanie w zależności od zachwaszczenia pola.

*'''Wolniejsze nagrzewanie gleby wiosną''' : Wybór gatunków i zwłaszcza termin niszczenia pozwala uniknąć tego ryzyka. W przypadku gleb zlewnych lub hydromorficznych zbyt rozwinięta lub przylegająca pokrywa może powodować problemy z założeniem następnej uprawy, zwłaszcza jeśli planowany jest [[Bezpośredni siew pod żywą pokrywą roślinną|siew bezpośredni]] w pokrywie roślinnej bez niszczenia uprawy pośredniej (gorczyca czasami powoduje problemy, facelia wydaje się interesująca).

*Niektóre pokrywy roślinne mogą mieć '''efekty depresyjne''' na następną uprawę, jeśli są zbyt rozwinięte. Pobierają azot kosztem następnej uprawy: dotyczy to szczególnie trwałych traw ([[życica]], zboża) lub [[rzodkiew]] przed uprawą wiosenną. Rzepak może mieć wyraźny efekt depresyjny na następne uprawy, takie jak kukurydza.

'''Wprowadzenie upraw pośrednich musi być przemyślane, uwzględniając całość technologii uprawy zgodnie z płodozmianem:''' wybór gatunku (lub odmiany), sposób i terminy zakładania i niszczenia to elementy, które należy uwzględnić, nie zapominając o ich pozytywnych lub depresyjnych efektach na pasożytnictwo i zachwaszczenie w następnych uprawach.

==Aspekt prawny==
W „obszarach wrażliwych na azotany”, obejmujących 80% gruntów ornych [[uprawy wieloletnie]] we Francji, CIMS o celu [[CIPAN]] są obowiązkowe co najmniej przez trzy miesiące w roku w długim międzyplonie, chyba że udzielono zwolnienia.

==Dalsza lektura==

*[http://agriculture-de-conservation.com/sites/agriculture-de-conservation.com/IMG/pdf/cipan_Bourgogne.pdf Uprawy pośrednie - Izba Rolnicza Burgundii]
*[https://ariege.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Occitanie/063_Inst-Ariege/Documents/Actus_Agenda/2018/Cultures_intermediaires.pdf Uprawy pośrednie wielofunkcyjne (CIMS) - Izba Rolnicza Oksytanii]

==Źródła==

*[https://www6.inrae.fr/ciag/content/download/6302/46324/file/Vol62-1-Justes.pdf Kontekst, koncepcje i definicja upraw pośrednich wielofunkcyjnych - Eric Justes i Guy Richard - INRA]
*[https://www.haute-garonne.fr/dossier/les-cultures-intermediaires-multi-services-cims-nouvelles-alliees-de-vos-exploitations Uprawy pośrednie wielofunkcyjne (CIMS), nowe sojuszniczki twoich gospodarstw - Rada departamentu Haute-Garonne]
*[https://draaf.nouvelle-aquitaine.agriculture.gouv.fr/Les-Cultures-Intermediaires-Multi CIMSE - DRAAF Nowa Akwitania]
*[http://agriculture-de-conservation.com/sites/agriculture-de-conservation.com/IMG/pdf/cipan_Bourgogne.pdf Uprawy pośrednie - Izba Rolnicza Burgundii]

{{Annexes de la pratique
|Complémentaire=Uprawa pośrednia o wartości energetycznej (CIVE)@ Pośrednia uprawa pułapka na azotany (CIPAN)@ Zakładanie upraw przerywanych lub podwójnych@ Pokrywa roślinna
| Favorise=Ślimak@ Mszyce@ Ćma@ Muchy@ Kret polny}}

{{Ajouter au projet|1=Masowe wprowadzanie agroekologii}}

{{Ajouter au projet |1= GLEBA Pokrywa}}
[[en:Intermediate Multi-Services Culture (CIMS)]]
{{Pages liées}}
[[de:Kultur_Intermediär_Multi-Dienste_(CIMS)]]
[[el:Πολιτισμός_Μεσαίας_Κλίμακας_Πολυ-Υπηρεσιών_(CIMS)]]
[[es:Cultura_Intermedia_Multi-Servicios_(CIMS)]]
[[fi:Välipalvelut_Monipalvelut_(CIMS)]]
[[hu:Köztes_Kultúra_Többszolgáltatós_(CIMS)]]
[[it:Cultura_Intermedia_Multi-Servizi_(CIMS)]]
[[nl:Culture_Intermediair_Multi-Services_(CIMS)]]
[[fr:Culture_Intermédiaire_Multi-Services_(CIMS)]]
[[de:Kultur Intermediär Multi-Dienste (CIMS)]]
[[el:Πολιτισμός Μεσαίας Κλίμακας Πολυ-Υπηρεσιών (CIMS)]]
[[en:Intermediate Multi-Services Culture (CIMS)]]
[[es:Cultura Intermedia Multi-Servicios (CIMS)]]
[[fi:Välipalvelut Monipalvelut (CIMS)]]
[[hu:Köztes Kultúra Többszolgáltatós (CIMS)]]
[[it:Cultura Intermedia Multi-Servizi (CIMS)]]
[[nl:Culture Intermediair Multi-Services (CIMS)]]
[[pt:Cultura_Intermediária_Multi-Serviços_(CIMS)]]
[[ar:الثقافة_الوسيطة_متعددة_الخدمات_(CIMS)]]

Roślina okrywowa

2026-02-18T12:55:17Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Matériel
| Nom = cover crop
| Image =
| ImageCaption =
| Type de matériel = Narzędzie uprawowe z napędem}}

Un [[Cover Crop|Cover crop]] est un genre de [[déchaumeur à disques]], mais un plus lourd, et donc travaillant le sol un peu plus en profondeur<ref>Agripartner : Comment choisir ses disques de déchaumeur ? https://www.agripartner.fr/comment-choisir-ses-disques-de-dechaumeur--p-110858</ref>.
{| class="wikitable"
|+
![[Cover Crop|Cover crop]]
!Déchaumeur à disques indépendants
|-
|Outil polyvalent adapté à tous les types de sols mais à privilégier en conditions sèches
|
* Permet de réaliser un travail très superficiel à grande vitesse

* Sera efficace même dans des sols très caillouteux.
|-
|Travaille entre 5 et 15 cm de profondeur
|Travail plus superficiel (de moins de 5 cm à 10 cm)
|}

Voir aussi :
* [[Déchaumeur]]
* [[Déchaumeur à dents]]
* [[Déchaumeur à disques]]
* [[Déchaumeur à disques indépendants]]

==Annexes==
{{Pages liées}}

{{#set: Import GECO le = 01/02/2021}}

[[Category:Narzędzie uprawowe z napędem]]
[[de:Zwischenfrucht]]
[[en:Cover_crop]]
[[el:Φυτεία κάλυψης εδάφους]]
[[es:Cultivo_de_cobertura]]
[[fi:Peitekasvi]]
[[hu:Takarmánynövény]]
[[it:Coltura_di_copertura]]
[[nl:Vanggewas]]
[[fr:Cover_crop]]
[[de:Zwischenfrucht]]
[[el:Φυτεία κάλυψης εδάφους]]
[[en:Cover crop]]
[[es:Cultivo de cobertura]]
[[fi:Peitekasvi]]
[[hu:Takarmánynövény]]
[[it:Coltura di copertura]]
[[nl:Vanggewas]]
[[pt:Cultura de cobertura]]
[[ar:محصول الغطاء النباتي]]

Letni pokrycie

2026-02-18T12:54:59Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Culture
|Nom=Letnia okrywa roślinna
| Organisme = AgroLeague
| Image = Quelles espèces implanter pour le couvert végétal d’été 5.jpg
| Sous-categorie=Okrywa roślinna
| ImageCaption=Crédit : Baptiste Duhamel}}

Krótkie lub letnie okrywy roślinne umieszcza się '''pomiędzy 2 [[zboża]]'''. '''Wybór''' okryw roślinnych zależy od '''planu agrotechnicznego''', '''ograniczeń''' działki, dostępnego '''sprzętu''', '''ceny, dostępności nasion''' oraz '''ustalonych celów'''.

==Opis==
Letnią okrywę należy wysiać '''przed/szybko po żniwach''' w zależności od wyposażenia i ograniczeń. Idea polega na wysiewie zaraz po zbiorze '''zboża ozimego''', aby skorzystać z '''pozostałej wilgoci w glebie'''. Jednak powodzenie tej techniki zależy od '''letnich warunków klimatycznych'''. W przypadku utrzymującej się suszy okrywa może zakończyć się niepowodzeniem. Inwestycje powinny być więc rozważane w kontekście '''lokalnych warunków pedo-klimatycznych'''.

== Wybór odpowiedniej mieszanki gatunków ==
Wybór gatunków jest ważny, aby uzyskać efektywną [[Couverts végétaux|okrywę roślinną]].

Dla '''krótkiej międzyplony''' można polecić mieszankę zawierającą [[Légumineuses de Couverture - Louis PERUSSE, Québec, par les Agron'hommes|strączkowe]] oraz gatunki, które '''rozwijają się szybko''', mają pewną tolerancję na '''gorąco''' i '''różne systemy korzeniowe'''.

Oprócz '''magazynowania [[azot]]u''', dodatek [[strączkowych]] do okrywy pozwala również utrzymać '''średni/niski stosunek C/N okrywy (od 10 do 20)''', co umożliwia szybsze uwalnianie składników organicznych po zniszczeniu okrywy, bez wywoływania [[Comprendre et éviter une faim d'azote|głodu azotowego]].

'''Wybór małych nasion''' zwiększa szanse na [[Réussir un couvert végétal|powodzenie okrywy]], ponieważ '''potrzeba wody do kiełkowania jest mniejsza''':

* [[Facelia]] (2 kg/ha);
* [[Rzodkiew]]/[[rzepak]] (2 kg/ha);
* [[Nyger|Niger]] (1 kg/ha);
* [[Koniczyna]] aleksandryjska lub skarrosum (2 kg/ha);
* [[Len]] (2 kg/ha);
* [[:Category:Sorghum|Sorgo]] (20 kg/ha);
* [[Wyka]] owłosiona (20 kg/ha);
* [[Gorczyca]] (odmiana "Zielona", późniejsza) (3 kg/ha);
* W przypadku problemów z [[życica]]: dodać dodatkowo 5 kg/ha [[życica włoska]].

'''Przykładowa mieszanka letniej okrywy''':

[[Facelia]] (2 kg/ha) - [[słonecznik]] (4 kg/ha) - [[groch]] pastewny (25 kg/ha) - [[wyka]] pospolita (10 kg/ha).

Jeśli następna uprawa w [[Rotations en grandes cultures|plonie]] to '''uprawa wiosenna''', wysiew '''okrywy przerywanej''' lub '''podwójnej okrywy''' może być korzystny, aby uzyskać maksymalną gęstość i najlepiej wykorzystać pozytywne efekty okrywy. W takim przypadku potrzebne są gatunki zimowe: [[zboża]] ([[trytikal]]/[[żyto]] lub [[owies]]), [[Légumineuses de Couverture - Louis PERUSSE, Québec, par les Agron'hommes|strączkowe]] ([[groch]] pastewny/[[bobik]]/[[:Category:Vetches|wyki]]) oraz „'''małe nasiona'''” w mniejszej proporcji ([[facelia]]/[[len]]/[[koniczyna inkarnat]]).

==Zalety letniej okrywy==
'''Krótkie okrywy międzyplonowe''', na przykład pomiędzy 2 [[Pszenica|pszenicami]], odgrywają kluczową rolę w '''przełamywaniu ograniczeń plonu'''. Badania przeprowadzone przez [[:Category:Arvalis|Arvalis]] w latach 1975-2016 wykazały średni wzrost plonu o +2,9% dla drugiej pszenicy wysianej po [[:Category:Couvert végétal|okrywie roślinnej]] w porównaniu do kontroli bez okrywy.

===Według wyników badań===

*'''Trawy''' w okrywie dają średnio +1% plonu;
*'''Krzewinki''' +3%;
*'''Strączkowe''' i '''mieszanki''' z ich udziałem +6%.

Przykład na konkretnym przypadku:

*Dla [[pszenica]] o potencjale plonowania 70 q/ha, wzrost plonu o 3% oznacza dodatkowe 2,1 q/ha;

Te dane podkreślają aspekt „wzrostu plonu”, często poszukiwany przez producentów.

==Źródła==
[https://www.agro-league.com/blog/quelles-especes-implanter-pour-le-couvert-vegetal-dete Jakie gatunki wysiewać na letnią okrywę roślinną?] - [[Structure:AgroLeague|AgroLeague]]

==Załączniki==

{{Annexes pour une culture}}
[[de:Sommerbedeckung]]
[[en:Summer_Cover]]
[[el:Καλοκαιρινό_σκέπαστρο]]
[[es:Cubierta_de_verano]]
[[fi:Kesäpeite]]
[[hu:Nyári_fedél]]
[[it:Copertura_estiva]]
[[nl:Zomerdekking]]
[[fr:Couvert_d'été]]
[[de:Sommerbedeckung]]
[[el:Καλοκαιρινό σκέπαστρο]]
[[en:Summer Cover]]
[[es:Cubierta de verano]]
[[fi:Kesäpeite]]
[[hu:Nyári fedél]]
[[it:Copertura estiva]]
[[nl:Zomerdekking]]
[[pt:Cobertura_de_verão]]
[[ar:غطاء_صيفي]]

Wybór odmian, narzędzie walczące z chwastami

2026-02-18T12:54:28Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Programme=Conserwa
| Image=Différentes vériétés blé.webp
| Type de production=Grandes cultures
| Objectif=Adventices
| Mots-clés=Génotype, Variété
}}

{{Pages liées}}
Konkurencyjna uprawa to '''uprawa zdolna do stopniowego ograniczania wzrostu chwastów w czasie'''. [[:Category:Cultures|Uprawy]] konkurencyjne stanowią zatem '''strategię zintegrowanego zarządzania''' chwastami.

== Cechy istotne dla konkurencyjnej zboża łodygowego ==

=== Wysokość pod koniec cyklu ===
Uprawa musi '''rosnąć szybko''' i osiągnąć '''wysoką wysokość pod koniec cyklu''', aby '''pozbawić chwasty światła'''.

Ten parametr wykazuje dużą zmienność między odmianami.

=== Wigor na początku cyklu ===
Uprawy '''silne na początku cyklu''' wydają się być bardziej konkurencyjne, badania sugerują, że wysoka wysokość rośliny pod koniec cyklu oraz jej wigor na początku cyklu to główne cechy wpływające na konkurencyjność odmian.

Zauważono również, że '''odmiany [[pszenicy]] silne na początku cyklu są bardziej tolerancyjne wobec chwastów'''.

=== Zdolność krzewienia ===
Zdolność krzewienia jest cechą często podkreślaną dla '''poprawy konkurencyjności odmian pszenicy, [[jęczmienia]], [[owsa]], [[trytikale]], [[gryki]] czy też [[konopi]]'''. Gdy ta zdolność jest '''wysoka''', roślina ma dużą liczbę produktywnych pędów, co skutkuje '''ograniczeniem produkcji biomasy chwastów'''.[[File:Sensibilité adventices à l'étouffement.png|Wrażliwość niektórych chwastów na zagłodzenie|center|frame]]

Ta cecha silnie zależy od '''warunków środowiskowych''', co prowadzi do zróżnicowanych wyników w zależności od przeprowadzonych badań.

=== Cechy liściowe ===
'''Pokrój liściowy i powierzchnia liści najwyższych''' liści rośliny od stadium kłoszenia silnie wpływają na poziom konkurencyjności, szczególnie dla '''pszenicy i [[:Category:Triticale|trytikale]]'''. Najskuteczniejsze genotypy charakteryzują się '''dużą powierzchnią liściową i półwzniesionym pokrojem''', ponieważ pozbawiają chwasty światła.

=== Rozwój systemu korzeniowego ===
Odmiany z '''bardziej rozwiniętym systemem korzeniowym''' mogą skuteczniej konkurować z chwastami o pobieranie [[składniki odżywcze]] i wody.

=== Stopień wczesności lub późności ===
'''Stopień wczesności lub późności faz fenologicznych''' roślin wydaje się również kluczową cechą w walce z chwastami, ale zależy to od upraw, warunków klimatycznych... Wcześniejsza data kłoszenia lub dojrzewania może na przykład ograniczyć biomasę chwastów, ponieważ rozwijają się one dopiero wtedy, gdy roślina uprawna jest już dobrze rozwinięta, a [[chwast]] zostaje częściowo pozbawiony światła i składników odżywczych.

== Badania konkurencyjności odmian niektórych upraw ==

=== Jęczmień ===
Badanie przeprowadzone w Australii<ref>William B. Brown, James M. Mwendwa, Paul A. Weston et Leslie A. Weston. 2022. Evaluation of Barley Cultivars for Competitive Traits in Southern New South Wales. [10/02/2026]. https://www.mdpi.com/2223-7747/11/3/362 </ref> wykazało, że odmiany Litmus, Compass i Urambie były bardziej konkurencyjne, ponieważ biomasa chwastów na ich polach była o 20 do 50% mniejsza niż w przypadku innych odmian, 100 dni po wschodach. Odmiany te przyczyniły się do znaczącego zmniejszenia biomasy chwastów, zwłaszcza [[traw jednorocznych]] takich jak [[życica angielska]].

Inny wniosek z badania wskazuje parametry istotnie wpływające na konkurencyjność [[:Category:Orge|jęczmienia]]: wczesna biomasa uprawy oraz jej aktywność allelopatyczna.

=== Rzepak ===
Inne badanie przeprowadzone w Australii<ref>Md Asaduzzaman, Gregory Doran, Jim Pratley et Hanwen Wu. 2024. Genotype-by-Environment Interaction and Stability of Canola ([[Brassica napus]] L.) for Weed Suppression through Improved Interference. [10/02/2026]. https://www.mdpi.com/2073-4395/14/9/1965</ref> porównało cztery genotypy [[rzepaku]] (PAK85388-502, AV-OPAL, AV-GARNET i BAROSSA). Eksperymenty wykazały, że genotypy PAK85388-502 i AV-OPAL były bardziej skuteczne w tłumieniu chwastów, ponieważ przy tej samej gęstości sadzenia (10 roślin/m2) zmniejszyły biomasę chwastów o ponad 80%.

Cztery testowane genotypy miały podobny pokrój koronowy, jednak PAK85388-502 i AV-OPAL posiadały dodatkowy mechanizm: [[allelopatia]], który mógł odegrać rolę w tłumieniu sąsiednich chwastów.

=== Pszenica ===
Badanie przeprowadzone we Francji<ref>Marie-Hélène Bernicot, [[Utilisateur:Laurence Fontaine|Laurence Fontaine]], L. Poiret et Benoit Rolland. 2020. Des variétés rustiques concurrentes des adventices pour l’agriculture durable, en particulier l’[[Agriculture Biologique|agriculture biologique]]. [10/02/2026]. https://www.researchgate.net/profile/Laurence-Fontaine-5/publication/284776073_Des_varietes_rustiques_concurrentes_des_adventices_pour_une_agriculture_durable_en_particulier_l%27Agriculture_Biologique/links/5f05c4834585155050948d34/Des-varietes-rustiques-concurrentes-des-adventices-pour-une-agriculture-durable-en-particulier-lAgriculture-Biologique.pdf</ref> doszło do następujących wniosków:

* główne cechy konkurencyjnej odmiany pszenicy to jej wysokość w dojrzałości, zdolność do pokrycia gleby oraz pokrój liści
* najbardziej konkurencyjne odmiany pszenicy do zwalczania chwastów to grandval i LD76B (spośród następujących: pegassos, apache, saturnus, renan, CF99102, LD269, quebon, caphron, glasgow, sankara, grandval i LD76B)

== Źródła ==

* Agrotransfert. Leviers de [[gestion des adventices]] _ Atténuation - compétition par la culture de vente. [10/02/2026]. https://www.agro-transfert-rt.org/ressources/adventices/je-minforme/leviers-de-gestion-des-adventices/competition-par-la-culture-de-vente/
* [[Utilisateur:Bruno Chauvel|Bruno Chauvel]], [[Utilisateur:Stéphane Cordeau|Stéphane Cordeau]], Laëtitia Lever, Rémi Perronne et Bernard Rolland. Caractères variétaux associés à la compétition des génotypes de [[céréales à paille]] vis-à-vis des adventices et pistes pour leur sélection : une revue bibliographique. [10/02/2026]. https://agronomie.asso.fr/aes-12-1-18
[[de:Sortenwahl,_ein_Hebel_gegen_Unkräuter]]
[[en:Varietal_choice,_a_lever_against_weeds]]
[[el:Επιλογή_ποικιλίας,_ένα_μέσο_κατά_των_ζιζανίων]]
[[es:Elección_varietal,_una_palanca_contra_las_malezas]]
[[fi:Kasvivalinta,_keino_rikkakasvien_torjuntaan]]
[[hu:Fajtaválasztás,_a_gyomok_elleni_eszköz]]
[[it:Scelta_varietale,_una_leva_contro_le_infestioni]]
[[nl:Variëteitskeuze,_een_hefbom_tegen_onkruid]]
[[fr:Choix_variétal,_un_levier_contre_les_adventices]]
[[de:Sortenwahl, ein Hebel gegen Unkräuter]]
[[el:Επιλογή ποικιλίας, ένα μέσο κατά των ζιζανίων]]
[[en:Varietal choice, a lever against weeds]]
[[es:Elección varietal, una palanca contra las malezas]]
[[fi:Kasvivalinta, keino rikkakasvien torjuntaan]]
[[hu:Fajtaválasztás, a gyomok elleni eszköz]]
[[it:Scelta varietale, una leva contro le infestioni]]
[[nl:Variëteitskeuze, een hefbom tegen onkruid]]
[[pt:Escolha_varietal,_uma_alavanca_contra_as_ervas_daninhas]]
[[ar:اختيار_الصنف،_وسيلة_لمكافحة_الأعشاب_الضارة]]

Bioherbicyd

2026-02-18T12:53:50Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Image=bioherbicide.jpg
| Objectif=Redukcja IFT
| Mots-clés=Odchwaszczanie chemiczne, Odchwaszczanie
}}
'''Bioherbicyd''' to produkt składający się z '''substancji naturalnych''' stosowany do zwalczania [[chwasty]]. Są to produkty do [[odchwaszczanie]] pochodzące z organizmów żywych. Obecność chwastów powoduje spadek plonów, dlatego należy ograniczać ich populacje, jednak produkty najczęściej stosowane (glifosat, kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy…) pozostawiają pozostałości i zanieczyszczają gleby oraz wodę. [[Bioherbicydy]] stanowią mniej szkodliwą alternatywę dla ekosystemów i mogą być również alternatywą dla gospodarstw prowadzących [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwo ekologiczne]], które stosują [[mechaniczne]] odchwaszczanie <ref name=":0">https://hal.science/hal-01604035/document</ref><ref name=":1">https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0147651318303129?fr=RR-2&ref=pdf_download&rr=945e43b7ce9ee187</ref>.

== Rodzaje bioherbicydów ==

Bioherbicydy mogą składać się z różnych substancji naturalnych: [[bakterie]], [[grzyby]], substancje roślinne (olejki eteryczne)… Istnieją bioherbicydy specyficzne dla danego chwastu, ale także bioherbicydy niespecyficzne.

=== Olejki eteryczne ===
'''Olejki eteryczne''' są przedmiotem licznych badań dotyczących odchwaszczania.

* '''Przykłady skutecznych olejków:''' olejki eteryczne zawierające [[kwas pelargonowy]], takie jak olejek eteryczny z [[bodziszek]], a także ocet (kwas octowy).
* '''Mechanizm działania:''' [[Efekt allelopatyczny]] hamujący kiełkowanie i wzrost chwastów, porównywalny z niektórymi [[herbicydy]] chemicznymi na gatunki takie jak gorczyca polna ([[Sinapis arvensis]]).

Jedynym obecnie dopuszczonym produktem bioherbicydowym w dużych [[:Category:Uprawy|uprawach]] jest '''kwas pelargonowy''' (np. produkt „[https://ephy.anses.fr/ppp/beloukha Beloukha]”).

Kwas pelargonowy to kwas tłuszczowy występujący m.in. w [[:Category:Bodziszek|bodziszek]]. Kwas ten wysusza i odwadnia roślinę, niszcząc jej epidermę. Jest to bioherbicyd nieselektywny. Działa w ciągu kilku godzin, jednak jego skuteczność maleje z czasem<ref>[https://www.arvalis.fr/infos-techniques/sous-quelles-conditions-peut-encore-avoir-recours-au-glyphosate#:~:text=Le%20seul%20produit%20bioherbicide%20actuellement,aussi%20efficace%20essentiellement%20sur%20dicotyl%C3%A9dones. https://www.arvalis.fr/infos-techniques/sous-quelles-conditions-peut-encore-avoir-recours-au-glyphosate#:~:text=Le%20seul%20produit%20bioherbicide%20actuellement,aussi%20efficace%20essentiellement%20sur%20dicotyl%C3%A9dones.]</ref>.

W [[winogrodnictwo]] stosowany jest do cięcia pędów i odchwaszczania pod rzędami.

Nie jest dopuszczony w [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwie ekologicznym]], ponieważ może potencjalnie wpływać na środowisko uprawy<ref>https://intox-detox.fr/article/1713-l39acide-pelargonique-est-il-aussi-dangereux-que-le-glyphosate</ref>.

=== Projekt APEO ===
W Belgii [[Oleje eteryczne do odchwaszczania i zwalczania chorób: raport z prób, H Jijakli -APEO|firma APEO]] (Agronomical Plant Extracts and Essential Oils) [[Oleje eteryczne do odchwaszczania i zwalczania chorób: raport z prób, H Jijakli -APEO| ]]<nowiki/>opracowuje bioherbicyd na bazie olejków eterycznych<ref>https://fr.apeosolutions.com/our-solutions#individuals</ref><ref>https://www.valbiom.be/actualites/un-bioherbicide-aux-huiles-essentielles-pour-concurrencer-le-glyphosate</ref>.

W 2011 roku, aby odpowiedzieć na problem odporności chwastów na herbicydy oraz ryzyko związane ze stosowaniem środków ochrony roślin, zdecydowano się zainteresować olejkami eterycznymi jako środkiem zwalczania.

Najpierw przeprowadzono '''wstępną selekcję''' 91 olejków eterycznych spośród 3000 istniejących, '''biorąc pod uwagę cenę i dostępność,''' aby przetestować je jako fungicydy i herbicydy.

Najpierw testowano je jako fungicydy, co pozwoliło wykazać, że niektóre są toksyczne dla roślin, stąd pomysł wykorzystania ich jako herbicydów.

'''Trzy olejki spośród testowanych zostały wybrane''' ze względu na interesujące właściwości przeciwko jednoliściennym, dwuliściennym, mszakom i [[skrzydłokwiat]]om.

'''Formulacja''' olejku eterycznego jest ważna dla wpływu na skuteczność produktu, ponieważ '''wpływa na mechanizm działania i stabilność''', a także może chronić olejek przed niekorzystnymi czynnikami ograniczającymi jego działanie.

Prace badawcze nad formulacją produktu prowadzono w latach 2015-2016. Początkowa formulacja opierała się na chemicznych koformulantach, co było sprzeczne z celem zaoferowania produktu przyjaznego dla środowiska i różniącego się od syntetycznych środków ochrony roślin dostępnych na rynku. Zostały one więc zastąpione koformulantami biologicznymi.

'''Następnie przeprowadzono testy w szklarniach''', które wykazały, że produkt z koformulantami biologicznymi jest bardzo skuteczny przeciwko dwuliściennym i nieco mniej przeciwko jednoliściennym.

==== Próby polowe ====
Najwyższa dawka po miesiącu jest skuteczniejsza niż kwas pelargonowy i równie skuteczna jak glifosat.

Produkt jest '''skuteczny przeciwko dwuliściennym''' i nieco mniej przeciwko jednoliściennym, szczególnie na dość młodych stadiach rozwojowych.

==== Wyniki po 5 latach prób ====
Na 40 gatunków dwuliściennych skuteczność jest równa lub wyższa niż produktu na bazie kwasu pelargonowego, a w 4 z 7 przypadków dotyczy to także jednoliściennych.

Zatem '''skuteczność jest dobra''' dla wielu chwastów i utrzymuje się nawet dwa miesiące po zastosowaniu zabiegu.

==== Trwałość działania ====
Trwałość działania jest ważnym parametrem dla herbicydu. Na dwuliściennych '''po 100 dniach utrzymuje się dobra trwałość działania,''' przewyższająca kwas pelargonowy.

Ponadto, prawdopodobnie produkt ten pozwala zmniejszyć zasób nasion chwastów z roku na rok, czego nie robi kwas pelargonowy.

==== Mechanizm działania ====
Działanie jest '''wielomiejscowe''' – atakowane są różne miejsca w komórce, więc produkt działa poprzez kilka mechanizmów.

Po zastosowaniu zabiegu widać, że organelle grupują się w środku komórki, dochodzi do uszkodzenia ścian komórkowych, mitochondriów, efektu wysuszenia…

Ponieważ '''produkt szybko ulega biodegradacji, w ciągu 48 do 72 godzin,''' nie ma wpływu na następną uprawę.

==== Różne produkty w fazie rozwoju ====
Pierwszy produkt to '''formulacja gotowa do [[użycie]]''', wniosek o dopuszczenie do obrotu złożono w 2024 roku. Celem jest rozpoczęcie sprzedaży w USA w 2026 roku i w Europie w 2027 roku.

Drugi produkt to nadal prototyp, formulacja jest znacznie bardziej skoncentrowana, aby objętości aplikacji na hektar były rozsądne (5 do 10 l).

Istnieje również projekt opracowania produktu selektywnego przeciwko dwuliściennym, ponieważ obecnie produkty są nieselektywne.

=== Bakterie i grzyby ===
Naukowcy pracują nad wykorzystaniem bakterii i grzybów do zwalczania chwastów.

== Zastosowania bioherbicydów ==
Bioherbicydy ograniczają populacje chwastów poprzez produkcję toksycznych metabolitów lub wpływ na funkcje komórkowe komórek roślinnych, m.in. przez degradację błon, wywoływanie odwodnienia lub hamowanie kiełkowania… <ref name=":1" />.

Mechanizm działania przypomina mechanizm gospodarz/patogen lub może również przypominać zjawisko [[allelopatia]]<ref name=":0" />.

Ponadto, aby bioherbicyd był skuteczny, należy uwzględnić różne parametry, takie jak stadium fenologiczne docelowego chwastu, warunki środowiskowe czy dawkę stosowanego bioherbicydy.

Bioherbicydy mogą być stosowane do:

* '''specyficznego odchwaszczania''' lub punktowej aplikacji: ogrodzenia ([[Hodowla|hodowla]]), podwórka, ogrody prywatne
* '''zarządzania chwastami''' w uprawach na dużą skalę przed siewem
* '''kontroli pokrywy''' (stosując niższą dawkę)
* '''defoliacji ziemniaków''': defoliacja [[chemiczna]] jest najczęściej stosowaną metodą. Jednak metoda polegająca na rozdrabnianiu liści ziemniaka, a następnie uzupełnieniu bioherbicydem, może okazać się skuteczna i pozwolić na ograniczenie stosowania środków chemicznych. W tej metodzie zastosowanie Beloukha może być rozwiązaniem. Jednak jest to produkt wymagający dobrych warunków aplikacji (objętość wody, warunki klimatyczne…) dla uzyskania dobrego efektu<ref>https://www.arvalis.fr/infos-techniques/plusieurs-techniques-possibles-pour-defaner-les-pommes-de-terre</ref>.

* Przerzedzania pędów [[winorośli]] i [[drzew]] owocowych (kontrola pędów w [[sadownictwo]], cięcie pędów [[:Category:Winorośl|winorośli]], pędów jabłoni, grusz, czereśni)
* Kontroli zachwaszczenia [[:Category:Winorośl|winorośli]]

=== Metoda stosowania ===
Aby bioherbicyd był skuteczny, należy stosować go w odpowiednim czasie i warunkach:

* '''Między kwietniem a wrześniem''', po zakończeniu spoczynku nasion;

* Temperatura '''powyżej 15°C;'''

* Zaleca się stosowanie w '''stadium 3 do 4 liści''', nie przekraczając stadium 6 liści;

* Należy '''unikać deszczu''': zalecany jest co najmniej 2-godzinny odstęp między aplikacją a deszczem, aby zapobiec spływaniu produktu;

* Zaleca się '''stosowanie przy jasnym niebie''', co umożliwia lepsze wysuszenie;

* '''Należy wykonać od dwóch do czterech zabiegów rocznie''' zgodnie z kryteriami dopuszczenia produktów;

* '''Należy stosować regularnie przez lata''', co pozwala zmniejszyć zasób nasion w glebie;

* '''Zwilżyć całą roślinę przy stosowaniu jako herbicyd'''

* '''Przestrzegać dawkowania''' podanego na etykiecie<ref>https://www.placedupro.com/articles/1393/herbicides-de-biocontrole-une-alternative-au-desherbage</ref>.

== Skuteczność bioherbicydów ==

* Dobra skuteczność przeciwko '''dwuliściennym'''
* Mniejsza skuteczność przeciwko '''jednoliściennym'''<ref>https://www.perspectives-agricoles.com/sites/default/files/imported_files/407_1598158642402231489.pdf</ref>
* Skuteczne szczególnie na '''młodych stadiach''' i podczas wzrostu roślin

Jednak w zależności od stosowanych związków, dawek i celowanych chwastów, '''bioherbicydy nie zawsze są skuteczne, a ich wpływ na środowisko nie zawsze jest dobrze oceniany.'''

== Koszt ==
Bioherbicydy są zazwyczaj '''droższe w zakupie niż herbicydy chemiczne''', ze względu na koszty produkcji, niewielką skalę przemysłową oraz czasem mniejszą skuteczność, która wymaga powtarzanych aplikacji lub wyższych dawek.

== Źródła i odniesienia ==
{{Ajouter au projet |1= Conserwa}}
{{Pages liées}}
[[en:Bioherbicide]]
[[es:Bioherbicida]]
[[it:Bioerbicida]]
[[de:Bioherbizid]]
[[el:Βιοζιζανιοκτόνο]]
[[nl:Bioherbicide]]
[[hu:Bioherbicide]]
[[fr:Bioherbicide]]
[[de:Bioherbizid]]
[[el:Βιοζιζανιοκτόνο]]
[[en:Bioherbicide]]
[[es:Bioherbicida]]
[[hu:Bioherbicide]]
[[it:Bioerbicida]]
[[nl:Bioherbicide]]
[[fi:Bioherbisidi]]
[[pt:Bioherbicida]]
[[ar:مبيد أعشاب حيوي]]

Uprawa powiązana w uprawach rozległych

2026-02-18T12:53:00Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Grande thématique
| Mots-clés SEO = mieszanka, mieszanka odmianowa, podwójny plon, siew bezpośredni, stała okrywa, agroforesteria, LER, milpa, permakultura
| Titre = Zestawienie upraw w uprawach wieloletnich
| Image = Meteil legumineuse vesce France Vosges 20180526 RC.jpg
| Portail parent = Uprawy wieloletnie
| Titre court = Zestawienie upraw
| Description = Jakie uprawy wybrać, jakie korzyści osiągnąć, zestawienia do unikania,...
| Icone = Association de culture - Portail.png
| Glyph = Association-de-culture}}

'''Zestawienie upraw''' definiuje się jako '''jednoczesną uprawę dwóch lub więcej gatunków roślin''' na tej samej działce rolnej<ref name=":0">Willey, The Concept of a ‘Land Equivalent Ratio’ and Advantages in Yields from Intercropping. 1979.https://www.cambridge.org/core/journals/experimental-agriculture/article/abs/concept-of-a-land-equivalent-ratio-and-advantages-in-yields-from-intercropping/836E585AC6E04B4DD94F6C2305A26B07</ref>. Gatunki lub odmiany tak zestawione nie muszą być koniecznie wysiewane i zbierane w tym samym czasie, mogą być uprawiane w formie mieszanki lub naprzemiennych pasów<ref>Gayrard, L'[[association de cultures]] : technicité et [[biodiversité]]. Ecophytopic, 2020. https://ecophytopic.fr/pic/prevenir/lassociation-de-cultures-technicite-et-biodiversite</ref>. Ta praktyka oferuje różne możliwości agronomiczne, których aspekty techniczne są zebrane w tym [[:Category:Portail|portalu]].

==Mieszanki gatunków==

===Zestawienia z podwójnym plonem===
W tej kategorii zestawień '''wszystkie uprawiane gatunki są zbierane'''. Najczęstsze przykłady to [[Méteil|mieszanki]], lub inne zestawienia między [[zboża]] i/lub [[:Category:Uprawy wieloletnie roślin strączkowych|rośliny strączkowe]]. Te [[Cultiver des associations d'espèces annuelles|mieszanki gatunków jednorocznych]] są łatwiej wykorzystywane na gospodarstwach w systemie [[Polyculture-élevage|pola i hodowli]] przez produkcję siana lub kiszonek, niż w [[uprawy wieloletnie]] gdzie po zbiorze konieczne jest sortowanie ziaren.

*Doświadczenia [[Utilisateur:Michel Bromet|Michel Bromet]] (11), dotyczące [[Introduction de méteil fourrager pour diminuer la pression adventice et sécuriser la production alimentaire - retour d'expérience (Michel Bromet - Aglae)|wprowadzenia mieszanki pastewnej]] w [[polyculture]] [[Élevage|hodowli]] (w ramach [[projet Aglae]]).

===Zestawienia tymczasowe===
Jest to zestawienie między '''uprawą główną''', przeznaczoną do '''zbioru''', a '''uprawą wtórną''' służącą jako '''okrywa''' przed siewem uprawy głównej lub następnej. Najczęściej podawanym przykładem jest [[Semer un colza associé|rzepak zestawiony]]. Podobnie jak w międzyplonie, uprawa wtórna zwykle spełnia określony kryterium agronomiczne:

*Może pełnić rolę '''zielonego nawozu''', na przykład gdy [[Associer en relai une céréale d’hiver avec une légumineuse implantée au printemps|okrywa z roślin strączkowych jest wysiewana jako następstwo zboża]], lub okrywy [[Implanter des cultures intermédiaires pièges à nitrates|Uprawy pośrednie pułapki na azotany]] ([[CIPAN]]).
*Może wpisywać się w [[:Category:Objectif|cel]] '''zwalczania [[bio]]-szkodników''': na przykład pełniąc rolę [[Implanter des cultures pièges à bio-agresseurs|pułapki na bio-szkodniki]] (przykład: zestawienie [[colza]] z wczesną kapustą krzyżową do łapania chowaczy) poprzez [[Combiner plantes pièges et plantes répulsives : stratégie "push-pull"|efekt Push-Pull]], lub jako [[Implanter des cultures intermédiaires à effet allélopathique ou biocide - biofumigation|okrywa allelopatyczna / biofumigacyjna]] dla [[choroby]] i [[szkodniki]], albo [[Cultiver des espèces étouffantes|zagłuszająca]] dla [[chwasty]].

===Stała okrywa===

Ten typ zestawienia jest stosowany przez kilka lat i wymaga powszechnego stosowania [[semis direct sous couvert végétal|siewu bezpośredniego pod okrywą roślinną]]. Jest to technika zapożyczona z [[Agriculture de conservation des sols (ACS)|rolnictwa konserwującego glebę]], której celem jest utrzymanie [[Couverts végétaux|okrywy roślinnej]] na dużej części lub nawet całej zmianie upraw, aby wysiewać tam [[:Category:Cultures|uprawy]] główne. Mówi się wtedy o [[semis direct sous couvert végétal vivant|siewie bezpośrednim pod żywą okrywą roślinną]]. Ta praktyka jest zazwyczaj niezgodna z [[Rolnictwo ekologiczne|rolnictwem ekologicznym]], ponieważ wymaga stosowania [[herbicydy]] do regulacji okrywy. Niezależnie czy tymczasowa czy stała, niezwykle ważne jest staranne dobranie [[Choisir un couvert végétal|składu okrywy roślinnej]].

*Konferencja członków [[Utilisateur:Giee Magellan|GIEE MAGELLAN]] na temat [[Semis direct sous couvert permanent - GIEE MAGELLAN|wdrożenia stałej okrywy]].
*Doświadczenia Ferme du CHAUMOY (18) dotyczące stosowania [[Consommer moins d'énergie en grandes cultures grâce au semis direct et aux couverts végétaux|siewu bezpośredniego pod okrywą]] ([[Dephy|DePhy]] EXPE).

Wszystkie [[pratiques]] dotyczące '''[[couverts permanents]]''' można znaleźć poprzez portal "[[Couverts permanents en grandes cultures]]".

===Agroforesteria===
[[Agroforesteria]] definiuje się jako '''zestawienie [[drzewa]] i upraw''' lub zwierząt na tej samej działce rolnej, i z tego powodu można ją uznać za mieszankę gatunków. Choć trudna do wdrożenia, ta praktyka oferuje różne korzyści:

*zwalczanie [[Erozja gleby|erozji gleby]].
*Tworzenie mikroklimatu sprzyjającego plonom (osłona przed [[wiatr]]em i ograniczenie transpiracji).
*Rozwój [[owady]] [[pomocnicze]] ograniczających atak szkodników.
*Ochrona gleby.

===LER lub "Land equivalent ratio"===
"Wskaźnik równoważnej powierzchni" to '''narzędzie pozwalające ocenić [[wydajność]] zestawienia upraw''', porównując ją z plonami uzyskanymi oddzielnie dla każdej z [[upraw zestawionych]]<ref name=":0" />. Oblicza się go następująco:

{{Image | Image = Formule de calcul de LER.png | Alignement = Center | Cadre = True | Légende = Formule de calcul du LER | Largeur = 435px}}

Jeśli po obliczeniu:

*Jeśli '''LER = 1''', zestawienie upraw jest '''tak samo wydajne''' jak uprawa "czysta" gatunków, które je tworzą.
*Jeśli '''LER < 1''', zestawienie upraw jest '''mniej wydajne''': występuje spadek plonu w porównaniu z uprawami "czystymi".
*Jeśli '''LER > 1''', zestawienie jest '''bardziej wydajne''' niż uprawy "czyste".

W rzeczywistości wskaźnik ten odnosi się do powierzchni potrzebnej "czystej" do uzyskania takiego samego plonu jak w zestawieniu.

'''''Przykład:''''' ''zestawienie [[Triticale]] - [[groszek]] daje łączny plon 60q/ha (40q dla [[:Category:Triticale|trytkale]] + 20q dla [[:Category:Groszek|groszku]]), a uprawa "czysta" tych dwóch gatunków daje następujące plony: 70q/ha dla trytkale, 30q/ha dla groszku.''

''Obliczenie to: LER = 40/70 + 20/30 = 1,24.''

''Potrzebna byłaby łączna powierzchnia 1,24 ha, aby uzyskać taką samą produkcję "czystą" jak na 1 ha w zestawieniu.''

==Mieszanki odmian==
Chociaż mniej skomplikowane pod względem technicznym, '''mieszanki odmian''' również można uznać za zestawienie upraw. Główną zaletą tej praktyki jest uzyskanie populacji roślin bardziej '''odpornej na choroby grzybowe lub niektóre szkodniki'''. Dla '''zbóż''' zaleca się mieszanki zawierające co najmniej '''trzy odmiany''', ponieważ uważa się, że jedna trzecia roślin wrażliwych może być chroniona przez dwie trzecie roślin odpornych <ref>[[Izba Rolnicza]] Gers, Uprawy wieloletnie: Zestawienia upraw: mieszanki odmianowe. 2016. https://gers.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Occitanie/067_Inst-Gers/documents/grandescultures/Techniques_culturales_innovantes/fiche_techniques_culturales/Les_cultures_associe__es_-_les_me__langes_varie__taux.pdf</ref>.

*Doświadczenia [[Utilisateur:Cédric Pradelles|Cédric Pradelles]] (81) dotyczące wpływu [[Limiter les maladies fongiques du blé grâce au mélange variétal - retour d'expérience (Cédric Pradelles - Aglae)|mieszanek odmianowych pszenicy miękkiej i twardej]], jako dźwigni redukcji stosowania fungicydów, w ramach [[projet Aglae]].
*Doświadczenia projektu [[Production intégrée à Très Bas niveau d'Intrants avec couverts intermédiaires en système blé dur-tournesol du Lauragais|System-Eco-Puissance4]], który wykorzystuje dźwignię mieszanki odmianowej, aby osiągnąć bardzo niski poziom nakładów w systemie [[Pszenica]] twarda - [[Słonecznik]].

 {{Afficher les stores du portail}}

==Bibliografia==
<references /> 
[[en:Arable crop combinations]]
[[de:Fruchtfolge im Ackerbau]]
[[el:Συνδυασμός_καλλιεργειών_σε_εκτεταμένες_καλλιέργειες]]
[[es:Asociación_de_cultivos_en_cultivos_extensivos]]
[[fi:Kasviviljelykierto_suurilla_pelloilla]]
[[hu:Növénytermesztési_társulások_nagyüzemi_gazdálkodásban]]
[[it:Rotazione_delle_colture_in_agricoltura_intensiva]]
[[nl:Gewasrotatie_in_grote_akkers]]
[[fr:Association_de_cultures_en_grandes_cultures]]
[[de:Fruchtfolge im Ackerbau]]
[[el:Συνδυασμός καλλιεργειών σε εκτεταμένες καλλιέργειες]]
[[en:Arable crop combinations]]
[[es:Asociación de cultivos en cultivos extensivos]]
[[fi:Kasviviljelykierto suurilla pelloilla]]
[[hu:Növénytermesztési társulások nagyüzemi gazdálkodásban]]
[[it:Rotazione delle colture in agricoltura intensiva]]
[[nl:Gewasrotatie in grote akkers]]
[[pt:Consórcio_de_culturas_em_culturas_de_grande_escala]]
[[ar:جمع_المحاصيل_في_الزراعة_الكبيرة]]

Dostosowanie odstępu między rzędami i gęstości siewu w celu zwalczania chwastów

2026-02-18T12:52:09Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
|Organisme=Narodowe Centrum Agroekologii
| Programme=Conserwa
| Image=Graphique biomasse culture et adventice.png
| Type de production=Uprawy wieloletnie
| Objectif=Chwasty
| Mots-clés=Zarządzanie chwastami, Techniki siewu, Siew bezpośredni
| ImageCapation=<ref>JACOB WEINER, HANS-WERNER GRIEPENTROG, LARS KRISTENSEN.2001. Suppression of weeds by spring wheat ''Triticumaestivum'' increases with crop density and spatial uniformity.Journal of Applied Ecology,38</ref>
}}
'''Zmniejszenie odstępu między rzędami''' w celu zwiększenia gęstości siewu uprawy, aby '''wzmocnić konkurencję z chwastami'''. Metoda ta ma na celu jak najszybsze zamknięcie się okrywy roślinnej przez uprawę, aby zdusić chwasty dzięki konkurencji o światło.

==Opis==
Ta metoda jest '''uzupełnieniem innych działań agronomicznych''' w zintegrowanym zarządzaniu chwastami. Ma potwierdzoną skuteczność, ale '''nie wystarcza sama w sobie''' i brakuje technicznych oraz naukowych odniesień dotyczących tej praktyki we Francji. Pomimo zalet, niesie ze sobą również ryzyka, które zostaną omówione poniżej.

Na tym wykresie można zobaczyć teoretyczny wpływ biomasy uprawy na biomasę chwastów i plon.

Jeśli '''zwiększymy gęstość siewu''' (zmniejszony odstęp między rzędami), to '''plon wzrasta''' zanim się ustabilizuje. Obserwuje się '''korelację między gęstością siewu a biomasą chwastów.'''

Trudność polega na znalezieniu takiej gęstości (odstęp między rzędami i w rzędzie), która zapewni najlepszy kompromis między konkurencją z chwastami a plonem, uwzględniając jednocześnie rosnące koszty zakładania upraw przy wysokich gęstościach.

=== W praktyce ===
[[File:Schéma écartement inter rang.png|miniatura|538x538px|<ref>BAYER.2022.Écartement réduit : DEKALB évalue les variétés compatibles

[2025/01/06].https://www.bayer-agri.fr/dekalb/ecartement-reduit-dekalb-evalue-les-varietes-compatibles_5585/</ref>]]
Chodzi o '''zmniejszenie odstępu między dwoma rzędami''' przy jednoczesnym '''nieznacznym zwiększeniu odstępu w rzędzie''', jak pokazano na schemacie, tutaj w przypadku [[kukurydza]].

Może to być trudniejsze do wdrożenia w przypadku zbóż, w zależności od siewnika.

'''Modyfikacja siewnika''' w celu zbliżenia linii siewu może być '''łatwiejsza lub trudniejsza''' w zależności od modelu, a na wprowadzenie tych zmian mogą być potrzebne inwestycje.

== Zalety ==
* '''Poprawa konkurencji z chwastami''': zmniejszenie liczby wschodów i liczby nasion produkowanych przez chwasty.
* '''Szybkie zamknięcie [[:Category:Pokrywa roślinna|pokrywy roślinnej]]'''.
* '''Efektywniejsze wykorzystanie/przechwytywanie światła.'''
* Redukcja parowania / '''zachowanie wilgoci.'''
* '''Mniejsza konkurencja korzeniowa:''' efektywniejsze wykorzystanie wody i minerałów.
* '''Lepsze plony''' średnio przy wyższej gęstości upraw.

== Wady ==
* '''Zwiększone ryzyko chorób grzybowych:''' Wynika to z utrzymania wilgoci przez gęstą pokrywę roślinną. Badanie wykazało, że nasilenie [[septorioza pszenicy]] jest istotnie zwiększone przy wysokiej gęstości na hektar (badane warianty: przy gęstości 35 kg/ha obserwowano 8% nasilenia, podczas gdy przy 140 kg/ha wzrosło do 12%), ale nie przez mniejszy odstęp między rzędami (badane warianty: 9 cm i 38 cm). Dlatego ważne jest, aby utrzymać tę samą gęstość na hektar przy stosowaniu zmniejszonego odstępu między rzędami. Zazwyczaj praktyki agronomiczne mają mniejszy wpływ na powstawanie ognisk epidemii septoriozy w porównaniu do lokalizacji, klimatu i wyboru odmian.

* '''Wymaga specjalnych odmian:''' Niektóre odmiany mogą być niekorzystnie dotknięte ze względu na ich fenotyp i źle reagować na tę praktykę.
* '''Wymaga [[nawadnianie]]:''' Ta praktyka może nie być odpowiednia dla systemów w warunkach śródziemnomorskich bez nawadniania.
* '''Wyższe koszty zakładania upraw:''' Zwiększając liczbę rzędów, potrzebna jest większa moc do ciągnięcia siewnika, co zwiększa koszty mechanizacji. Jeśli zwiększa się gęstość nasion na hektar, należy przewidzieć dodatkowe koszty nasion.

== Wpływ na zasoby nasion chwastów (życica trwała) ==
[[File:Tableau impact sur le ray-grass .png|miniatura|563x563px|<ref>C P D BORGER, G RIETHMULLER, M D’ANTUONO.2016.Eleven years of integrated weed management: long-term impacts of row spacing and harvest weed seed destruction on Lolium rigidum control.Weed Research, 2016</ref>]]
Australijskie badanie śledziło populacje [[życica trwała]] przez 10 lat (2003-2013, w rotacji złożonej z [[pszenica]], [[jęczmień]], [[rzepak]], [[groch]] i [[ciecierzyca]]) testując 4 odstępy między rzędami każdego roku. Program [[odchwaszczania]] był taki sam dla wszystkich wariantów.

Przy tej samej rotacji i podobnym programie odchwaszczania tendencja jest bardzo wyraźna: obserwuje się '''spadek liczby nasion przy zmniejszonym odstępie między rzędami'''.

Uwaga: Efekt zmniejszenia odstępu między rzędami jest osłabiony, gdy odstęp jest już mały. Na przykład, gdy zmniejszamy odstęp z 36 cm do 18 cm, czyli o połowę, obserwujemy spadek o ponad 75% nasion na m² przy zbiorze. Natomiast jeśli zmniejszymy jeszcze o połowę do 9 cm odstępu, redukcja wynosi już tylko 25%.

Mimo to pozostaje to interesującym narzędziem (przynajmniej 25% mniej życicy trwałej), ponieważ jest stosunkowo łatwe do wdrożenia i oszczędza środki ochrony roślin.

== Wpływ na plon ==
Większość artykułów na ten temat wskazuje tendencję do '''wzrostu plonów przy mniejszym odstępie między rzędami, nawet przy tej samej gęstości''' na polu, co potwierdza DEKALB na odmianie kukurydzy.
[[File:Rendement et densité.png|miniatura|522x522px|<ref>BAYER.2022.Écartement réduit : DEKALB évalue les variétés compatibles

[2025/01/06].https://www.bayer-agri.fr/dekalb/ecartement-reduit-dekalb-evalue-les-varietes-compatibles_5585/</ref>]]

Różnice w plonach nie zawsze są istotne statystycznie, ale tendencja jest wzrostowa, a znając konkurencję, jaką ta praktyka stwarza dla chwastów, metoda ta wydaje się trafna.
{{Clear}}

== Przypadek siewu bezpośredniego ==
Zmniejszenie odstępu między rzędami w [[siew bezpośredni]] może wprowadzać '''nowe ograniczenia techniczne'''. Efekt "grabi" na resztkach roślinnych może być znacznie nasilony, jeśli linie siewu są bliżej siebie, szczególnie przy siewniku z zębami.

Aby ograniczyć ten efekt, zaleca się '''ustawienie zębów po przekątnej na kilku belkach''' (najlepiej 4 lub 5), każda oddalona o 60 cm, z odstępem 20 cm lub 25 cm między zębami, aby zapewnić wystarczające przejście i ograniczyć zatory.

Należy również uważać na ustawienie kół podporowych. Muszą być wystarczająco odsunięte od zębów, aby nie blokować resztek.

== Perspektywy ulepszeń i powiązana metoda ==
Aby zwiększyć skuteczność tej praktyki w regulacji chwastów, można ją połączyć z metodą [[Semis Est-Ouest|siewu wschód-zachód]].

== Źródła ==
Artykuł został napisany przez [[User:Jasmin Razongles|Jasmin Razongles]], studenta inżynierii rolniczej na praktykach w [[Structure:Centre National d'Agroécologie|Narodowym Centrum Agroekologii]].

<references />
{{Pages liées}}
[[en:Adjusting Row Spacing and Seeding Density to Manage Weeds]]
[[es:Ajustar el espaciamiento entre hileras y la densidad de siembra para controlar las malezas]]
[[it:Regolare la distanza tra le file e la densità di semina per gestire le infestanti]]
[[de:Anpassung des Reihenabstands und der Aussaatdichte zur Unkrautbekämpfung]]
[[el:Ρύθμιση της απόστασης μεταξύ των σειρών και της πυκνότητας σποράς για τη διαχείριση των ζιζανίων]]
[[nl:Aanpassen van de rijafstand en zaaidichtheid om onkruid te beheersen]]
[[hu:A sorok közötti távolság és az vetési sűrűség beállítása a gyomok kezeléséhez]]
[[fr:Ajuster l'écartement inter rang et la densité de semis pour gérer les adventices]]
[[de:Anpassung des Reihenabstands und der Aussaatdichte zur Unkrautbekämpfung]]
[[el:Ρύθμιση της απόστασης μεταξύ των σειρών και της πυκνότητας σποράς για τη διαχείριση των ζιζανίων]]
[[en:Adjusting Row Spacing and Seeding Density to Manage Weeds]]
[[es:Ajustar el espaciamiento entre hileras y la densidad de siembra para controlar las malezas]]
[[hu:A sorok közötti távolság és az vetési sűrűség beállítása a gyomok kezeléséhez]]
[[it:Regolare la distanza tra le file e la densità di semina per gestire le infestanti]]
[[nl:Aanpassen van de rijafstand en zaaidichtheid om onkruid te beheersen]]
[[fi:Rivivälin_ja_kylvötiheyden_säätäminen_rikkakasvien_hallitsemiseksi]]
[[pt:Ajustar_o_espacamento_entre_linhas_e_a_densidade_de_semeadura_para_controlar_as_ervas_daninhas]]
[[ar:ضبط_تباعد_الصفوف_وكثافة_الزرع_لإدارة_الأعشاب_الضارة]]

Praca

2026-02-18T12:51:25Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

{{Pratique
| Nom = Orka
| Icone = Labour.png
| Glyph = Labour
| Image = Concours de labour de Boissia - Tracteur Massey relevant après labour (juil 2018).jpg
| ImageCaption = Orka
| Mots-clés = Odchwaszczanie
}}Orka to technika rolnicza polegająca na '''odwróceniu wierzchniej warstwy gleby za pomocą pługa'''. Operacja ta tradycyjnie ma na celu zakopanie resztek pożniwnych, kontrolę chwastów, rozluźnienie gleby oraz przygotowanie łóżka siewnego. Orkę można wykonywać na różnych głębokościach, w zależności od celów rolnika i rodzaju gleby.

Agroekologia dąży do pogodzenia produkcji rolnej z poszanowaniem ekosystemu. W tym kontekście tradycyjna orka jest coraz częściej kwestionowana na rzecz alternatywnych praktyk, które chronią zdrowie gleby.

== Cele orki ==

=== Rozluźnienie gleby ===
Orka pozwala na '''rozluźnienie gleby''' poprzez odwrócenie ziemi do głębokości 30 cm, co rozbija skorupę powierzchniową i napowietrza glebę. Orka ułatwia tym samym ukorzenianie się roślin uprawnych oraz poprawia cyrkulację wody i powietrza<ref name=":0">https://www.inrae.fr/actualites/agriculture-conservation-se-passer-labour-pas-si-facile</ref>.

Rozluźniona gleba po orce ułatwia wschody roślin. Jednak ta zaleta jest ważna tylko '''w krótkim terminie'''.

=== Ograniczenie chwastów ===
Odwrócenie gleby '''ogranicza konkurencję dla młodych roślin'''. Orka pozwala zakopać na głębokość od 20 do 30 cm nasiona i chwasty znajdujące się na powierzchni. Na tej głębokości '''nasiona nie mogą kiełkować'''. Orka pozwala więc na eliminację chwastów bez użycia herbicydów.

Aby skutecznie ograniczyć chwasty, konieczne jest prawidłowe ustawienie pługa:

* Przede wszystkim przed podłączeniem pługa należy '''upewnić się o odpowiednim ciśnieniu w oponach traktora''' oraz '''długości i położeniu wsporników''' : długość powinna być identyczna po lewej i prawej stronie, a tylne położenie na ramieniu podnośnika zapewnia lepszą wydajność podnoszenia.
* W przypadku pługa lepiej jest '''używać lemieszy śrubowych''' ponieważ pozwalają one na lepsze odwrócenie gleby, towarzysząc strumieniowi ziemi przez dłuższy czas.
* '''Wysokość noży powinna być również dobrze dobrana''' aby zoptymalizować odwrócenie. Ta wysokość powinna być równa głębokości orki. Jeśli nóż jest zbyt wysoko, zakopywanie będzie mniej skuteczne, a jeśli zbyt nisko, odwrócenie nie będzie prawidłowe.
* '''Położenie wsporników noży''' powinno być również dobrane w zależności od celów: pozycja wysunięta do przodu dla lepszego zakopywania i pozycja cofnięta, aby uniknąć zapychania się resztkami roślinnymi<ref name=":1">https://www.arvalis.fr/infos-techniques/bien-regler-sa-charrue#:~:text=Il%20convient%20plut%C3%B4t%20de%20viser,profondeur%20de%2020%20cm%20minimum</ref>.
{{Image|Image=labour reglage hauteur rasettes.jpg| Légende=W tym przypadku ustawienie odpowiada głębokości pracy 25 cm. Fot. Arvalis}}
{{Image|Image=labour reglages rasettes.jpg| Légende=Wspornik noża w pozycji pośredniej. Pozycja pośrednia stanowi kompromis między zakopywaniem a zapychaniem.
Fot. Arvalis}}

=== Szybkie włączanie nawozów i resztek roślinnych ===
Orka pozwala na '''mieszanie i zakopywanie nawozów'''. Nawozy i [[Kompost|komposty]] są dzięki temu lepiej rozprowadzone w profilu gleby. Przyspiesza także rozkład resztek roślinnych i wzbogaca glebę w materię organiczną w krótkim terminie<ref name=":0" />.

=== Zarządzanie szkodnikami i chorobami ===
Orka '''zakłóca cykl niektórych organizmów szkodliwych''' poprzez zmianę właściwości gleby, podobnie jak wpływa na mikroorganizmy korzystne dla upraw.

==Wady orki==

=== Erozja i utrata gleby ===
Goła gleba jest bardziej '''podatna na erozję przez wiatr i wodę'''. Ponadto, przy orce wzdłuż spadku, agregaty i bryły ziemi zsuwają się w dół stoku, co powoduje utratę gleby na górnej części pola. '''Ta utrata gleby jest problematyczna dla długoterminowej żyzności''' ponieważ proces powstawania gleby jest długi. Gleby tracą średnio '''1,5 tony ziemi na hektar rocznie''' we Francji, podczas gdy powstaje około '''1 tony na hektar rocznie'''. W zależności od regionu różnica jest czasem jeszcze większa: w Europie średnia erozja gleby wynosi 17 t/ha/rok<ref>https://www.supagro.fr/ress-pepites/ingenierieprobleme/co/2_3_DegradationSol.html</ref><ref>https://www.statistiques.developpement-durable.gouv.fr/les-sols-en-france-synthese-des-connaissances-en-2022</ref>.

=== Spadek życia gleby ===
Odwrócenie gleby zakłóca organizmy glebowe. Orka '''zmienia strukturę gleby, ale także rozmieszczenie materii organicznej i składników odżywczych, temperaturę i wilgotność'''.

Na przykład dżdżownice są dotknięte samym działaniem mechanicznym, odwróceniem ziemi, które może powodować wysychanie, a także większą ekspozycją na drapieżniki.

Grzyby również są zakłócone, ponieważ ich grzybnia jest uszkadzana przez działanie mechaniczne orki, a makroagregaty stanowiące ich fizyczne siedlisko w glebie są niszczone<ref>https://nature-et-savoirs.adwed.fr/bdd/les-enjeux/les-enjeux-de-la-nature/etude-d-impact-du-sol-cultures.pdf</ref>.

=== Spadek żyzności gleby ===
Orka powoduje '''spadek zawartości [[materia organiczna]] w glebie'''. Odwracając ziemię, materia organiczna zostaje '''wystawiona na działanie tlenu''', co prowadzi do '''szybkiej mineralizacji'''. W krótkim terminie umożliwia to udostępnienie wielu składników odżywczych dla roślin, ale w długim terminie materia organiczna się nie odnawia, a żyzność gleby maleje<ref>https://agricultureduvivant.org/lagroecologie/limiter-le-travail-du-sol-des-techniques-simplifiees-au-non-labour/</ref>.

=== Degradacja struktury gleby ===
W długim terminie powtarzana orka może powodować powstanie '''płużnej podeszwy''' (semelle de labour). Jest to zwarta warstwa o grubości kilku centymetrów, znajdująca się u podstawy strefy orki, pod przejściem lemiesza. Ta warstwa '''ogranicza przepływ wody i powietrza'''. Pod płużną podeszwą tworzą się warunki beztlenowe, a powyżej gleba może być nasycona wodą, ponieważ woda nie jest odprowadzana w głąb. Ponadto korzenie mają trudności z przebiciem tej warstwy, co ogranicza rozwój roślin<ref>https://fr.wikipedia.org/wiki/Semelle_de_labour#:~:text=La%20semelle%20de%20labour%20est,passage%20du%20soc%20de%20charrue</ref>.

Aby rozbić tę płużną podeszwę, można wykonać '''rozluźnianie lub podorywkę''' w zależności od głębokości płużnej podeszwy: powyżej 50 cm głębokości odpowiednia będzie podorywka. Zaleca się sprawdzenie za pomocą łopaty podczas przejazdu narzędzia, czy dociera ono do zwartych stref do obróbki<ref>https://www.perspectives-agricoles.com/sites/default/files/imported_files/397_284578109318259179.pdf</ref>.

Aby uniknąć powstania płużnej podeszwy, lepiej jest '''ograniczyć uprawę gleby, wprowadzić okrywy roślinne z głębokimi systemami korzeniowymi''', a w przypadku uprawy '''unikać częstego przejazdu ciężkich maszyn''' i pracować na '''dobrze wyschniętej glebie'''.

=== Zależność energetyczna ===
Orka wymaga znacznego zużycia paliwa.

==Praktyki alternatywne==

=== Techniki ograniczonej uprawy gleby ===
[[Techniki uproszczonej uprawy (TCS)|Techniki uproszczonej uprawy]] takie jak [[bezpośredni siew]] czy [[strip-till]] ograniczają odwracanie gleby, jednocześnie przygotowując łóżko siewne. Praca gleby może być czasem konieczna, ale orka nie jest konieczna, te techniki pozwalają więc na kompromis. Strip-till pozwala pracować tylko na rzędzie siewu, a bezpośredni siew polega na sianiu bez żadnej uprawy gleby.

=== Okrywy roślinne ===
Wprowadzenie [[Okrywy roślinne|okryw]] między głównymi uprawami '''chroni glebę, ogranicza erozję i wzbogaca glebę w materię organiczną'''. Korzenie okryw roślinnych poprawiają porowatość gleby. Ponadto okrywa zapobiega pozostawieniu gleby gołej podczas międzyplonu. Chroni to zarówno przed erozją wiatrową, jak i erozją spowodowaną spływem powierzchniowym, ponieważ okrywy poprawiają infiltrację wody w glebie<ref>https://agriculture-de-conservation.com/sites/agriculture-de-conservation.com/IMG/pdf/non_labour_TSL_zanella.pdf</ref>.

=== Różnicowanie i wydłużanie zmianowania upraw ===
Różnorodność systemów korzeniowych pozwala '''strukturyzować glebę, sprzyjając jej porowatości''' oraz ograniczając zagęszczenie. W systemie bez orki konieczne jest '''dłuższe i bardziej zróżnicowane [[Zmianyowanie upraw|zmianowanie]]''' dla lepszej struktury gleby.

=== Agroforestry i żywopłoty ===
W [[agroleśnictwo]] drzewa i [[Żywopłot|żywopłoty]] tworzą '''barierę mechaniczną przeciwko wiatrowi i deszczowi''', co ogranicza erozję, a ich głębokie systemy korzeniowe pomagają strukturyzować glebę.

==Praktyczne wskazówki==

*'''Oceń konieczność orki:''' dostosuj częstotliwość i głębokość orki w zależności od rodzaju gleby, klimatu i upraw.
*'''Preferuj pracę gleby w odpowiednim czasie:''' pracuj na glebie ani zbyt suchej, ani zbyt wilgotnej, aby ograniczyć zagęszczenie.
*'''Nie pracuj gleby zbyt głęboko:''' orka powinna być jak najmniej głęboka, aby uniknąć mieszania warstw gleby tlenowej i beztlenowej. Mieszanie to powoduje fermentację materii organicznej zamiast mineralizacji, co ogranicza naturalną żyzność gleby.

*'''Stopniowo wprowadzaj alternatywy:''' testuj techniki uproszczonej uprawy, bezpośredni siew lub okrywy roślinne na części gospodarstwa, aby sprawdzić, czy można preferować te rozwiązania.
*'''Obserwuj życie gleby:''' żywa gleba (obecność dżdżownic, grudkowata struktura) jest wskaźnikiem odpowiednich praktyk.
* '''Dostosuj prędkość orki:''' średnio zalecana prędkość to 4 do 8 km/h. Prędkość ta zależy od rodzaju gleby i celu. Zbyt wysoka prędkość uniemożliwia głębokie zakopywanie wszystkich nasion chwastów<ref name=":1" />.

==Kiedy orać?==
Jeśli orka jest niezbędna, należy dobrze wybrać okres orki, aby nie osłabić gleby.

*'''Na glebie gliniastej''' lepiej jest '''orać wcześnie w sezonie''', na dobrze wyschniętej, ale nie całkowicie suchej glebie.
*'''Na glebie piaszczystej lub zbitej''' zaleca się '''orać później''' w sezonie, aby uniknąć, że opady zmniejszą porowatość stworzoną przez orkę lub zagęszczą właśnie rozluźnioną glebę. Zapobiega to powstawaniu skorupy zaskorupiającej.

Lepiej jest '''nie orać co roku'''. Naprzemienność orka/brak orki pozwala uniknąć wynoszenia na powierzchnię nasion chwastów zakopanych w poprzednim roku.

Ponadto '''nie zaleca się orki w przypadku ryzyka przymrozków'''. Orka sprzyja parowaniu wody poprzez napowietrzanie gleby. To parowanie powoduje wzrost wilgotności, co zwiększa straty. Na przykład w winiarstwie wzrost wilgotności o 25% powoduje dodatkową utratę 50% pąków w przypadku przymrozku białego<ref>https://www.vitisphere.com/actualite-98525--pas-de-travail-du-sol-dans-les-vignes-avant-un-gel-sinon-bonjour-les-degats-.html</ref>.

==Załączniki==
{{Technique temoignages}}
{{Pages liées}}

__NOAUTOLINKTARGET__

<references />
[[en:Labour]]
[[de:Arbeit]]
[[el:Εργασία]]
[[es:Trabajo]]
[[fi:Työvoima]]
[[hu:Munka]]
[[it:Lavoro]]
[[nl:Arbeid]]
[[fr:Labour]]
[[de:Arbeit]]
[[el:Εργασία]]
[[en:Labour]]
[[es:Trabajo]]
[[fi:Työvoima]]
[[hu:Munka]]
[[it:Lavoro]]
[[nl:Arbeid]]
[[pt:Trabalho]]
[[ar:العمل]]

Przeszczep kultury

2026-02-18T12:50:21Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Bezpośredni siew pod ściółką roślinną

2026-02-18T11:58:12Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Płodozmian w uprawach ekstensywnych

2026-02-18T11:56:00Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Ponowne wprowadzenie orki w celu ograniczenia stosowania herbicydów w krótkiej rotacji

2026-02-18T11:55:29Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Zmniejszenie rozstawu i zwiększenie gęstości siewu w celu ograniczenia presji chwastów

2026-02-18T11:54:52Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Stosowanie mechanicznego odchwaszczania na polu - Grzebień zębaty

2026-02-18T11:53:54Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Woleć herbicydy powschodowe od rozwiązań przedschodowych

2026-02-18T11:51:58Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Rośliny towarzyszące do regulacji chwastów

2026-02-18T11:51:11Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Ściółkowanie przeciw chwastom

2026-02-18T11:48:42Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Pasterstwo zarządzane

2026-02-18T11:48:09Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Ukierunkowanie rzędów w celu ograniczenia wzrostu chwastów

2026-02-18T11:46:47Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Zakrycie

2026-02-18T11:46:23Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Gorąca piana

2026-02-18T11:45:08Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Zwalczanie chwastów przez dźwignie agronomiczne

2026-02-18T11:44:42Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link

Wprowadzenie okrywy roślinnej pomiędzy uprawami w produkcji warzyw

2026-02-18T11:42:47Z

Bertrand Gorge: Add English interwiki link